1在以哥念
1
در شهر قونیه نیز پولس و برنابا به كنیسه یهود وارد شدند و چنان صحبت كردند، كه گروه عظیمی از یهودیان و یونانیان ایمان آوردند.
2但不顺从的犹太人，煽动外族人，激起他们仇恨的心，来反对弟兄们。
2
امّا یهودیانی كه ایمان نیاورده بودند، غیر یهودیان را تحریک كردند و افكار آنان را نسبت به این ایمانداران منحرف ساختند.
3两人却仍住了很久，靠着主放胆讲论，主也借着他们的手行神迹奇事，证实他恩惠的道。
3
آن دو مدّت زیادی در آن شهر ماندند و بدون ترس دربارهٔ خداوند سخن میگفتند. خداوند نیز با اعطای قدرت به آنها برای انجام عجایب و نشانهها، پیام فیض بخش خود را تصدیق میفرمود.
4城里众人就分裂了，有的附从犹太人，也有的附从使徒。
4
امّا بین مردم شهر دودستگی افتاد، عدّهای طرفدار یهودیان شدند و عدّهای جانب رسولان را گرفتند.
5当时，外族人、犹太人，和他们的首领，蠢蠢欲动，想要侮辱使徒，用石头打他们。
5
در این وقت یهودیان و غیر یهودیان با همدستی اولیای امور تصمیم گرفته بودند، به رسولان آزار برسانند و آنان را سنگسار نمایند.
6两人知道了，就逃往吕高尼的路司得和特庇两城，以及周围的地方，
6
به محض اینكه رسولان از این موضوع آگاه شدند، به سوی شهرهای لیكائونیه یعنی لستره و دربه و نواحی مجاور فرار كردند
7在那里传福音。
7
و در آنجا به بشارت نجات ادامه دادند.
8在路司得路司得城有一个双脚无力的人，坐在那里。他生来就是瘸腿的，从来没有走过路。
8
در شهر لستره مرد مفلوجی نشسته بود، كه لنگ مادرزاد بود و هرگز با پاهای خود راه نرفته بود.
9他听保罗讲道；保罗注视他，见他有信心，可以治好，
9
او به سخنان پولس گوش میداد. پولس به صورت او خیره شد و چون دید ایمان آن را دارد كه شفا یابد،
10就大声说：“你起来，两脚站直！”他就跳起来，并且走起路来。
10
با صدای بلند به او گفت: «بلند شو و راست روی پاهای خود بایست.» او جست زد و به راه افتاد.
11众人看见保罗所作的事，就用吕高尼话大声说：“有神明成了人形，降到我们这里来了！”
11
وقتی مردم كاری را كه پولس كرد دیدند، به زبان آن محل فریاد زدند: «خدایان به صورت انسان در میان ما فرود آمدهاند.»
12于是他们称巴拿巴为宙斯，称保罗为汉密士，因为保罗带头讲话。
12
برنابا را مشتری و پولس را عطارد خواندند. (پولس را از آن جهت عطارد خواندند، كه سخنگوی آنان بود.)
13城门前宙斯庙的祭司，牵着几头公牛，拿着一些花圈来到门口，要同群众一起献祭。
13
آنگاه كاهن پرستشگاه مشتری كه پرستشگاهش در خارج از شهر واقع بود گاوانی با حلقههای گل به دروازهٔ شهر آورد و میخواست به اتّفاق جماعت گاوان را قربانی كند.
14巴拿巴和保罗两个使徒听见了，就撕裂衣服，跳进群众中间，喊着说：
14
امّا هنگامیکه آن دو رسول، یعنی برنابا و پولس از این امر مطّلع گشتند، لباسهای خود را دریدند و به میان مردم رفته فریاد میکردند:
15“各位，为什么这样作呢？我们也是人，性情和你们一样，我们传福音给你们，正是要你们远离这些虚妄的事，归向永活的 神，就是那创造天、地、海和其中万物的 神。
15
«ای آقایان، چه میکنید؟ ما هم مثل شما انسان هستیم، با عواطف و احساساتی مانند خود شما. ما برای شما مژدهای داریم، كه از این کارهای بیهوده باز گردید و به خدای زندهای كه آسمان و زمین و دریا و آنچه را كه در آنهاست آفریده است، روی آورید.
