1以色列人在旷野发怨言
1
تمام جماعت بنیاسرائیل از ایلیم کوچ کردند و در روز پانزدهم ماه دوم بعد از اینکه از مصر خارج شدند، به صحرای سین که بین ایلیم و سیناست، رسیدند.
2以色列全体会众在旷野都向摩西和亚伦发怨言；
2
آنجا، در آن بیابان، همگی نزد موسی و هارون شکایت کردند
3以色列人对他们说：“我们宁愿在埃及地坐在肉锅旁边，吃饭吃到饱的时候，死在耶和华的手里！你们倒把我们领出来，到这旷野，是要叫这全体会众饿死啊！”
3
و گفتند: «ای کاش خداوند ما را در سرزمین مصر میکشت. زیرا در آنجا میتوانستیم در کنار دیگهای گوشت بنشینیم و غذای سیری بخوریم. امّا تو ما را به این بیابان آوردهای تا از گرسنگی بمیریم.»
4耶和华对摩西说：“看哪，我要把粮食从天上降给你们；人民可以出去，每天收取当天的分量，我好试验他们是否遵行我的律法。
4
پس خداوند به موسی فرمود: «من برای همهٔ شما از آسمان مثل باران غذا خواهم ریخت. مردم باید هر روز بیرون بروند و به اندازهٔ احتیاج آن روز از آن جمعآوری کنند. به این ترتیب من میتوانم ایشان را امتحان کنم که آیا دستورات مرا انجام میدهند، یا خیر.
5到第六天，他们把收进来的预备好，比每天收取的多一倍。”
5
آنچه در روز ششم جمع میکنند، دو برابر روزهای قبل خواهد بود.»
6摩西和亚伦对以色列众人说：“今晚你们必定知道是耶和华把你们从埃及地领出来。
6
پس موسی و هارون به تمام مردم اسرائیل گفتند: «شما امشب خواهید دانست کسیکه شما را از سرزمین مصر، بیرون آورده است، خداوند است.
7明早你们必定看见耶和华的荣耀，因为耶和华听见了你们向他所发的怨言了。我们算什么，你们竟向我们发怨言呢？”
7
هنگام صبح جلال خداوند را خواهید دید. خداوند شکایتهای شما را که برضد او کردهاید، شنیده است. زیرا ما چه کسی هستیم که شما از ما شکایت کنید؟»
8摩西又说：“耶和华晚上必给你们肉吃，早晨必给你们食物吃饱，因为耶和华听见了你们埋怨他所说的怨言了。我们算什么？你们的怨言不是向我们发的，而是向耶和华发的。”
8
سپس موسی گفت: «خداوند، غروبها گوشت و صبحها نان به هر اندازهای که بتوانید بخورید به شما خواهد داد، زیرا خداوند شکایتهایی را که علیه او کردهاید شنیده است. وقتی شما برضد ما شكایت میكنید در واقع برضد خداوند شكایت میكنید.»
9摩西对亚伦说：“你要对以色列全体会众说：‘你们走近耶和华面前，因为他已经听见了你们的怨言了。’”
9
موسی به هارون گفت: «به تمام مردم بگو بیایند و در حضور خداوند بایستند، زیرا که او شکایتهای ایشان را شنیده است.»
10亚伦对以色列全体会众说话的时候，他们向着旷野观望，看见耶和华的荣耀在云中显现出来。
10
همین که هارون با مردم صحبت کرد آنها به بیابان نگاه کردند و جلال خداوند را که در ابر ظاهر شده بود دیدند.
11耶和华吩咐摩西说：
11
خداوند به موسی فرمود:
12“以色列人的怨言，我已经听见了。你告诉他们说：‘黄昏的时候你们必吃肉，早晨的时候必有食物吃饱；这样，你们就知道我耶和华是你们的 神了。’”
12
«من شکایتهای بنیاسرائیل را شنیدم. به آنها بگو غروبها گوشت و صبحها نان به هر اندازهای که بخواهند، خواهند داشت تا بدانند من خداوند خدای ایشان میباشم.»
13鹌鹑与吗哪到了晚上，有鹌鹑飞上来，把营都遮盖了；到了早晨，营的四周有一层露水。
13
هنگام غروب دستهٔ بزرگی از بلدرچین آمد و سرتاسر اردوگاه را پوشاند و هنگام صبح شبنم گرداگرد اردوگاه را فراگرفت.
14露水上升以后，就见野地上有细小鳞状的东西，像小白霜一样细小的东西。
14
چون شبنم بخار شد چیزهایی نازک و دانهدانه روی سطح بیابان را پوشانده بود که همانند شبنم لطیف بودند.
15以色列人看见了，就彼此对问说：“这是什么？”原来他们不知道那是什么。摩西对他们说：“这就是耶和华赐给你们吃的食物。
15
وقتی بنیاسرائیل آنها را دیدند نمیدانستند که آنها چه هستند. پس از یکدیگر میپرسیدند: «اینها چه هستند؟»
موسی به آنها گفت: «این نانی است که خداوند به شما داده است تا بخورید.
16耶和华吩咐的话是这样的：‘你们要按着各人的食量收取，按着你们的人数为帐幕里的人收取，一人两公升。’”
16
خداوند دستور داده است که هریک از شما به اندازهٔ احتیاج خود یعنی یک پیمانه دو لیتری برای هر نفر از اعضای خانوادهاش از اینها جمع کند.»
17以色列人就这样行了；有的多收、有的少收。
17
بنیاسرائیل شروع کردند به جمع کردن؛ بعضیها بیشتر و بعضیها کمتر.
18他们用升斗衡量的时候，多收的没有剩余，少收的也不缺乏；各人按着自己的食量收取。
18
وقتی آنها را وزن میکردند، کسانیکه زیاد جمع کرده بودند زیاد نداشتند و آنهایی که کمتر جمع کرده بودند کم نداشتند، هرکس به همان اندازهای که احتیاج داشت جمع کرده بود.
