1约瑟的兄弟进见法老
1 Waato din gaa Yusufu furo ka salaŋ Firawna se ka ne: «Ay baaba d'ay nya-izey d'i haw kurey d'i feejey da hay kulu kaŋ go i se kaa ka fun Kanaana laabu. A go mo, i to Gosen laabu.»
2约瑟从他所有的兄弟当中，挑选了五个人，把他们带到法老面前。
2 A na boro gu kaa mo nga nya-izey ra, k'i cabe Firawna se.
3法老问约瑟的兄弟们说：“你们是作什么的？”他们回答法老：“仆人们是牧羊人，我们和我们的祖先都是一样。”
3 Firawna binde ne a nya-izey din se: «Ifo ga ti araŋ goy?» I ne Firawna se: «Ni bannyey wo hawjiyaŋ no, iri nda iri kaayey.»
4他们又对法老说：“我们来是要在这地寄居，因为迦南地的饥荒严重，你仆人们的羊群没有草吃，所以，现在求你容许你仆人住在歌珊地。”
4 I ne Firawna se koyne: «Iri kaa zama iri ma yawtaray goray te laabo ra, zama kuray nangu si no iri, ni bannyey kurey se, zama hara kankam Kanaana laabo ra. Sohõ binde, iri ga ni ŋwaaray, ma yadda iri, ni bannyey se iri ma goro Gosen laabo ra.»
5法老对约瑟说：“你的父亲和兄弟们到你这里来了；
5 Firawna salaŋ Yusufu se ka ne: «Ni baaba da ni nya-izey kaa ni do.
6埃及地都在你面前，你只管叫你的父亲和兄弟们住在这地最好的地方，他们可以住在歌珊地。你如果知道他们中间有能干的人，可以派他们看管我的牲畜。”
6 Misira laabo go ni jine. Ma daŋ ni baaba nda ni nya-izey ma goro naŋ kaŋ ga boori ka bisa i kulu laabo ra. I ma goro Gosen laabo ra. Da mo ni bay himmanteyaŋ go i ra, m'i daŋ i m'ay almaney kuru.»
7雅各进见法老约瑟把他父亲雅各带到法老面前，雅各就给法老祝福。
7 Yusufu binde kande nga baabo Yakuba ka kayandi Firawna jine. Yakuba na albarka gaara Firawna se.
8法老问雅各：“你有多大年纪了？”
8 Firawna ne Yakuba se: «Ni fundo jirbey jiiri marge no?»
9雅各回答法老：“我寄居在世的年日是一百三十岁。我一生的年日又少又苦，不及我祖先寄居在世的年日。”
9 Yakuba ne Firawna se: «Ay yawtaray jirbey jiirey, jiiri zangu nda waranza no. Ay fundo jiirey jirbey ikaynayaŋ no, ilaaloyaŋ mo no. I mana to ay kaayey fundey jirbey jiirey, i yawtaray jirbey kaŋ i te.»
10雅各又给法老祝福，然后离开法老出去了。
10 Yakuba na albarka gaara Firawna se. Waato din gaa no a fun Firawna jine.
11约瑟照着法老的吩咐安置他的父亲和兄弟们，把兰塞地，就是埃及地最好的地方，给他们作产业。
11 Yusufu mo na nga baabo da nga nya-izey gorandi. A na i no mo ngey boŋ nangu, jare hanno Misira laabo ra, Ramses kuray haray, danga mate kaŋ Firawna ci.
12约瑟照着孩子的数目，用粮食供养他的父亲、兄弟们，以及父亲的家人。
12 Yusufu mo na nga baabo ŋwaayandi, nga nda nga nya-izey d'a baabo almayaaley kulu, k'i no ŋwaari ngey windey kulu boŋ.
13饥荒那时，遍地都没有粮食，因为饥荒非常严重。埃及地和迦南地的人，因为饥荒的缘故都饿昏了。
13 }waari si no laabo kulu ra, zama hara kankam gumo hala Misira laabo da Kanaana laabo lakaw hara sabbay se.
14约瑟收集了埃及地和迦南地所有的银子，就是众人买粮的银子；约瑟就把那些银子交到法老的王宫去。
14 Yusufu mo na noorey kulu kaŋ i du Misira laabo da Kanaana laabo ra margu-margu, ntaaso kaŋ i day wano. Yusufu konda nooro Firawna windo ra.
15埃及地和迦南地的银子都用尽了，埃及众人就来到约瑟那里，说：“银子已用完了。求你给我们粮食吧，我们为什么要饿死在你面前呢？”
15 Saaya kaŋ i na noorey kulu ban Misira laabo da Kanaana laabo ra, Misirancey kulu kaa Yusufu do ka ne: «Ni m'iri no ŋwaari, zama ifo se no iri ga bu ni jine, zama iri noorey ban?»
16约瑟回答：“如果银子用完了，可以把你们的牲畜给我，我就把粮食给你们，交换你们的牲畜。”
16 Yusufu ne: «Wa kande araŋ almaney ka no. Ay g'araŋ no araŋ almaney wane, da noorey ban.»
17于是，他们把牲畜带到约瑟那里，约瑟就把粮食给他们，交换他们的马匹、羊群、牛群和驴。那一年，约瑟就用粮食交换他们所有的牲畜，来养活他们。
17 I kande ngey almaney kulu Yusufu do. Yusufu mo n'i no ŋwaari bariyey da haw kurey da feejey da farkayey banandi. A n'i ŋwaayandi nda ŋwaari i almaney kulu banandi jiiro din ra.