16在从前的世代里，他容忍万国各行其道，
16
در دوران گذشته او اجازه داد كه جمیع ملّتها به راههای خود بروند.
17然而却未尝不为自己留下明证，就如常常行善事，从天上降下雨来，常常赏赐丰年，使你们吃喝充足，满心欢乐。”
17
در عین حال کارهای نیک او همیشه وجودش را ثابت نموده است. او به شما از آسمان باران و محصول به موقع عطا میکند، به شما غذا میدهد و دلهایتان را از شادمانی پر میسازد.»
18两人说完了这些话，这才阻止群众，不向他们献祭。
18
رسولان با این سخنان به سختی توانستند مردم را از قربانی كردن برای ایشان باز دارند.
19但有些犹太人，从安提阿、以哥念来，挑唆群众，用石头打保罗，以为他死了，就拖到城外去。
19
در این هنگام یهودیان از انطاكیه و قونیه رسیدند و مردم را با خود متّحد ساخته و پولس را سنگسار كردند و به گمان اینكه مرده است، او را از شهر بیرون كشیدند.
20门徒正围着他的时候，他竟然站起来，走进城里去了。第二天，他跟巴拿巴一同到特庇去。
20
امّا وقتی شاگردان دور او جمع شدند او برخاست و به داخل شهر آمد و روز بعد به اتّفاق برنابا به دربه عزیمت كرد.
21结束第一次宣教旅程他们在那城里传福音，使许多人作了门徒，然后回到路司得、以哥念、安提阿，
21
پس از اینكه در آن شهر هم بشارت دادند و پیروان بسیاری یافتند، به لستره و قونیه و انطاكیه بازگشتند
22坚固门徒的心，劝他们恒守所信的道，又说：“我们进入 神的国，必须经历许多苦难。”
22
و در بین راه شاگردان را تقویت میکردند و آنان را تشویق مینمودند كه در ایمان خود پایدار بمانند و به آنان میگفتند: «برای داخل شدن به پادشاهی خدا ما باید از راههای بسیار سختی بگذریم.»
23两人在各教会为他们指派了长老；禁食祈祷之后，就把他们交托给所信的主。
23
در هر یک از كلیساها مشایخی را تعیین كردند و با نیایش و روزه ایشان را به دست آن خداوندی كه به او گرویده بودند، سپردند.
24两人经过彼西底，来到旁非利亚，
24
سپس از سرزمین پیسیدیه گذشتند و به سرزمین پمفیلیه رسیدند.
25在别加讲道以后，就下到亚大利。
25
وقتی پیام را در پرجه هم اعلام كردند به اتالیه وارد شدند
26从那里坐船往安提阿。从前众人就是在这地方，把他们交托在 神的恩典中，派他们去工作，现在他们已经完成了。
26
و از آنجا با کشتی به سوی انطاكیه رفتند. یعنی همان جاییکه بهخاطر خدمتی كه انجام داده بودند، به فیض الهی سپرده شده بودند.
27他们到了那里，就召集了会众，报告 神跟他们一起所行的一切，并且他为外族人开了信道的门。
27
وقتی به آنجا رسیدند، اعضای كلیسا را جمع كردند و ایشان را از هرچه خدا به اتّفاق آنان انجام داده بود، مطّلع ساختند و نیز گفتند، كه چگونه خدا راه ایمان را به روی ملل غیر یهود گشوده است
و در آنجا مدّتی پیش شاگردان ماندند.
28两人同门徒住了不少日子。
28
و در آنجا مدّتی پیش شاگردان ماندند.