1雅各思念故鄉雅各聽見拉班的眾子談論，說：“雅各把我們父親所有的都奪去了，他這一切財物，都是從我們父親的財產那裡得來的。”
1 Kal a maa Laban ize arey sanney, i go ga ne: «Yakuba na iri baaba harey kulu sambu. Iri baabo arzaka ra no a du darza woone kulu.»
2雅各也注意到拉班的臉色，對自己不像從前那樣了。
2 Yakuba mo laakal da Laban moyduma, a di kaŋ a na moyduma bare nga se.
3那時，耶和華對雅各說：“你要回到你列祖之地，到你的親族那裡去，我必與你同在。”
3 Rabbi ne Yakuba se: «Ma ye ni baaba laabu ka koy ni dumey do, ay mo ga bara ni banda.»
4雅各就派人把拉結和利亞叫到田間的羊群那裡去，
4 Yakuba binde donton ka Rahila nda Laya ce, ngey mo koy saajo ra a kurey do.
5對她們說：“我注意到你們父親的臉色，對我不像從前那樣了；但是我父親的 神與我同在。
5 A ne i se: «Ay go ga laakal d'araŋ baabo moyduma. Ay di kaŋ a na moyduma bare ay se. Amma ay baaba Irikoyo go ay banda.
6我盡了我的力量來服事你們的父親，這是你們知道的；
6 Araŋ bay mo mate kaŋ ay may araŋ baaba se d'ay gaabo kulu.
7你們的父親卻欺騙了我，十次更改了我的工資；但 神不容許他傷害我。
7 Araŋ baaba n'ay fafagu mo, k'ay alhakku barmay sorro way, amma Irikoy mana ta a m'ay zamba.
8如果他說：‘有斑點的算是你的工資’，羊群所生的全部都有斑點；如果他說：‘有條紋的算是你的工資’，羊群所生的全部有條紋。
8 D'a ne: ‹Icangarey no ga ciya ni alhakko,› kala saaya din kuro kulu ma icangareyaŋ hay. D'a ne mo: ‹Waaliya-waaliyey no ga ciya ni alhakko,› kala almaney kulu ma hay waaliya-waaliyayaŋ.
9這樣， 神把你們父親的牲畜奪來，賜給我了。
9 Yaadin no Irikoy n'araŋ baaba almaney sambu k'ay no nd'ey.
10有一次，羊群交配的時候，我在夢中舉目觀看，看見爬在母羊身上的公山羊，都是有條紋、有斑點和有花斑的。
10 A go mo, alwaato kaŋ kuro ga gunde sambu, ay n'ay boŋ sambu ka di hindiri ra, danga jindey kaŋ yaŋ ga kurey kaaru, waaliya-waaliyayaŋ no, da tombi-tombi nda cangare-cangare-koyyaŋ.
11 神的使者在夢中對我說：‘雅各。’我說：‘我在這裡。’
11 Irikoy malayka mo ne ay se hindiro ra: ‹Yakuba!› ay mo ne: ‹Ay neeya.›
12他說：‘你舉目觀看，所有爬在母羊身上的公山羊，都是有條紋、有斑點和有花斑的，因為拉班向你所作的一切，我都看見了。
12 A ne: ‹Ma ni boŋ sambu sohõ ka jindey guna. I kulu kaŋ ga kurey kaaru waaliya-waaliyayaŋ no, da tombi-tombi nda cangare-cangareyaŋ, zama ay di hay kulu kaŋ Laban goono ga te ni se.
13我就是伯特利的 神，你曾經在那裡用油膏過石柱，又在那裡向我許過願。現在你要起程，離開這地，回到你的親族那裡去吧。’”
13 Ay ya Irikoy no, Betel wano, nango kaŋ ni na tondi sinjanta tuusu da ji, nango kaŋ ni na alkawli sambu ay se mo. Tun sohõ ka fun laabu woone ra ka ye ni hayyaŋ laabo ra.› »
14拉結和利亞回答雅各，說：“在我們父親的家裡，我們還有可得的分和產業嗎？
14 Rahila nda Laya tu a se ka ne: «Iri gonda baa wala tubu fo no iri baaba windo ra koyne?
15他不是把我們看作外人嗎？因為他把我們賣了，吞沒了我們的身價。
15 Manti sanda yawyaŋ no a n'iri himandi, zama a n'iri neera, a n'iri nooro kulu ŋwa mo.
16 神從我們父親奪回來的一切財物，都是屬於我們和我們的兒女的。現在 神吩咐你的一切，你只管作吧。”
16 Zama arzaka kulu kaŋ Irikoy kaa iri baaba kambe ra, iri nda iri izey wane yaŋ no. Sohõ binde, hay kulu kaŋ Irikoy ci ni se, kala ni m'a te.»
