1雅各祝福眾子雅各把他的眾子叫來,說:“你們要聚集在一起,我要把你們日後必遇到的事告訴你們。
1 Yakuba na nga izey ce ka ne: «Wa margu hal ay ma ci araŋ se haŋ kaŋ ga du araŋ da haŋ kaŋ araŋ ga du jirbey kaŋ ga kaa ra.
2雅各的兒子們哪,你們要一起來聽;要聽你們父親以色列的話。
2 Ya araŋ Yakuba izey, Wa margu ka hanga jeeri. Wa hangan araŋ baabo Israyla* se:
3流本哪,你是我的長子,是我的力量,是我的初生子;你大有尊榮,權力超眾;
3 Ruben ga ti ay hay-jina, ay hino, ay gaabi sintina, kaŋ a darza da hino ga bisa cindey.
4但是你放縱情慾,好像水沸騰一樣,你必不能居首位;因為你上了你父親的床;上了我的榻,然後把它玷污了。
4 Danga mate kaŋ hari go, yaadin cine no ni si kay. Ni si haŋ kaŋ ga boori gar, zama ni kaaru ni baabo daaro boŋ, saaya din ni n'a ziibandi. Ay daaro boŋ no a kaaru.
5西緬和利未是兄弟;他們的刀劍是強暴的武器。
5 Simeyon da Lawi, care nya-izeyaŋ no. I takubey ya toonye wane yaŋ no.
6我的靈啊,不可加入他們的陰謀;我的心啊,不可參與他們的集會,因為他們在怒中殺人,任意砍斷牛的腿筋。
6 Ya ay fundo, ma si furo i gundu ra. Ya ay darza, ma si kubay d'ey i marga do, zama i futa ra no i na boro wi. I boŋ sanda ra mo no i na yeejiyaŋ ce kaaji dumbu.
7他們的怒氣可咒,因為非常暴烈;他們的烈怒可詛,因為十分兇猛;我要把他們分散在雅各家;把他們散居在以色列。
7 Laalante no i bine tuna, zama a dungu, i futa ya laalante no mo, zama a sinda bakaraw. Ay g'i fay-fay Yakuba ra. Ay g'i say-say mo Israyla ra.
8猶大啊,你的兄弟們要稱讚你;你的手必壓住仇敵的頸項;你父親的眾子必向你下拜。
8 Yahuda, nin no ni nya-izey ga saabu. Ni kambe ga goro ni ibarey kondey gaa, ni baabayzey mo ga sombu ni se.
9猶大是隻小獅子;我兒啊,你獵取了食物就上到洞穴去。他屈身伏臥,好像公獅,又像母獅,誰敢驚動他呢?
9 Yahuda ya muusu beeri ize no. Ya ay izo, haŋ kaŋ ni wi do haray, ni ziji ka fun noodin. A gum ka kani danga muusu, danga muusu way. May no g'a tunandi?
10權杖必不離開猶大,王圭必不離他兩腳之間,直到細羅(“細羅”有古譯本作“屬他的那位”)來到,萬族都要臣服他。
10 Sarjilla si fay da Yahuda, koytaray goobo ga sinji mo a cey game ra hala Silo ma kaa. Ndunnya dumey mo ga miila ngey m'a gana.
11猶大把自己的驢駒拴在葡萄樹旁,把自己的小驢繫在上等的葡萄樹旁;他在葡萄酒中洗淨自己的衣服,在血紅的葡萄汁中洗衣袍。
11 A ga nga farka binjo haw reyzin tikse gaa, a farka nya izo go reyzin nya suubananta gaa. A na nga bankaarayey nyuna reyzin hari ra.
12他因飲酒而雙眼發紅,他因喝奶而牙齒雪白。
12 A moy nyaale nda duvan*, a hinjey mo kwaaray da wa.
13西布倫必在沿海地帶居住,他必成為船隻停泊的港口,他的邊界必伸到西頓。
13 Zabluna mo ga goro teeko me gaa. A ga goro nango kaŋ hiyey ga furo, a hirro boŋo mo ga maan Zidon kwaara.
14以薩迦是一頭粗壯的驢,伏臥在羊圈(“羊圈”原文意思不詳,或譯:“重馱”)之間;
14 Isakar wo, farka gaabikooni no. A ga fulanzam nga jejey game ra.
15他看安居為美,他看肥地為佳,他屈肩負重,成了服苦的奴僕。
15 A di kaŋ nga fulanzamyaŋo do ihanno no, a laabo mo ga kaan. A na nga jasa gungumandi jeje sambuyaŋ se. A ciya bannya, taabi goy-teeri.
16但要審判自己的人民,作以色列的一個支派。
16 Dan ga nga borey ciiti, danga Israyla kunda fo.
17但要作路上的蛇,道中的毒蛇,他要咬傷馬蹄,使騎馬的人向後墜落。
17 Dan ga ciya danga fondo beeri boŋ gondi. Fondayze me gaa gazama no kaŋ ga bari ce-kobsi kar hal a kaarukwa ma kaŋ banda-banda.
