1And it came to pass, when Jesus ended directing his twelve disciples, he departed thence to teach and to preach in their cities.
1 Pan orffennodd Iesu ddysgu ei ddeuddeg disgybl, symudodd oddi yno er mwyn dysgu a phregethu yn eu trefi hwy.
2And John having heard in the prison the works of the Christ, having sent two of his disciples,
2 Pan glywodd Ioan yn y carchar am weithredoedd Crist, anfonodd trwy ei ddisgyblion
3said to him, `Art thou He who is coming, or for another do we look?`
3 a gofyn iddo, "Ai ti yw'r hwn sydd i ddod, ai am rywun arall yr ydym i ddisgwyl?"
4And Jesus answering said to them, `Having gone, declare to John the things that ye hear and see,
4 Ac atebodd Iesu hwy, "Ewch a dywedwch wrth Ioan yr hyn yr ydych yn ei glywed ac yn ei weld.
5blind receive sight, and lame walk, lepers are cleansed, and deaf hear, dead are raised, and poor have good news proclaimed,
5 Y mae'r deillion yn cael eu golwg yn �l, y cloffion yn cerdded, y gwahangleifion yn cael eu glanhau a'r byddariaid yn clywed, y meirw yn codi, y tlodion yn cael clywed y newydd da.
6and happy is he who may not be stumbled in me.`
6 Gwyn ei fyd y sawl na fydd yn cwympo o'm hachos i."
7And as they are going, Jesus began to say to the multitudes concerning John, `What went ye out to the wilderness to view? — a reed shaken by the wind?
7 Wrth i ddisgyblion Ioan fynd ymaith, dechreuodd Iesu s�n am Ioan wrth y tyrfaoedd. "Beth yr aethoch allan i'r anialwch i edrych arno? Ai brwynen yn siglo yn y gwynt?
8`But what went ye out to see? — a man clothed in soft garments? lo, those wearing the soft things are in the kings` houses.
8 Beth yr aethoch allan i'w weld? Ai un wedi ei wisgo mewn dillad esmwyth? Yn nhai brenhinoedd y mae'r rhai sy'n gwisgo dillad esmwyth.
9`But what went ye out to see? — a prophet? yes, I say to you, and more than a prophet,
9 Beth yr aethoch allan i'w weld? Ai proffwyd? Ie, meddaf wrthych, a mwy na phroffwyd.
10for this is he of whom it hath been written, Lo, I do send My messenger before thy face, who shall prepare thy way before thee.
10 Dyma'r un y mae'n ysgrifenedig amdano: 'Wele fi'n anfon fy nghennad o'th flaen, i baratoi'r ffordd ar dy gyfer.'
11Verily I say to you, there hath not risen, among those born of women, a greater than John the Baptist, but he who is least in the reign of the heavens is greater than he.
11 Yn wir, 'rwy'n dweud wrthych, ni chododd ymhlith meibion gwragedd neb mwy na Ioan Fedyddiwr; ac eto y mae'r lleiaf yn nheyrnas nefoedd yn fwy nag ef.
12`And, from the days of John the Baptist till now, the reign of the heavens doth suffer violence, and violent men do take it by force,
12 O ddyddiau Ioan Fedyddiwr hyd yn awr y mae teyrnas nefoedd yn cael ei threisio, a threiswyr sy'n ei chipio hi.
13for all the prophets and the law till John did prophesy,
13 Hyd at Ioan y proffwydodd yr holl broffwydi a'r Gyfraith;
14and if ye are willing to receive [it], he is Elijah who was about to come;
14 ac os mynnwch dderbyn hynny, ef yw Elias sydd ar ddod.
15he who is having ears to hear — let him hear.
15 Y sawl sydd � chlustiau ganddo, gwrandawed.
16`And to what shall I liken this generation? it is like little children in market-places, sitting and calling to their comrades,
16 "� phwy y cymharaf y genhedlaeth hon? Y mae'n debyg i blant yn eistedd yn y marchnadoedd ac yn galw ar ei gilydd:
17and saying, We piped unto you, and ye did not dance, we lamented to you, and ye did not smite the breast.
