1يا ابني ان ضمنت صاحبك ان صفقت كفك لغريب
1فرزندم، اگر از کسی ضمانت کنی و پرداخت قرض او را تعهد نمائی، در حالیکه او را نمی شناسی،
2ان علقت في كلام فمك ان اخذت في كلام فيك
2خود را واقعاً به زحمت انداخته ای. ممکن است با این کار برای خود دامی درست کرده باشی.
3اذا فافعل هذا يا ابني ونج نفسك اذا صرت في يد صاحبك. اذهب ترام والحّ على صاحبك.
3پس عجله کن هر چه زودتر بدون خجالت خود را از این دام رها ساز، فوراً نزد او برو خواهش کن و ضمانت خود را پس بگیر.
4لا تعط عينيك نوما ولا اجفانك نعاسا.
4تا این کار را نکرده ای نخواب و حتی لحظه ای آرام ننشین.
5نج نفسك كالضبي من اليد كالعصفور من يد الصياد
5خود را مثل آهو از دست شکارچی و مثل پرنده از دام صیاد آزاد کن.
6اذهب الى النملة ايها الكسلان. تأمل طرقها وكن حكيما.
6مردم تنبل بروند و از زندگی مورچه ها عبرت بگیرند.
7التي ليس لها قائد او عريف او متسلط
7آن ها نه رهبر دارند و نه کارفرما.
8وتعد في الصيف طعامها وتجمع في الحصاد اكلها.
8اما آذوقۀ زمستان خود را هنگام تابستان ذخیره می کنند.
9الى متى تنام ايها الكسلان. متى تنهض من نومك.
9مرد تنبل تا کی می خوابد و چه وقت از خواب بیدار خواهد شد؟
10قليل نوم بعد قليل نعاس وطي اليدين قليلا للرقود.
10او می گوید: «یک لحظۀ دیگر می خوابم و کمی استراحت می کنم!»
11فياتي فقرك كساع وعوزك كغاز
11اما وقتی که خواب است، فقر و هلاکت، مانند راهزن بر او حمله می کند.
12الرجل اللئيم الرجل الاثيم يسعى باعوجاج الفم.
12مردمان پست و بی ارزش همیشه و همه جا دروغ می گویند.
13يغمز بعينيه يقول برجله يشير باصابعه.
13با اشاره حرف می زنند و حرکات و اشاراتی می کنند که تو را فریب بدهند.
14في قلبه اكاذيب. يخترع الشر في كل حين. يزرع خصومات.
14همیشه فکر شان پُر از نقشه های پلید و زشت است تا دردسر ایجاد کنند.
15لاجل ذلك بغتة تفاجئه بليته. في لحظة ينكسر ولا شفاء
15بهمین دلیل، بلا و مصیبت ناگهانی بر آن ها حمله می کند و آن ها را طوری شکست می دهد که دیگر چاره ای نداشته باشند.
16هذه الستة يبغضها الرب وسبعة هي مكرهة نفسه.
16شش، بلکه هفت چیز است که خداوند از آن ها نفرت دارد و نمی تواند تحمل کند: چشم متکبر، زبان دروغگو، دستی که خون بیگناهی را بریزد، فکری که نقشه های پلید بکشد، پایی که برای انجام کارهای زشت عجله کند، شاهدی که شهادت دروغ بدهد و کسی که بین برادران اختلاف بیندازد.
17عيون متعالية لسان كاذب ايد سافكة دما بريئا
17هر چه پدرت می گوید انجام بده و آنچه مادرت می گوید فراموش مکن.
18قلب ينشئ افكارا رديئة ارجل سريعة الجريان الى السوء
18سخنان آن ها را همیشه بخاطر داشته باش و آن ها را در قلبت حفظ کن.
19شاهد زور يفوه بالاكاذيب وزارع خصومات بين اخوة
19تعلیمات آن ها هنگام سفر راهنما، شبها محافظ و روزها مشاور تو خواهند بود.
20يا ابني احفظ وصايا ابيك ولا تترك شريعة امك.
20اوامر آن ها مانند چراغی روشن است و سرزنش های آن ها طریق زندگی را به تو می آموزد.
21اربطها على قلبك دائما. قلّد بها عنقك.
21آن ها تو را از زنان بدکار و از سخنان فریبندۀ شان دور می کند.
22اذا ذهبت تهديك. اذا نمت تحرسك واذا استيقظت فهي تحدّثك.
22مواظب باش که زیبایی آن ها تو را تحریک ننماید و چشمان افسونگر شان تو را وسوسه نکند.
23لان الوصية مصباح والشريعة نور وتوبيخات الادب طريق الحياة.
23زنا کردن با زن فاحشه انسان را به فقر و گرسنگی می کشاند، اما زنا کردن با زن شوهردار به قیمت هستی و زندگی انسان تمام می شود.
24لحفظك من المرأة الشريرة من ملق لسان الاجنبية.
24آیا می توانی آتش را در آغوش بگیری و نسوزی؟
25لا تشتهين جمالها بقلبك ولا تأخذك بهدبها.
25آیا کسی می تواند روی آتش راه برود و پایش نسوزد؟
26لانه بسبب امرأة زانية يفتقر المرء الى رغيف خبز وامرأة رجل آخر تقتنص النفس الكريمة.
26همینطور کسی که با زن شوهردار همبستر شود، از مجازات در امان نخواهد بود.
27أيأخذ انسان نارا في حضنه ولا تحترق ثيابه.
27مردم، کسی را که بخاطر گرسنگی دزدی کرده است، سرزنش نمی کنند،
28او يمشي انسان على الجمر ولا تكتوي رجلاه.
28اما اگر دستگیر شود باید هفت برابر آنچه دزدیده جریمه بدهد ـ باید هر چه دارد بدهد.
29هكذا من يدخل على امرأة صاحبه. كل من يمسّها لا يكون بريئا.
29اما مردی که با زن شوهردار زنا می کند، کاملاً پست و احمق است. زیرا او جان خود را از بین می برد.
30لا يستخفون بالسارق ولو سرق ليشبع نفسه وهو جوعان.
30رسوایی و بدنامی نصیب او خواهد شد و ننگ او از بین نخواهد رفت.
31ان وجد يرد سبعة اضعاف ويعطي كل قنية بيته.
31زیرا حسادت، خشم شوهر آن زن را بر می انگیزد و در موقع انتقام هیچ رحم و شفقتی نخواهد کرد.هیچ چیز او را راضی نمی کند و به هیچ قیمتی نمی توانی رضایت او را به دست آوری.
32اما الزاني بامرأة فعديم العقل. المهلك نفسه هو يفعله.
32هیچ چیز او را راضی نمی کند و به هیچ قیمتی نمی توانی رضایت او را به دست آوری.
33ضربا وخزيا يجد وعاره لا يمحى.
34لان الغيرة هي حمية الرجل فلا يشفق في يوم الانتقام.
35لا ينظر الى فدية ما ولا يرضى ولو اكثرت الرشوة