1逾越节
1 Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se Misira laabo ra ka ne:
2“你们要以本月为正月，为一年的第一个月。
2 «Handu woone ga ciya handu sintinay araŋ se. A ga ciya handu sintinay jiiro ra araŋ se.
3你们要告诉以色列全体会众说：本月初十，他们各人要按着父家取羊羔，一家一只。
3 Wa salaŋ Israyla jama marga kulu se ka ne: ‹Hando wo, a zaari wayanta hane, araŋ ra boro fo kulu ma sambu feej'ize nga baabo windo hina me, windi fo, feej'ize fo.
4如果一家的人太少，吃不了一只羊羔，家长就要和靠近他家的邻居按着人数共取一只。你们预备羊羔的时候，要按着各人的食量计算。
4 Da mo feej'izo bisa windo gaabi, kala nga nda nga gorokasino kaŋ ga maan a windo ma sambu afo, fundikooney kaŋ yaŋ go windo ra baayaŋ hina me. Borey kulu ŋwaayaŋ hina me no araŋ ga feej'izo deedandi.
5你们的羊羔要毫无残疾，一岁以内的公羊；你们可以从绵羊或山羊里取。
5 Araŋ feej'izo ma ciya mo wo kaŋ sinda laru, jiiri fo feeji gaaru ize. Feejey ra wala hinciney ra no araŋ g'a sambu.
6你们要把羊羔留到本月十四日，在黄昏的时候，以色列全体会众要把羊羔宰杀。
6 Araŋ m'a jisi mo hala hando wo zaari way cindi taacanta ra. Israyla jama kulu m'i jindey kaa wiciri kambo ra.
7他们要取点血，涂在吃羊羔的房屋两边的门柱和门楣上。
7 I ma kaa kuro gaa ka tuusu fu me carawey gaa, da meyey beeney gaa, fuwey kaŋ ra i ga feejo ŋwa.
8当那一夜，你们要吃羊羔的肉，肉要用火烤了，和无酵饼与苦菜一同吃，
8 Cino din ra no i g'a hamo ŋwa. I m'a ton ka ŋwa, nga nda buuru kaŋ sinda dalbu*, da kobto yaŋ kaŋ ga fottu no i ga ŋwa a banda.
9不可吃生的，也不可用水煮；只可吃用火烤的。头、腿和内脏都一起吃。
9 I ma s'a ŋwa igani wala hinante, amma i m'a ton, a boŋo d'a cey da gunde ra jinayey mo.
10你们一点也不可留到早晨；如果有一点留到早晨，就要用火烧掉。
10 Araŋ ma si ta a ra hay fo kulu ma cindi ka di susubay, amma haŋ kaŋ to susuba, araŋ m'a ton ka ban.
11你们要这样吃羊羔：腰间束上带，脚上穿着鞋，手中拿着杖，快速地吃；这是耶和华的逾越节。
11 Mate kaŋ araŋ g'a ŋwa mo neeya: da guddamayaŋ araŋ cantey gaa, da taamuyaŋ araŋ cey gaa, da goobuyaŋ araŋ kambey ra. Waasi-waasi no mo araŋ g'a ŋwa d'a; nga no ga ti Rabbi Paska* _kaŋ a feerijo ga ti bisayaŋ|_.›
12因为在那一夜我要走遍埃及地，把埃及地所有头生的，无论是人或是牲畜，都要杀掉；我也要审判埃及的一切神祇，我是耶和华。
12 Zama cino din ra no ay ga gana Misira laabo kulu ra, ay ma hay-jiney kulu kar Misira laabo ra, boro nda alman. Misira borey kulu boŋ no ay g'ay ciitey donton. Ay no ga ti Rabbi.
13这血要在你们居住的房屋上作你们的记号；我击打埃及地的时候，一看见这血，就越过你们去，灾祸必不临到你们身上毁灭你们。
13 Kuro mo ga ciya seeda araŋ se fuwey gaa nangu kaŋ araŋ go. D'ay di kuro, ay g'araŋ daaru ka bisa. Balaaw fo si no kaŋ ga kaŋ araŋ boŋ halaciyaŋ se, saaya kaŋ ay ga Misira laabo kar.
