1箴言的功用
1Ang mga proverbio ni Salomon anak nga lalake ni David, hari sa Israel:
2要使人晓得智慧和教训，了解充满哲理的言语；
2Sa paghibalo sa kaalam ug pahamangno; Sa pag-ila sa mga pulong salabutan;
3使人领受明慧的教训，就是公义、公正和正直；
3Sa pagdawat sa pahamangno sa maalamon nga pagbuhat, Sa pagkamatarung ug sa justicia ug sa pagkatul-id;
4使愚蒙人变成精明，使少年人获得知识和明辨的能力；
4Sa paghatag ug salabutan sa mga walay-pagtagad, Alang sa batan-ong lalake ang kahibalo ug kabuot:
5使智慧人听了，可以增长学问，使聪明人听了，可以获得智谋；
5Aron ang tawo nga manggialamon makadungog, ug magadugang sa kinaadman; Ug aron ang tawo nga masinabuton makabaton sa maayong mga tambag:
6使人明白箴言和譬喻，懂得智慧人的言词和他们的隐语。
6Sa pagsabut sa usa ka proverbio, ug sa usa ka pulong salabton, Mga pulong sa manggialamon, ug sa ilang mga tigmo.
7不受恶人的引诱敬畏耶和华是知识的开端，但愚妄人藐视智慧和教训。
7Ang pagkahadlok kang Jehova maoy sinugdan sa kahibalo; Apan ang mga buangbuang nagatamay sa kaalam ug pahamangno.
8我儿，要听从你父亲的教训，不可离弃你母亲的训诲。
8Anak ko, pamatia ang pahamangno sa imong amahan, Ug ayaw pagbiyai ang pagtulon-an sa imong inahan:
9因为这些要作你头上的华冠，作你颈上的金链。
9Kay sila maingon sa usa ka purongpurong bulak sa gracia sa imong ulo, Ug mga kulentas sa imong liog.
10我儿，如果坏人引诱你，你不可随从他们。
10Anak ko, kong ang mga makasasala mag-ulog-ulog kanimo, Ayaw pag-uyon kanila.
11如果他们说：“你跟我们来吧！我们要埋伏流人的血，我们要无故地潜伏伤害无辜的人；
11Kong sila moingon: Umuban ka kanamo, Managbanhig kita alang sa dugo; Managbanhig kita sa tago alang sa inocente sa walay pasikaran;
12我们要好像阴间一般，把他们活生生吞下，他们整个被我们吞下，如同下坑的人一样；
12Lamyon nato sila nga buhi ingon sa Sheol, Ug ang tibook, ingon niadtong nangahulog sa gahong;
13这样，我们必得着各样贵重的财物，把掠物装满我们的房子。
13Makaplagan ta ang tanang bililhon nga manggad; Pagapun-on ta ang atong mga balay sa inagaw;
14加入我们的行列吧！我们大家共用一个钱袋。”
14Mag-ambitay kita sa imong kapalaran sa among taliwala; Usahon ta ang atong puntil:
15我儿，不可和他们走在一起，禁止你的脚走他们的路；
15Anak ko, ayaw paglakat sa dalan uban kanila; Ilikay ang imong tiil gikan sa ilang alagianan:
16因为他们的脚奔向邪恶，他们急于流人的血。
16Kay ang ilang mga tiil nanagdalagan ngadto sa kadautan, Ug sila nanagdali aron sa pag-ula ug dugo.
17在飞鸟眼前张设网罗，是徒劳无功的。
17Kay sa kawang lamang ang pukot nga giladlad Diha sa atubangan sa bisan unsang langgam:
18他们埋伏，是自流己血；他们潜伏，是自害己命。
18Ug sila nanaghubong tungod sa ilang kaugalingong dugo; Sila nagabanhig sa tago alang sa ilang kaugalingong mga kinabuhi.
19凡是贪爱不义之财的，所走的路都是这样；那不义之财夺去了贪财者的性命。
19Busa mao man ang mga dalan sa tagsatagsa nga hakog sa ganancia; Kini nagakuha sa kinabuhi sa mga tag-iya niana.
20当听智慧的呼唤智慧在街上呼喊，在广场上扬声；
20Ang kaalam nagasinggit sa makusog sa kadalanan; Siya nagasulti sa iyang tingog diha sa halapad nga mga dapit;
21在闹市中心呼叫，在城门口发出言语，说：
21Siya nagasinggit sa mga masabang dapit sa kadalanan; Sa dapit sa mga ganghaan, Diha sa ciudad, siya nagasulti sa iyang mga pulong:
22“你们愚蒙人喜爱愚蒙，好讥笑的人喜欢讥笑，愚昧人恨恶知识，要到几时呢？
22Unsang kadugayon, kamo nga mga walay-pagtagad, nga higugmaon ninyo ang pagkawalay-pagtagad? Ug ang mga mayubiton mahimuot kanila sa pagyubit, Ug ang mga buang sa pagdumot sa kinaadman?
23你们要因我的责备回转，我就把我的心意（“心意”或译：“灵”）向你们倾吐，把我的话指示你们。
23Bumalik kamo sa akong pagbadlong: Ania karon, ibubo ko ang akong espiritu sa ibabaw ninyo; Akong ipahibalo ang akong mga pulong kaninyo.
24我呼唤，你们不肯听从；我伸手，没有人理会。
24Tungod kay ako nagtawag, ug kamo mingbalibad; Akong gibayaw ang akong kamot, ug walay tawo nga nagtagad;
25你们既轻忽我的一切劝告，不肯接受我的责备；
25Apan gisalikway ninyo ang tanan ko nga tambag, Ug dili mobuot sa akong pagbad-long:
26所以你们遭难的时候，我就发笑；惊恐临到你们的日子，我就嗤笑。
26Ako usab mokatawa sa adlaw sa inyong pagkaalaut; Ako magatamay sa diha nga moabut ang inyong kahadlok;
27惊恐临到你们好像风暴，灾难如同飓风来临，患难困苦临到你们身上。
27Sa diha nga moabut ang inyong kahadlok sama sa usa ka bagyo, Ug moabut ang inyong pagkaalaut sama sa usa ka alimpulos; Sa diha nga ang kasakit ug kaguol modangat kaninyo.
28那时，他们必呼求我，我却不回答；他们切切寻找我，却寻不见；
28Unya sila magasangpit kanako, apan ako dili motubag; Sila magapangita nga masingkamoton kanako, apan sila dili makakaplag kanako.
29因为他们恨恶知识，不选择敬畏耶和华；
29Tungod kay ilang gidumtan ang kinaadman, Ug wala magpili sa pagkahadlok kang Jehova,
30不接受我的劝告，轻视我的一切责备；
30Sila wala mobuot sa akong tambag, Sila nagtamay sa tanan ko nga pagbadlong.
31所以，他们必自食其果，必饱尝自己所设计谋的伤害。
31Busa sila magakaon sa bunga sa ilang kaugalingong dalan, Ug mangabusog sa ilang kaugalingong mga lalang.
32愚蒙人的背道必杀害他们自己，愚昧人的安逸必毁灭他们自己；
32Kay ang pagkasukihan sa mga tawong walay-pagtagad mopatay kanila, Ug ang mapasagarong pagpatuyang sa mga buang molaglag kanila.
33唯有听从我的，必安然居住，得享安宁，免受灾祸的惊恐。”
33Apan bisan kinsa nga mamati kanako magapuyo sa kasigurohan, Ug magamalinawon nga walay kahadlok sa kadautan.