18那一年过后，第二年他们又来到约瑟那里，对他说：“我们不向我主隐瞒，我们的银子都用尽了，牲畜也归了我主；在我主面前，除了我们的身体和田地以外，什么也没有剩下了。
18 Waato kaŋ jiiro din bisa, i kaa a do koyne hiino jiiro ra ka ne a se: «Iri si tugu iri koyo se. Iri noorey kulu, da alman kurey mo ban. I ciya iri koyo wane yaŋ. Hay fo mana cindi iri koyo jine kala iri gaahamey da iri farey.
19为什么我们和我们的田地要在你面前消灭呢？求你用粮食买我们和我们的田地，我们和田地就必为法老效劳了。又求你给我们谷种，使我们可以活着，不至死亡，田地也不至荒芜。”
19 Ifo se no binde iri ga bu ni jine, iri nda iri farey? Kala ni m'iri day da ŋwaari. Iri nda iri farey ma ciya bannyayaŋ Firawna se. Ni m'iri no masangu, zama iri ma funa, iri ma si bu, laabo mo ma si goro koonu.»
20于是，约瑟为法老买了埃及所有的田地，因为埃及人遭遇了严重的饥荒，各人都卖了自己的田地。这样，那地就都归法老所有。
20 Yusufu mo na Misira laabo kulu day Firawna se. Mate kaŋ a go, Misirancey kulu na ngey farey neera, zama hara kankam gumo, laabo mo ciya Firawna wane.
21至于人民，约瑟把他们迁到城市里去（“约瑟把他们迁到城市里去”有古卷及古译本作“使他们成了奴仆”），从埃及境内的一端，直到另一端。
21 Amma za Misira hirri woone gaa ka koy ya-haray hirro gaa, a na talkey tunandi k'i daŋ kwaara beerey ra.
22只有祭司的田地，约瑟没有买，因为祭司有从法老所得的粮饷；他们可以吃法老所给的粮饷，所以没有卖自己的田地。
22 Kala alfagey farey hinne no a mana day, zama ngey wo, alfagey gonda ngey baa kaŋ Firawna g'i no. I ga ngey baa ŋwa mo, wo kaŋ Firawna g'i no. Woodin se no i mana ngey farey neera.
23约瑟对人民说：“看哪，我今日为法老买了你们和你们的田地。这里有谷种给你们，你们可以种地。
23 Waato gaa Yusufu ne borey se: «Wa guna, hunkuna ay na araŋ farey kulu day Firawna se. Masangu neeya araŋ sabbay se, zama araŋ m'a duma laabo ra.
24到了收割的时候，你们要把五分之一给法老，其余四分可以归你们自己，作田里的种子，又作你们以及你们家人和孩子的食物。”
24 A ga ciya mo, heemar waate kulu igu kulu ra araŋ ga kanandi fo no Firawna se, kanandi taaca mo ga goro araŋ wane. Araŋ bumbey wane no fari dum'izey se d'araŋ ŋwaari se d'araŋ almaney wane, d'araŋ ize kayney wane.»
25他们说：“你救了我们；愿我们在我主面前得蒙喜悦，我们就作法老的奴仆。”
25 I ne: «Ni n'iri fundey faaba. Naŋ iri ma du gaakuri bonkoono do, iri mo, iri ga ciya Firawna bannyayaŋ.»
26于是，约瑟为埃及的田地立了一个法例，直到今日还有效，就是五分之一归给法老；只有祭司的田地不归给法老。
26 Yusufu mo na sanni woodin daŋ. A goro mo hala hunkuna Misira laabo ra, Firawna ma du igu ra kanandi fo. Kala alfagey farey hinne no, manti Firawna wane.
27雅各向约瑟最后的要求以色列人住在埃及国的歌珊地，他们在那里置业繁殖，人数非常众多。
27 Israyla goro Misira Gosen laabo ra. I du mayray hari a ra, i na ize boobo hay ka baa ka tonton.
28雅各在埃及地住了十七年；他一生的寿数是一百四十七岁。
28 Yakuba binde goro Misira laabo ra jiiri way cindi iyye. Yaadin gaa no Yakuba fundo jirbey jiirey to jiiri zangu nda waytaaci cindi iyye.
29以色列的死期快到了，就把他儿子约瑟叫了来，对他说：“如果我在你面前蒙你喜悦，请你把手放在我的大腿底下起誓，要以慈爱和诚实对待我，不要把我埋葬在埃及。
29 Alwaato maan mo kaŋ Israyla ga bu. A na nga izo Yusufu ce ka ne a se: «Da day ay du gaakuri ni do, ay ga ni ŋwaaray, ni ma ni kambe daŋ ay tanje cire. Ni ma gomni nda cimi goy te ay se, ma s'ay fiji Misira ra.
30我与我的祖先同睡的时候，你要把我从埃及带出去，埋葬在他们的墓地里。”约瑟说：“我必照着你的话去作。”
30 Amma waato kaŋ ay ga kani ay kaayey banda, kala ni m'ay sambu Misira laabo ra ka kond'ay ka fiji ay kaayey saara ra.» Yusufu ne: «Ay ga te mate kaŋ ni ci din.»
31雅各说：“你要向我起誓。”约瑟就向他起了誓，于是以色列靠着床头（“靠着床头”有古译本作“倚着杖头”﹝参来11:21﹞）敬拜 神。
31 Israyla ne: «Kala ni ma ze ay se.» Yusufu ze a se mo. Israyla mo gungum nga dima boŋo boŋ _ka sududu|_.