14这一日必作你们的记念日；你们要守这日为耶和华的节；你们要世世代代守这节日作永远的定例。
14 Zaari woodin binde ga ciya fonguyaŋ hari araŋ se. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane Rabbi se kal araŋ zamaney kulu me. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane farilla boŋ hal abada.
15无酵节“你们要吃无酵饼七天；可是第一天就要把酵从你们的家中除去；因为从第一日起直到第七日，凡吃有酵之物的，那人必从以色列中被除灭。
15 Jirbi iyye no araŋ ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa. Za zaari sintina no araŋ ga dalbu ganandi araŋ windey ra. Zama boro kaŋ na buuru dalbukoy ŋwa za zaari sintina ka koy hala zaari iyyanta, ay ga fundikoono din kaa Israyla ra.
16第一日你们要有圣会，第七日你们也要有圣会；这两日之内，除了预备各人所要吃的以外，一切工作都不可作。
16 Zaari sintina ra araŋ ga marga hanno te, zaari iyyanta ra mo marga hanno ma te. I si goy kulu dumi te, baa kayna, kala day haŋ kaŋ boro kulu ga ŋwa, woodin hinne no ga halal araŋ se.
17你们要守无酵节，因为就在这一天，我把你们的军队从埃及地领出来；所以你们要世世代代守这一日作为永远的定例。
17 Araŋ ga sududuyaŋ hano wo haggoy, buuru kaŋ sinda dalbu wane, zama zaaro din ra no ay n'araŋ kundey fattandi Misira laabo ra. Woodin se no araŋ ga zaaro din gaay farilla kaŋ ga duumi boŋ hal araŋ zamaney kulu me.
18从正月十四日晚上起，直到本月二十一日晚上止，你们要吃无酵饼。
18 Handu sintina ra jirbi way cindi taacanta hando ra, a wiciri kambo no araŋ ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, kala hando ra zaari waranka cindi fa wiciri kambo.
19七日之内在你们的家中不可有酵；因为凡吃有酵之物的，无论是外国人或是本地人，那人必从以色列的会众中被剪除。
19 Jirbi iyye i ma si dalbu gar araŋ windey ra. Zama boro kulu kaŋ ga hay fo kaŋ gonda dalbu ŋwa, ay ga bora din kaa Israyla ra, da yaw no wala boro kaŋ i hay laabo ra no.
20凡是有酵的，你们都不可吃；在你们一切居住的地方，你们都要吃无酵饼。”
20 Araŋ ma si hay kulu ŋwa kaŋ margu nda dalbu araŋ goray nangey kulu ra. Kal araŋ ma ŋwa buuru kaŋ sinda dalbu.»
21逾越节的礼仪于是，摩西把以色列的众长老召了来，对他们说：“你们要按着家族自己选取羊羔，把这逾越节的羊羔宰杀了。
21 Waato din gaa Musa na Israyla arkusey kulu ce ka ne i se: «Wa koy ka feej'izeyaŋ sambu araŋ almayaaley hina me, ka wi Paska* se.
22要拿一把牛膝草，蘸在盆中的血里，然后把盆里的血涂在门楣上和两边的门柱上；你们谁也不可出自己的房门，直到早晨。
22 Araŋ ma hissop* kambe folloŋ ceeci, araŋ m'a sufu kuro ra kaŋ go gaasu ra ka tuusu fu me beena da meyo kambey gaa da kuro kaŋ go gaaso ra. Araŋ boro fo kulu ma si fatta mo nga fu meyo gaa kala nda mo bo.
23因为耶和华要走遍各处击打埃及人；他一看见门楣和两边的门柱上有血，就越过那门，不让那毁灭者进入你们的房屋来击杀你们。
23 Zama Rabbi ga gana ka bisa ka Misirancey izey kar, amma d'a di kuro fu me beena gaa, da kambu hinka gaa mo, Rabbi ga me woodin daaru. A si ta mo halacikwa ma furo araŋ fuwey ra k'araŋ kar.