17雅各不辭而別於是雅各起來，叫他的兒女和妻子們都騎上駱駝。
17 Saaya din ra Yakuba tun ka nga izey da nga wandey dake yoyaŋ boŋ.
18又趕著他所有的牲畜，帶著他所得的一切財物，就是他在巴旦．亞蘭所得的一切牲畜，要到迦南地，他父親以撒那裡去。
18 A na nga almaney kulu ku, da arzaka kulu kaŋ a margu, a duura almaney kaŋ yaŋ a margu Padan-Aram kwaara ra, zama nga ma koy nga baaba Isaka do Kanaana laabo ra.
19當時拉班剪羊毛去了，拉結就偷了他父親的神像。
19 Amma Laban jin ka koy nga feejey hõseyaŋ do. Rahila mo na nga baaba toorey zay.
20雅各瞞著亞蘭人拉班，沒有告訴拉班他將要逃走。
20 Yakuba binde na Suriyanca Laban hiila, zama a mana ne a se nga ga zuru.
21於是，雅各帶著他所有的一切逃走了。他起程渡過了大河，面對著基列山走去。
21 Yaadin binde no a zuru nda hay kulu kaŋ go nga se. A tun ka koy ka gooro daŋandi. A kamba ka guna Jileyad tondey haray.
22拉班追趕雅各到了第三天，有人告訴拉班說雅各逃走了。
22 Zaari hinzanta hane binde i ci Laban se kaŋ Yakuba zuru.
23拉班就帶著自己的眾兄弟追趕他，追了七日的路程，才在基列山把他們追上了。
23 Nga mo na nga nya-izey margu nga banda ka laawalo gana jirbi iyye diraw. A n'a to Jileyad tondey boŋ.
24當天晚上， 神在夢中來到亞蘭人拉班那裡，對他說：“你要小心，不可與雅各說甚麼。”
24 Irikoy binde kaa Suriyanca Laban do cin jirbi hindiri ra ka ne a se: «Ma haggoy da ni boŋ! Ni ma si salaŋ da Yakuba hala ilaalo no wala ihanno no.»
25拉班追上了雅各。當時雅各已經在山上支搭了帳棚；拉班和他的眾兄弟，也在基列山上支搭了帳棚。
25 Laban binde na Yakuba gar, a jin ka nga kuuru fuwo sinji tondo boŋ. Laban da nga nya-izey mo na ngey waney sinji Jileyad tondo boŋ.
26拉班對雅各說：“你作的是甚麼事呢？你瞞著我，把我的女兒們當作戰俘一樣帶走了。
26 Laban ne Yakuba se: «Ifo no ni te wo kaŋ ni n'ay hiila ya-cine? Ni n'ay ize wayey mo ku danga wongu tamyaŋ.
27你為甚麼暗中逃走，瞞著我不讓我知道，使我可以歡歡喜喜地唱歌、擊鼓、彈琴給你送行呢？
27 Ifo se no ni tugu ka zuru? Ni n'ay hiila, ni mana ci ay se mo, hal ay ma ni sallama nda farhã da dooni nda haray da moolo.
28你又不讓我與我的外孫和女兒親嘴。你所作的太糊塗了！
28 Ni mana naŋ mo ay m'ay ize arey d'ay ize wayey garbey sunsum. Ni na saamotaray goy te.
29我本來有能力可以傷害你，但昨天晚上，你們父親的 神對我說：‘你要小心，不可與雅各說甚麼。’
29 To. Ay gonda hina kaŋ ga hasaraw te ni se ay kambe ra, amma ni baabo Irikoyo salaŋ ay se bi cin ka ne: ‹Ma te laakal da ni boŋ. Ma si sanni fo te Yakuba se, hala ihanno no wala ilaalo no.›
30現在你既然渴想你的父家，一定要回去，為甚麼又偷我的神像呢？”
30 Sohõ binde, baa kaŋ ni faaji ni baaba kwaara se, ifo se no ni n'ay toorey mo zay? »
31雅各回答拉班，說：“我逃走，是因為我害怕，我心裡想：恐怕你會把你的女兒們從我的手中搶走。
31 Yakuba tu ka ne Laban se: «Zama ay humburu se no. Zama ay ne hambara ni ga ni ize wayey ta ay gaa da gaabi.
32至於你的神像，你在誰身上搜出來，那人就不該活著；你當著我們眾兄弟面前查一查，如果在我這裡有甚麼東西是你的，你只管拿去。”原來雅各不知拉結偷了神像。
32 Amma boro kulu kaŋ do ni na ni toorey gar, a ma si funa. Neewo, iri nya-izey jine, kala ni ma guna ka di haŋ kaŋ ci ni wane kaŋ go ay do, m'a sambu.» Zama Yakuba mana bay hala Rahila n'i zay no.