17 'Canasom ffliwt i chwi,ac ni ddawnsiasoch; canasom alarnad, ac nid wylasoch.'
18`For John came neither eating nor drinking, and they say, He hath a demon;
18 Oherwydd daeth Ioan, un nad yw'n bwyta nac yn yfed, ac y maent yn dweud, 'Y mae cythraul ynddo.'
19the Son of Man came eating and drinking, and they say, Lo, a man, a glutton, and a wine-drinker, a friend of tax-gatherers and sinners, and wisdom was justified of her children.`
19 Daeth Mab y Dyn, un sy'n bwyta ac yn yfed, ac y maent yn dweud, 'Dyma feddwyn glwth, cyfaill i gasglwyr trethi a phechaduriaid.' Ac eto profir gan ei gweithredoedd fod doethineb Duw yn iawn."
20Then began he to reproach the cities in which were done most of his mighty works, because they did not reform.
20 Yna dechreuodd geryddu'r trefi lle y gwnaed y rhan fwyaf o'i wyrthiau, am nad oeddent wedi edifarhau.
21`Wo to thee, Chorazin! wo to thee, Bethsaida! because, if in Tyre and Sidon had been done the mighty works that were done in you, long ago in sackcloth and ashes they had reformed;
21 "Gwae di, Chorasin! Gwae di, Bethsaida! Oherwydd petai'r gwyrthiau a wnaed ynoch chwi wedi eu gwneud yn Tyrus a Sidon, buasent wedi edifarhau erstalwm mewn sachliain a lludw.
22but I say to you, to Tyre and Sidon it shall be more tolerable in a day of judgment than for you.
22 Ond 'rwy'n dweud wrthych, caiff Tyrus a Sidon lai i'w ddioddef yn Nydd y Farn na chwi.
23`And thou, Capernaum, which unto the heaven wast exalted, unto hades shalt be brought down, because if in Sodom had been done the mighty works that were done in thee, it had remained unto this day;
23 A thithau, Capernaum, 'A ddyrchefir di hyd nef? Byddi'n disgyn hyd Hades.' Oherwydd petai'r gwyrthiau a wnaed ynot ti wedi eu gwneud yn Sodom, buasai'n sefyll hyd heddiw.
24but I say to you, to the land of Sodom it shall be more tolerable in a day of judgment than to thee.`
24 Ond 'rwy'n dweud wrthych y caiff tir Sodom lai i'w ddioddef yn Nydd y Farn na thi."
25At that time Jesus answering said, `I do confess to Thee, Father, Lord of the heavens and of the earth, that thou didst hide these things from wise and understanding ones, and didst reveal them to babes.
25 Yr amser hwnnw dywedodd Iesu, "Yr wyf yn dy foliannu di, O Dad, Arglwydd nef a daear, am iti guddio'r pethau hyn rhag y doethion a'r deallusion, a'u datguddio i rai bychain;
26Yes, Father, because so it was good pleasure before Thee.
26 ie, O Dad, oherwydd felly y rhyngodd dy fodd di.
27`All things were delivered to me by my Father, and none doth know the Son, except the Father, nor doth any know the Father, except the Son, and he to whom the Son may wish to reveal [Him].
27 Traddodwyd i mi bob peth gan fy Nhad. Nid oes neb yn adnabod y Mab, ond y Tad, ac nid oes neb yn adnabod y Tad, ond y Mab a'r rhai hynny y mae'r Mab yn dewis ei ddatguddio iddynt.
28`Come unto me, all ye labouring and burdened ones, and I will give you rest,
28 Dewch ataf fi, bawb sy'n flinedig ac yn llwythog, ac fe roddaf fi orffwystra i chwi.
29take up my yoke upon you, and learn from me, because I am meek and humble in heart, and ye shall find rest to your souls,
29 Cymerwch fy iau arnoch a dysgwch gennyf, oherwydd addfwyn ydwyf a gostyngedig o galon, ac fe gewch orffwystra i'ch eneidiau.
30for my yoke [is] easy, and my burden is light.`
30 Y mae fy iau i yn hawdd ei dwyn, a'm baich i yn ysgafn."