24这教训你们必须遵守，作为你和你的子孙永远的定例。
24 Araŋ ma woodin gaay farilla araŋ izey se hal abada.
25日后，你们进了耶和华应许赐给你们的那地的时候，就必须守这敬拜之礼。
25 A ga ciya mo, d'araŋ to laabo kaŋ Rabbi g'araŋ no din ra, alkawlo kaŋ a sambu boŋ, kal araŋ ma haggoy da saajawo din.
26日后，如果你们的子孙问你们：‘你们这敬拜之礼有什么意思？’
26 A ga ciya mo, saaya kaŋ izey ga ne araŋ se: ‹Ifo no ga ti araŋ misa wo sabaabu?›
27你们就要回答：‘这是献给耶和华逾越节的祭。耶和华击杀埃及人的时候，越过了在埃及的以色列人的房屋，救了我们的家。’”于是人民低头敬拜。
27 kal araŋ ma ne: ‹Sargay no, Rabbi Paska wane, kaŋ a bisa Israyla izey fuwey gaa Misira ra se, waato kaŋ a na Misirancey kar. A n'iri windey faaba mo.› » Borey binde na ngey boŋ sumbal ka sombu.
28以色列人就去行了；耶和华怎样吩咐摩西和亚伦，以色列人就照样行了。
28 Israyla izey koy ka woodin te. Danga mate kaŋ Rabbi na Musa nda Haruna lordi* nd'a, yaadin mo no i te.
29杀掉头生到了半夜，耶和华把埃及地所有的长子，就是从坐王位的法老的长子，直到监牢里遭囚禁的人的长子，以及所有头生的牲畜，都击杀了。
29 A ciya mo, hala cin bindi, kala Rabbi na Misira laabo ra hay-jiney kulu kar, za Firawna kaŋ go nga karga boŋ ga goro hay-jina, ka koy borey kaŋ yaŋ go kaso ra hawante hay-jiney, da alman hay-jiney kulu.
30在那一夜，法老本人和他所有的臣仆，以及全埃及的人都起来了；在埃及有极大的哀号，因为没有一家不死人的。
30 Firawna mo tun cino ra, nga nda nga bannyey da Misirancey kulu. I na hẽeni korno te Misira ra zama windi si no kaŋ ra buuko si no.
31夜里，法老把摩西和亚伦召了来，说：“你们和以色列人都起来，离开我的人民出去，照着你们所说的，去事奉耶和华吧；
31 A na Musa nda Haruna ce cino ra ka ne: «Wa tun ka fatta ay borey ra, araŋ da Israyla izey kulu. Wa koy ka may Rabbi se danga mate kaŋ araŋ ci din.
32也照着你们所说的，连羊群牛群都带着走吧，并且要为我祝福。”
32 Wa sambu araŋ haw kurey da feeji kurey, danga mate kaŋ araŋ ci mo. Araŋ ma koy, araŋ ma albarka gaara ay se mo.»
33埃及人催促以色列人，要他们赶快离开此地，因为他们说：“我们都要死了。”
33 Misirancey mo kankamandi borey gaa, i ma cahã k'i fattandi laabo ra, zama i ne: «Iri kulu buukoyaŋ no!»
34以色列人就拿了没有发过酵的生面，用衣服把抟面盆绑好，扛在肩头上。
34 Borey binde na ngey buuru mottey sambu za i mana fuuru. I diibiyaŋ harey mo go i se ga kunkuni ngey bankaarayey ra ga koto ngey jasey gaa.
35以色列人照着摩西的话行了，他们向埃及人索取银器金器和衣服。
35 Israyla izey mo te Musa sanno boŋ. I na taalam jinayyaŋ ŋwaaray, nzarfu nda wura wane, da bankaaray mo Misirancey gaa.
36耶和华使以色列人在埃及人眼前蒙恩，埃及人就给了他们所要求的。这样，他们就夺去了埃及人的财物。
36 Rabbi mo na borey no gaakuri Misirancey do, hal i na harey kaŋ yaŋ i ŋwaaray no i se. I na Misirancey arzakey ku ka dira.