33拉班進了雅各的帳棚、利亞的帳棚和兩個婢女的帳棚，都沒有搜出甚麼，於是從利亞的帳棚出來，進了拉結的帳棚。
33 Laban binde furo Yakuba kuuru fuwo ra, da Laya kuuru fuwo ra, da koŋŋa hinka kuuru fuwey ra mo, amma a mana di ey. A fatta Laya kuuru fuwo ra ka furo Rahila kuuru fuwo ra.
34拉結已經把神像放在駱駝的鞍下，自己坐在上面。拉班搜遍了帳棚，但沒有搜出甚麼。
34 Rahila kaŋ na toorey sambu din n'i daŋ yo jinayyaŋ ra ka goro i boŋ. Laban na kuuru fuwo kulu dadabe amma a mana di ey.
35拉結對她父親說：“求我主不要生氣，我不能在你面前起來，因為我正有女人的經期。”這樣，拉班徹底搜查了，也搜不出那神像來。
35 Kala Rahila ne nga baabo se: «Ay jine bora ma si binya zama ay si hin ka tun ka kay ni jine no, zama wayboro alaada ka bara ay gaa.» Laban ceeci, amma a mana di toorey.
36雅各就生氣，與拉班爭吵起來。雅各責問拉班說：“我到底有甚麼過犯，有甚麼罪惡，你竟這樣急速地追趕我呢？
36 Yakuba binde futu. A deeni Laban gaa. Yakuba tu ka ne Laban se: «Ifo ga ti ay taali? Wala ifo ga ti ay zunubi, kaŋ se ni n'ay ce gana nda konni ya-cine?
37你已經搜遍了我所有的家具，你有找到你家的東西沒有？可以把它放在這裡，在你我的眾兄弟面前，讓他們可以在你我中間判斷一下。
37 To. Baa kaŋ ni n'ay jinayey kulu fisi, ni windo jinay woofo no ni gar? Ma kand'a neewo ay nya-izey da ni nya-izey game ra, zama i ma ciiti dumbu iri boro hinka game ra.
38這二十年來，我與你在一起；你的母綿羊和母山羊沒掉過胎，你羊群中的公羊，我沒有吃過。
38 Jiiri waranko wo kaŋ ay go ni banda, ni feejey da ni hinciney mana te gunde hasaraw, ni feeji gaarey mo, ay mana i ŋwa.
39被野獸撕裂的，我沒有給你帶回來，都是由我自己賠償；無論白天偷去的，或是黑夜偷的，你都要我負責。
39 Wo kaŋ yaŋ ganji hamey tooru, ay mana kand'a ni se, ay no g'a mursa sambu. Ay kambe ra no ni g'a ceeci, baa i n'a zay no, cin wala zaari.
40我白天受盡炎熱，黑夜受盡寒霜，不能入睡；我經常是這樣。
40 Yaadin n'ay bara, zaari ra wayno dunga n'ay ŋwa, cin mo, yeeno. Jirbi mo zuru ay moy se.
41我這二十年在你的家裡，為你的兩個女兒服事了你十四年；為你的羊群服事了你六年；你又十次改了我的工資。
41 Jiiri waranka no ay go ni windo ra. Ay may ni se jiiri way cindi taaci ni ize way hinka sabbay se, jiiri iddu mo ni almaney sabbay se. Sorro way mo no ni g'ay alhakko barmay.
42如果不是我父親的 神，就是亞伯拉罕的 神，以撒所敬畏的 神，與我同在，你現在必定打發我空手回去。但 神看見了我的苦情和我手中的辛勞，所以他昨天晚上責備了你。”
42 Da manti ay baaba Irikoyo, ay kaayo Ibrahim Irikoyo, nga kaŋ Isaka mo ga humburu, a go ay banda, doŋ hunkuna ni g'ay sallama no kambe koonu. Amma Irikoy di ay kankamo d'ay kambey taabo, nga mo deeni ni gaa bi cin.»
