1在以弗所亞波羅在哥林多的時候，保羅經過內地一帶，來到以弗所。他遇見幾個門徒，
1 Tra oedd Apolos yng Nghorinth, teithiodd Paul drwy'r parthau uchaf, a daeth i Effesus. Yno daeth o hyd i rai disgyblion,
2問他們說：“你們信的時候，受了聖靈沒有？”他們說：“沒有，連聖靈賜下來這件事，我們也沒有聽過。”
2 a gofynnodd iddynt, "A dderbyniasoch yr Ysbryd Gl�n pan gredasoch?" Meddent hwythau wrtho, "Naddo; ni chlywsom hyd yn oed fod yna Ysbryd Gl�n."
3保羅問：“那麼你們受的是甚麼洗呢？”他們說：“是約翰的洗禮。”
3 Dywedodd yntau, "� pha fedydd, ynteu, y bedyddiwyd chwi?" Atebasant hwythau, "� bedydd Ioan."
4保羅說：“約翰施的是悔改的洗禮，他告訴人民當信在他以後要來的那一位，就是耶穌。”
4 Ac meddai Paul, "Bedydd edifeirwch oedd bedydd Ioan, ac fe ddywedodd wrth y bobl am gredu yn yr hwn oedd yn dod ar ei �l ef, hynny yw, yn Iesu."
5他們聽見了，就受洗歸入主耶穌的名下。
5 Pan glywsant hyn, fe'u bedyddiwyd hwy i enw'r Arglwydd Iesu,
6保羅為他們按手，聖靈就降在他們身上，他們就用各種的語言講話，並且說預言。
6 a phan roddodd Paul ei ddwylo arnynt daeth yr Ysbryd Gl�n arnynt, a dechreusant lefaru � thafodau a phroffwydo.
7他們一共約有十二人。
7 Yr oedd tua deuddeg ohonynt i gyd.
8一連三個月，保羅都到會堂裡去，放膽宣講，辯論 神的國的事，勸導人。
8 Aeth i mewn i'r synagog, ac am dri mis bu'n llefaru'n hy yno, gan ymresymu a cheisio eu hargyhoeddi ynghylch teyrnas Dduw.
9可是有些人心裡剛硬，不受勸化，在群眾面前毀謗這道，保羅就離開他們，也叫門徒與他們分開。他每天在推喇奴學院跟人辯論。
9 Ond gan fod rhai yn ymgaledu ac yn gwrthod credu, ac yn difenwi'r Ffordd yng ngu373?ydd y gynulleidfa, ymneilltuodd oddi wrthynt gan gymryd ei ddisgyblion oddi yno, a pharhau i ymresymu bob dydd yn narlithfa Tyranus.
10這樣過了兩年，全亞西亞的居民，無論猶太人或希臘人，都聽見了主的道。
10 Parhaodd hyn am ddwy flynedd, nes i holl drigolion Asia, yn Iddewon a Groegiaid, glywed gair yr Arglwydd.
11士基瓦的七個兒子 神藉著保羅的手，行了一些不平凡的神蹟。
11 Gan mor rhyfeddol oedd y gwyrthiau yr oedd Duw'n eu gwneud trwy ddwylo Paul,
12甚至有人把保羅貼身的手巾圍巾拿去，放在病人身上，病就好了，邪靈也出來了。
12 byddai pobl yn dod � chadachau a llieiniau oedd wedi cyffwrdd �'i groen ef, ac yn eu gosod ar y cleifion, a byddai eu clefydau yn eu gadael, a'r ysbrydion drwg yn mynd allan ohonynt.
13那時，有幾個趕鬼的猶太人，周遊各處，擅自用主耶穌的名，向身上有邪靈的人說：“我奉保羅所傳的耶穌的名，命令你們出來。”
13 A dyma rai o'r Iddewon a fyddai'n mynd o amgylch gan fwrw allan gythreuliaid, hwythau'n ceisio enwi enw'r Arglwydd Iesu uwch ben y rhai oedd ag ysbrydion drwg ganddynt, gan ddweud, "Yr wyf yn eich siarsio chwi yn enw Iesu, yr un y mae Paul yn ei bregethu."