37以色列人出埃及以色列人从兰塞起行到疏割去，除了小孩子以外，步行的男人约有六十万。
37 Israyla izey na diraw sintin za Ramses ka koy Sukkot. Boro danga zambar zangu iddu no, alborey kaŋ zankey baa si, i go ga koy ce gaa.
38又有混杂多族的一群人和他们一同上去；他们还带着羊群牛群和无数的牲畜同去。
38 Jama boobo fooyaŋ mo koy i banda, da haw kurey da feeji kurey, alman boobo no nda cimi.
39他们把从埃及带出来的生面烘成了无酵的圆饼。这生面原是没有发过酵的，因为他们被驱逐离开埃及，所以不能停留，也没有为自己预备食粮。
39 I na maasayaŋ kaŋ sinda dalbu ton da ngey buuru mottey kaŋ i fun d'a Misira, zama i sinda dalbu. Zama i n'i tuti no i ma fatta Misira ra. I sinda daama no kaŋ ga kay, i mana hindoonay te mo ngey boŋ se.
40以色列人住在埃及的时间共有四百三十年之久。
40 Yawtaray gora kaŋ Israyla izey te Misira ra ga ti jiiri zangu taaci nda waranza.
41就在四百三十年届满的那一天，耶和华的全军都从埃及地出来了。
41 A ciya mo, jiiri zangu taaci nda waranza din bananta, zaaro din ra no Rabbi kundey kulu fatta Misira laabo ra.
42这是向耶和华守的一夜，因为耶和华把他们从埃及地领出来，所以这一夜是所有以色列人世世代代向耶和华守的一夜。
42 Cin nooya kaŋ i ga haggoy d'a gumo Rabbi se, fattandiyaŋ woodin kaŋ a te i se Misira laabo ra sabbay se. Woodin ga ti Rabbi cino kaŋ i ga haggoy d'a gumo Israyla izey kulu do, i zamaney kulu ra.
43逾越节条例耶和华对摩西和亚伦说：“逾越节的定例是这样，凡是外族人都不可以吃羊羔的肉。
43 Rabbi ne Musa nda Haruna se: «Woone ga ti Paska farilla: Yaw kulu s'a ŋwa.
44但是各人用银子买回来的奴仆，如果你给他行了割礼，他就可以吃了。
44 Amma bannya kaŋ i day da nooru, da ni n'a dambangu, woodin banda nga mo m'a ŋwa.
45寄居和受雇的都不可以吃。
45 Amma ce-yaw, da sufuray goy-teerey s'a ŋwa.
46必须在同一间房子里吃，你不可把一点肉从房子里带到外面；羊羔的骨头，一根也不可折断。
46 Fu ra no i g'a ŋwa. Ni ma si hay kulu sambu a hamo ra ka kond'a taray, ni s'a biri fo kulu ceeri mo.
47以色列全体会众都要守这逾越节。
47 Israyla izey jama kulu ga haggoy d'a.
48如果有外族人寄居在你们中间，也愿向耶和华守逾越节，他所有的男子都要受割礼，然后他才可以前来守逾越节；他就必像本地人一样，但所有未受割礼的人都不可以吃这羊羔。
48 Da yaw go ni do da goray, nga no, a ga ba nga ma Paska haggoy Rabbi se, i m'a alborey kulu dambangu, waato din gaa a ma maan ka Paska haggoy. A ga saba nda boro kaŋ i hay laabo ra. Amma wo kaŋ sinda dambanguyaŋ, a s'a ŋwa.
49本地人和寄居在你们中间的外族人，都同属一例。”
49 Sanni folloŋ no laab'ize nda yaw kaŋ goono ga goro araŋ do kulu se.»
50所有以色列人都奉行了；耶和华怎样吩咐摩西和亚伦，他们就怎样行了。
50 Yaadin no Israyla izey kulu te. Danga mate kaŋ Rabbi na Musa nda Haruna lordi nd'a, yaadin mo no i te.
51就在这一天，耶和华按着他们的军队，把以色列人从埃及地领出来。
51 A ciya binde, zaaro din ra Rabbi na Israyla izey fattandi Misira laabo ra, kunda-kunda.