19摩西对他们说：“谁也不可把一些留到早晨。”
19
موسی به آنها گفت: «هیچکس نباید چیزی از آن را برای فردا نگاه دارد.»
20他们却不听摩西的话，有人把一些留到早晨，就生虫发臭了。摩西就向他们发怒。
20
امّا بعضیها به حرف موسی گوش ندادند و قسمتی از آن را نگاه داشتند. ولی صبح روز بعد همهٔ آنها کرم گذاشته و گندیده بود و موسی نسبت به آنها خشمگین شد.
21他们每天早晨都按着各人的食量去收取；太阳一发热，就融化了。
21
هرکس هر روز صبح به اندازهٔ احتیاجش جمع میکرد و وقتی خورشید بالا میآمد و گرم میشد آنچه که روی زمین باقیمانده بود آب میشد و از بین میرفت.
22到第六日，他们收取了两倍的食物，每人四公升；会众的首领都来告诉摩西。
22
در روز ششم آنها دو برابر احتیاج روزانه خود جمع میکردند یعنی هرکس به اندازهٔ دو پیمانهٔ چهار لیتری. پس رهبران قوم آمدند و به موسی خبر دادند.
23摩西对他们说：“耶和华这样说：‘明天是安息日，是向耶和华守的圣安息日。你们要烤的，就烤吧；要煮的，就煮吧；所有余剩的要自己保存着，直留到早晨。’”
23
موسی به آنها گفت: «این دستور خداوند است. فردا، روز استراحت و روز مقدّس است. پس امروز هرچه میخواهید با آتش بپزید و هرچه میخواهید با آب بپزید. هرچه که باقی بماند آن را برای فردا نگاه دارید.»
24他们就照着摩西吩咐的，把余剩的留到早晨；竟然不发臭，里头也没有生虫。
24
همانطور که موسی دستور داده بود، هرچه را باقیمانده بود برای فردا نگه داشتند، ولی نه کرم گذاشت و نه گندید.
25摩西说：“今天吃这个吧，因为今天是向耶和华守的安息日，今日你们在田野里必找不着。
25
موسی گفت: «این را امروز بخورید زیرا امروز سبت، روز خداوند و روز استراحت است و خارج از اردوگاه هیچ غذایی پیدا نخواهید کرد.
26六天你们可以收取，但第七天是安息日，在那一天什么都没有了。”
26
شما باید شش روز غذا جمعآوری کنید ولی در روز هفتم که روز استراحت است غذا نخواهد بود.»
27第七天民间有人出去收取，可是什么也找不着。
27
در روز هفتم بعضی از مردم به بیابان رفتند تا غذا جمع کنند ولی چیزی پیدا نکردند.
28耶和华对摩西说：“你们拒绝遵守我的诫命和律法，要到几时呢？
28
سپس خداوند به موسی فرمود: «شما تا کی میخواهید از دستورات من سرپیچی کنید؟
29你们看，耶和华把安息日赐给了你们，所以第六日他赐给你们两天的食物；第七天你们各人要住在家里，谁都不可离开自己的地方。”
29
این را بهخاطر داشته باشید که من، خداوند، یک روز برای استراحت به شما دادهام و به همین دلیل است که همیشه در روز ششم به اندازهٔ دو روز به شما غذا میدهم. پس در روز هفتم هرکس در جای خود بماند و از خیمهاش بیرون نیاید»
30于是人民在第七天都安息了。
30
بنابراین مردم در روز هفتم به استراحت پرداختند.
31以色列家给这食物起名叫“吗哪”，它像芫荽的种子，色白，味道像搀蜜的薄饼。
31
بنیاسرائیل اسم این غذا را مَنّا گذاشتند. مَنّا شکل تخم گشنیز و مزهٔ آن مانند کلوچهٔ عسلی بود.
32摩西说：“耶和华吩咐的话是这样：要把满两公升的吗哪保留起来给你们的后代，好让他们可以看见当日我把你们从埃及地领出来的时候，在旷野给你们吃的食物。”
32
موسی گفت: «خداوند دستور داده است که مقداری از مَنّا را نگه دارید تا نسلهای آیندهٔ ما نانی را که خداوند پس از بیرون آوردن ما از سرزمین مصر، در بیابان به ما داد، ببینند.»
33摩西对亚伦说：“拿一个罐子来，装满两公升吗哪，存放在耶和华面前，保留起来给你们的后代。”
33
موسی به هارون گفت: «به اندازهٔ یک پیمانه دو لیتری، مَنّا در ظرفی بریز و آن را در حضور خداوند بگذار تا برای نسلهای آینده نگهداری شود.»
34亚伦就照着耶和华吩咐摩西的，把吗哪存留在法柜前。
34
همانطور که خداوند به موسی دستور داده بود، هارون ظرف مَنّا را در مقابل صندوق پیمان گذاشت تا نگهداری شود.
35以色列人吃吗哪共四十年，直到进了有人居住的地方为止；他们吃吗哪，直到进入迦南地的边界为止。
35
بنیاسرائیل مدّت چهل سال مَنّا خوردند یعنی تا زمانی که به مرز سرزمین کنعان رسیدند.
(در آن زمان یک پیمانه دو لیتری معادل یک دهم مقیاس مورد استفاده برای اندازهگیری جامدات بود.)
36两公升就是当时的标准量器的十分之一。（“两公升就是当时的标准量器的十分之一”原文作“一俄梅珥就是一伊法的十分之一”）
36
(در آن زمان یک پیمانه دو لیتری معادل یک دهم مقیاس مورد استفاده برای اندازهگیری جامدات بود.)