14有一個猶太人士基瓦，是祭司長，他的七個兒子都作這事。
14 Ac yr oedd gan ryw Scefa, prif offeiriad Iddewig, saith mab oedd yn gwneud hyn.
15邪靈回答他們：“耶穌我認識，保羅我也知道；你們是誰？”
15 Ond atebodd yr ysbryd drwg hwy, "Iesu, yr wyf yn ei adnabod ef; a Paul, gwn amdano yntau; ond chwi, pwy ydych?"
16邪靈所附的那人就撲到他們身上，制伏了兩人，勝過了他們，使他們赤著身帶著傷，從那房子逃了出來。
16 Dyma'r dyn ac ynddo'r ysbryd drwg yn llamu arnynt, a'u trechu i gyd, a'u maeddu nes iddynt ffoi o'r tu375? yn noeth a chlwyfedig.
17所有住在以弗所的猶太人和希臘人，都知道這件事；大家都懼怕，尊主耶穌的名為大。
17 Daeth hyn yn hysbys i'r holl Iddewon a Groegiaid oedd yn byw yn Effesus, a dychrynodd pawb; a chafodd enw'r Arglwydd Iesu ei fawrygu.
18也有許多信了的人，來承認和述說自己行過的事。
18 Daeth llawer o'r rhai oedd bellach yn gredinwyr, a chyffesu eu dewiniaeth ar goedd.
19又有許多行巫術的人，把他們的書帶來，當眾燒掉。他們估計書價，才知道共值五萬塊銀子。
19 Casglodd llawer o'r rhai a fu'n ymarfer � swynion eu llyfrau ynghyd, a'u llosgi yng ngu373?ydd pawb; cyfrifwyd gwerth y rhain, a'i gael yn hanner can mil o ddarnau arian.
20這樣，主的道大有能力地興旺起來，而且得勝。
20 Felly, yn �l nerth yr Arglwydd, yr oedd y gair yn cynyddu a llwyddo.
21以弗所的騷動這些事以後，保羅心裡定意要經過馬其頓、亞該亞，往耶路撒冷去。他說：“我到了那邊以後，也該去羅馬看看。”
21 Wedi i'r pethau hyn gael eu cwblhau, rhoddodd Paul ei fryd ar deithio trwy Facedonia ac Achaia, ac yna mynd i Jerwsalem. "Wedi imi fod yno," meddai, "rhaid imi weld Rhufain hefyd."
22於是從服事他的人中，派了提摩太和以拉都兩人去馬其頓，自己暫時留在亞西亞。
22 Anfonodd i Facedonia ddau o'r rhai oedd yn gweini arno, Timotheus ac Erastus, ond arhosodd ef ei hun am amser yn Asia.
23那時，因這道起了大擾亂，
23 Yn ystod y cyfnod hwnnw, bu cynnwrf nid bychan ynglu375?n �'r Ffordd.
24有一個銀匠，名叫低米丟，是製造亞底米女神銀龕的。他讓技工們作了不少的生意。
24 Yr oedd gof arian o'r enw Demetrius, un oedd yn gwneud cysegrau arian i Artemis, ac felly yn cael llawer o waith i'w grefftwyr.
25他把這些人和同業的工人聚集起來，說：“各位，你們知道，我們是靠這生意賺錢的。
25 Casglodd y rhain ynghyd, gyda'r gweithwyr o grefftau cyffelyb, a dywedodd: "Ddynion, fe wyddoch mai o'r fasnach hon y daw ein ffyniant ni.
26現在你們看見了，也聽見了，這個保羅不單在以弗所，而且幾乎在整個亞西亞，說服了，也帶壞了許多人，說：‘人手所做的，都不是神。’
26 Yr ydych hefyd yn gweld ac yn clywed fod y Paul yma wedi perswadio tyrfa fawr, nid yn Effesus yn unig ond drwy Asia gyfan bron, a'u camarwain drwy ddweud nad duwiau mo'r duwiau o waith llaw.
27這樣，不只我們這一行要給人鄙視，就是大女神亞底米的廟也會給人撇棄，連全亞西亞和普天下所敬拜的女神也要垮臺，威榮盡都失掉了。”
27 Yn awr, y mae perygl nid yn unig y daw anfri ar ein crefft, ond hefyd y cyfrifir teml y dduwies fawr Artemis yn ddiddim, a hyd yn oed y bydd hi, y dduwies y mae Asia gyfan a'r byd yn ei haddoli, yn cael ei hamddifadu o'i mawrhydi."