18耶和華啊,我向來等候你的拯救。
18 Ya Rabbi, ni faaba no ay ga hangan.
19迦得必被侵略者追逼,他卻要追逼他們的腳跟。
19 Gad mo, wongaarey g'a kankam, amma a ga kokor k'i gaaray.
20至於亞設,他的食物必定肥美,他有美食可以供奉君王。
20 Aser mo, a ŋwaaro ga ciya ji foy. A ga ŋwaari hanno no, bonkooni laam'ize dumi.
21拿弗他利是隻得釋放的母鹿,發出優美的言語。
21 Naftali ya jeeri ize taŋante no. A ga sanni hannoyaŋ ci.
22約瑟是一根結果子的樹枝,是一根泉旁結果子的樹枝,他的枝條蔓延出牆外。
22 Yusufu ya tuuri kambe no, kaŋ ga ize boobo hay, ize boobo hayko no hari zurey me gaa. A kambey ga daaru windi koray boŋ.
23弓箭手把他苦害,向他射箭敵對他。
23 Gawey n'a maray k'a kankam. I n'a hay, i konn'a mo.
24但他的弓依然堅硬,他的手臂仍舊敏捷,這是出於雅各的大能者之手;出於以色列的牧者,以色列的磐石。
24 Amma a birawo kay da gaabi. A kambe jasey du gaabi mo Hina-Kulu-Koyo kambe ra, Yakuba wane Irikoyo -- (nga no ga ti kuruko da Israyla tondo mo).
25是你父親的 神幫助你,是那全能者賜給你;他把從天上來的福,地下深淵蘊藏著的福,哺乳和生育的福,都賜給你。
25 Irikoy, ni baabo wane Irikoyo, ga ni gaa. Hina-Kulu-Koyo mo, nga no ga ni albarkandi nda albarkey kaŋ yaŋ ga fun beene, da guusey albarkey kaŋ yaŋ go ganda, da fafa albarkey, da gunde wane mo.
26你父親的祝福,勝過我祖先的祝福(“勝過我祖先的祝福”有古譯本作“勝過亙古的山岡”),勝過永遠山嶺上的美物。願這些福都降在約瑟的頭上,降在兄弟中作王子的那一位頭上。
26 Ni baaba albarkey te zaama ay kaayey albarkey boŋ, hala tudey kaŋ ga duumi me. I ma goro mo Yusufu boŋ, ka dake a se beene, za kaŋ i n'a fay da nga nya izey.
27便雅憫是隻撕掠的豺狼,早晨吞吃他的獵物,晚上瓜分他的擄物。”
27 Benyamin mo sakali* no, bine kaŋ ga koroŋ koy. Susubay a ga nga koli hamo ŋwa, wiciri kambu mo a ga arzaka fay-fay.»
28這些就是以色列的十二支派;以上是他們父親對他們所說的話,是按著各人的福分給他們所祝的福。
28 Borey din kulu, ngey no ga ti Israyla kunda way cindi hinka. Sanno din mo no i baabo ci i se. A n'i albarkandi mo, afo kulu nga albarka hina boŋ no a n'i albarkandi.
29雅各的遺囑及其逝世雅各又囑咐他們,對他們說:“我快要歸到我的親族那裡去,你們要把我埋葬在赫人以弗崙田間的洞裡,與我的祖先在一起。
29 A gaabandi i se koyne, ka ne: «Ay wo, ay g'ay kaayey banda gana. Kal araŋ m'ay fiji ay kaayey do, guuso din ra kaŋ go Efron Hittanca faro ra.
30這個洞在迦南地,在幔利前面的麥比拉的田間。那地方原是亞伯拉罕向赫人以弗崙買下來作墳地的。
30 Makpela faro ra tondi guuso kaŋ go Mamre jine, Kanaana laabo ra nooya, kaŋ Ibrahim day faro me gaa Efron Hittanca gaa. Mayray hari no buukoy daŋyaŋ se.
31他們在那裡埋葬了亞伯拉罕和他的妻子撒拉;又在那裡埋葬了以撒和他的妻子利百加;我也在那裡埋葬了利亞。
31 Noodin no i na Ibrahim da nga wando Saharatu fiji. Noodin no i na Isaka nda nga wande Rabeka fiji. Noodin mo no ay na Laya fiji.
32那塊田和田間的洞,是向赫人買來的。”
32 Faro da tondi guuso kaŋ go a ra, kaŋ i day Hetu izey gaa nooya.»
33雅各對他的眾子囑咐完了,就把雙腳收回床上,氣絕而死,歸到他的親族那裡去了。
33 Waato kaŋ Yakuba na nga izey lordi* ka ban, a na nga cey margu dima boŋ, a na nga biya taŋ. I n'a margu nga kaayey banda.