43雅各與拉班立約拉班回答雅各，說：“這些女兒是我的女兒；這些孩子是我的孩子；這些羊群也是我的羊群。其實你眼所見的一切都是我的。但我今日向我的女兒和她們所生的孩子，能作甚麼呢？
43 Laban tu ka ne Yakuba se: «Ize wayey wo, ay ize wayyaŋ no. Zankey wo mo, ay wane yaŋ no. Kurey wo, ay wane yaŋ no. Hay kulu mo kaŋ ni goono ga di, ay wane yaŋ no. Mate n'ay ga te ay ize wayey wo se hunkuna, wala mo izey kaŋ yaŋ i hay se?
44來吧，現在我和你可以立約，作為你我之間的證據。”
44 Sohõ binde, kaa iri ma koy ka sappe te, in da nin, a ma ciya seeda in da nin game ra.»
45雅各就拿了一塊石頭，立作石柱。
45 Yakuba na tondi fo sambu ka sinji a ma te seeda.
46雅各又對自己的眾兄弟說：“你們把石頭堆聚起來。”他們就把石頭拿來，堆成了一堆。他們又在石堆旁邊吃喝。
46 Yakuba ne nga nya-izey se: «Wa tondiyaŋ margu.» I na tondiyaŋ sambu ka gusam ka te fonguyaŋ hari, i ŋwa mo noodin tondi gusamo boŋ.
47拉班稱那石堆為伊迦爾．撒哈杜他，雅各卻稱那石堆為迦累得。
47 Laban ne a se Yegar-Sahaduta, amma Yakuba ne a se Jileyad.
48拉班說：“今天這堆石頭是你我之間的證據。”因此它名叫迦累得，
48 Laban ne: «Tondi gusam woone, seeda no in da nin game ra hunkuna.» Woodin se no i ne a se Jileyad,
49又名叫米斯巴，因為拉班說：“我們彼此分離以後，願耶和華在你我中間鑒察。
49 da Mispa mo, zama a ne: «Rabbi ma kosaray in da nin game ra, saaya kulu kaŋ iri go fayante nda care.
50你若苦待我的女兒，或在我的女兒以外，另娶妻子，雖然沒有人在我們中間作證，但你要注意， 神就是你我之間的見證人。”
50 Da ni n'ay ize wayey gurzugandi, da mo ni na wande fooyaŋ hiiji i banda kaŋ manti ay ize no, ma fongu, baa kaŋ boro kulu si no iri banda, kaŋ Irikoy no ga ti seeda in da nin game ra.»
51拉班又對雅各說：“你看這堆石頭，看我在你我之間所豎立的石柱。
51 Laban ne Yakuba se koyne: «Tondi gusamo wo neeya, fonguyaŋ haro mo neeya, kaŋ ay jisi in da nin game ra.
52這堆石頭就是證據，這石柱也是證據：我決不越過這石堆到你那裡去，你也決不可越過這石堆和石柱，到我這裡來害我。
52 Gusamo wo ma te seeda. Fonguyaŋ haro wo mo ma te seeda: Ay si gusamo wo daaru ka koy ni do. Ni mo, ni ma si gusamo wo da fonguyaŋ haro wo daaru ka kaa ay do da hasaraw miila.
53但願亞伯拉罕的 神、拿鶴的 神，就是他們父親的 神，在我們中間判斷。”雅各就指著他父親以撒所敬畏的 神起誓。
53 Ibrahim Irikoyo, Nahor wane Irikoy, i baabo wane Irikoyo, a ma ciiti iri game ra.» Kala Yakuba ze da bora kaŋ nga baabo Isaka ga humburu.
54雅各又在山上獻祭，叫了自己的眾兄弟來吃飯。他們吃了飯，就在山上過夜。
54 Waato din gaa Yakuba na sargay* salle tondo boŋ. A na nga nya-izey ce i ma kaa ka ŋwa. I ŋwa, i kani mo cino din tondo boŋ.
55拉班清早起來，與他的外孫和女兒親嘴，給他們祝福。然後拉班離開那裡，回自己的地方去了。（本節在《馬索拉抄本》為32:1）
55 Laban mo tun susubay za da hinay. A na nga ize arey da nga izey wayey garbey sunsum, ka albarka gaara i se. Laban dira ka ye ka koy nga bumbo nango ra.