28他們聽了，怒氣沖沖喊著說：“以弗所人的女神，偉大的亞底米啊！”
28 Pan glywsant hyn, llanwyd hwy � dicter, a dechreusant weiddi, "Mawr yw Artemis yr Effesiaid."
29全城騷動起來，他們捉住了保羅的旅伴馬其頓人該猶和亞里達古，齊心衝進了劇場。
29 Llanwyd y ddinas �'u cynnwrf, a rhuthrasant yn unfryd i'r theatr, gan lusgo gyda hwy gyd�deithwyr Paul, y Macedoniaid Gaius ac Aristarchus.
30保羅想要到人群當中去，門徒卻不許。
30 Yr oedd Paul yn dymuno cael mynd gerbron y dinasyddion, ond ni adawai'r disgyblion iddo;
31還有幾位亞西亞的首長，是保羅的朋友，派人來勸他，不要冒險到劇場裡去。
31 a hefyd anfonodd rhai o uchel-swyddogion Asia, a oedd yn gyfeillgar ag ef, neges ato i erfyn arno beidio � mentro i'r theatr.
32那時大家叫這個喊那個，亂成一團，大多數的人都不知道聚集的原因。
32 Yn y cyfamser, yr oedd rhai yn gweiddi un peth ac eraill beth arall, oherwydd yr oedd y cyfarfod mewn cynnwrf, ac ni wyddai'r rhan fwyaf i beth yr oeddent wedi dod ynghyd.
33猶太人把亞歷山大推到前面，群眾中有人把這事的因由告訴他。亞歷山大作了一個手勢，要向民眾申辯。
33 Ond tybiodd rhai o'r dyrfa mai Alexander oedd yr achos, gan i'r Iddewon ei wthio ef i'r blaen. Gwnaeth yntau arwydd �'i law, gan ddymuno ei amddiffyn ei hun wrth y dinasyddion.
34大家一認出他是猶太人，就異口同聲高呼：“以弗所人的女神，偉大的亞底米啊！”喊了約有兩個鐘頭。
34 Ond pan ddeallwyd mai Iddew ydoedd, cododd un llef oddi wrthynt oll, a buont yn gweiddi am tua dwy awr, "Mawr yw Artemis yr Effesiaid."
35後來，書記官安撫群眾說：“以弗所人哪！誰不知道你們的城，是看守大亞底米的廟，又是看守宙斯那裡降下的神像的呢？
35 Ond tawelodd clerc y ddinas y dyrfa, a dweud, "Bobl Effesus, pwy sydd heb wybod fod dinas yr Effesiaid yn geidwad teml Artemis fawr, a'r maen a syrthiodd o'r nef?
36這些事既然是駁不倒的，你們就應當平心靜氣，不可輕舉妄動。
36 Felly, gan na all neb wadu hyn, rhaid i chwithau fod yn dawel a pheidio � gwneud dim yn fyrbwyll.
37你們帶來的這些人，既沒有行劫廟宇，也沒有褻瀆我們的女神。
37 Yr ydych wedi dod �'r dynion hyn gerbron, er nad ydynt yn ysbeilwyr temlau nac yn cablu ein duwies ni.
38如果低米丟和同他一起的技工要控告誰，大可以告上法庭，或呈交總督；讓他們彼此控告好了。
38 Gan hynny, os oes gan Demetrius a'i gyd�grefftwyr achos yn erbyn rhywun, y mae'r llysoedd barn yn cael eu cynnal ac y mae rhaglawiaid yno; gadewch i'r ddwy ochr gyhuddo ei gilydd yn ffurfiol.
39如果還有其他的事件，可以在合法的集會裡，謀求解決。
39 Ond os ydych am fynd �'r peth ymhellach, mewn cyfarfod rheolaidd o'r dinasyddion y mae i gael ei benderfynu.
40今天的動亂，本來是無緣無故的，我們可能有被控告的危險；關於這次的騷動，我們實在無法解釋。”
40 Yn wir, y mae perygl y cyhuddir ninnau o derfysg ynglu375?n �'r cyfarfod heddiw, gan nad oes dim achos amdano, ac am hynny ni allwn roi cyfrif am y cynnwrf yma."
41說了這些話，就把群眾解散了。
41 Ac �'r geiriau hyn daeth �'r cyfarfod i ben.