¹And when the day of Pentecost was now come, they were all together in one place.

¹ Ar ddydd cyflawni cyfnod y Pentecost yr oeddent oll ynghyd yn yr un lle,

²And suddenly there came from heaven a sound as of the rushing of a mighty wind, and it filled all the house where they were sitting.

² ac yn sydyn fe ddaeth o'r nef su373?n fel gwynt grymus yn rhuthro, ac fe lanwodd yr holl du375? lle'r oeddent yn eistedd.

³And there appeared unto them tongues parting asunder, like as of fire; and it sat upon each one of them.

³ Ymddangosodd iddynt dafodau fel o d�n yn ymrannu ac yn eistedd un ar bob un ohonynt;

⁴And they were all filled with the Holy Spirit, and began to speak with other tongues, as the Spirit gave them utterance.

⁴ a llanwyd hwy oll �'r Ysbryd Gl�n, a dechreusant lefaru � thafodau dieithr, fel yr oedd yr Ysbryd yn rhoi lleferydd iddynt.

⁵Now there were dwelling at Jerusalem Jews, devout men, from every nation under heaven.

⁵ Yr oedd yn preswylio yn Jerwsalem Iddewon, pobl dduwiol o bob cenedl dan y nef;

⁶And when this sound was heard, the multitude came together, and were confounded, because that every man heard them speaking in his own language.

⁶ ac wrth glywed y su373?n hwn fe ymgasglodd tyrfa ohonynt, ac yr oeddent wedi drysu'n l�n am fod pob un ohonynt yn eu clywed hwy yn siarad yn ei iaith ei hun.

⁷And they were all amazed and marvelled, saying, Behold, are not all these that speak Galilaeans?

⁷ Yr oeddent yn synnu a rhyfeddu, ac meddent, "Onid Galileaid yw'r rhain oll sy'n llefaru?

⁸And how hear we, every man in our own language wherein we were born?

⁸ A sut yr ydym ni yn eu clywed bob un ohonom yn ei iaith ei hun, iaith ei fam?

⁹Parthians and Medes and Elamites, and the dwellers in Mesopotamia, in Judaea and Cappadocia, in Pontus and Asia,

⁹ Parthiaid a Mediaid ac Elamitiaid, a thrigolion Mesopotamia, Jwdea a Capadocia, Pontus ac Asia,

¹⁰in Phrygia and Pamphylia, in Egypt and the parts of Libya about Cyrene, and sojourners from Rome, both Jews and proselytes,

¹⁰ Phrygia a Pamffylia, yr Aifft a pharthau Libya tua Cyrene, a'r ymwelwyr o Rufain, yn Iddewon a phroselytiaid,

¹¹Cretans and Arabians, we hear them speaking in our tongues the mighty works of God.

¹¹ Cretiaid ac Arabiaid, yr ydym yn eu clywed hwy yn llefaru yn ein hieithoedd ni am fawrion weithredoedd Duw."

¹²And they were all amazed, and were perplexed, saying one to another, What meaneth this?

¹² Yr oedd pawb yn synnu mewn penbleth, gan ddweud y naill wrth y llall, "Beth yw ystyr hyn?"

¹³But others mocking said, They are filled with new wine.

¹³ Ond yr oedd eraill yn dweud yn wawdlyd, "Wedi meddwi y maent."

¹⁴But Peter, standing up with the eleven, lifted up his voice, and spake forth unto them, [saying], Ye men of Judaea, and all ye that dwell at Jerusalem, be this known unto you, and give ear unto my words.

¹⁴ Safodd Pedr ynghyd �'r un ar ddeg, a chododd ei lais a'u hannerch: "Chwi Iddewon, a thrigolion Jerwsalem oll, bydded hyn yn hysbys i chwi; gwrandewch ar fy ngeiriau.

¹⁵For these are not drunken, as ye suppose; seeing it is [but] the third hour of the day.

¹⁵ Nid yw'r rhain wedi meddwi, fel yr ydych chwi'n tybio, oherwydd dim ond naw o'r gloch y bore yw hi.

¹⁶but this is that which hath been spoken through the prophet Joel:

¹⁶ Eithr dyma'r hyn a ddywedwyd drwy'r proffwyd Joel:

¹⁷And it shall be in the last days, saith God, I will pour forth of my Spirit upon all flesh: And your sons and your daughters shall prophesy, And your young men shall see visions, And your old men shall dream dreams:

¹⁷ 'A hyn a fydd yn y dyddiau olaf, medd Duw: tywalltaf o'm Hysbryd ar bawb; a bydd eich meibion a'ch merched yn proffwydo; bydd eich gwu375?r ifainc yn cael gweledigaethau, a'ch hynafgwyr yn gweld breuddwydion;

¹⁸Yea and on my servants and on my handmaidens in those days Will I pour forth of my Spirit; and they shall prophesy.

¹⁸ hyd yn oed ar fy nghaethweision a'm caethforynion, yn y dyddiau hynny, fe dywalltaf o'm Hysbryd, ac fe broffwydant.

¹⁹And I will show wonders in the heaven above, And signs on the earth beneath; Blood, and fire, and vapor of smoke:

¹⁹ A rhof ryfeddodau yn y nef uchod ac arwyddion ar y ddaear isod, gwaed a th�n a tharth mwg;

²⁰The sun shall be turned into darkness, And the moon into blood, Before the day of the Lord come, That great and notable [day].

²⁰ troir yr haul yn dywyllwch, a'r lleuad yn waed, cyn i ddydd mawr a disglair yr Arglwydd ddod;

²¹And it shall be, that whosoever shall call on the name of the Lord shall be saved.

²¹ a bydd pob un sy'n galw ar enw'r Arglwydd yn cael ei achub.'

²²Ye men of Israel, hear these words: Jesus of Nazareth, a man approved of God unto you by mighty works and wonders and signs which God did by him in the midst of you, even as ye yourselves know;

²² "Bobl Israel, clywch hyn: s�n yr wyf am Iesu o Nasareth, gu373?r y mae ei benodi gan Dduw wedi ei amlygu i chwi trwy wyrthiau a rhyfeddodau ac arwyddion a gyflawnodd Duw trwyddo ef yn eich mysg chwi, fel y gwyddoch chwi eich hunain.

²³him, being delivered up by the determinate counsel and foreknowledge of God, ye by the hand of lawless men did crucify and slay:

²³ Yr oedd hwn wedi ei draddodi trwy fwriad penodedig a rhagwybodaeth Duw, ac fe groeshoeliasoch chwi ef drwy law estroniaid, a'i ladd.

²⁴whom God raised up, having loosed the pangs of death: because it was not possible that he should be holden of it.

²⁴ Ond cyfododd Duw ef, gan ei ryddhau o wewyr angau, oherwydd nid oedd dichon i angau ei ddal yn ei afael.

²⁵For David saith concerning him, I beheld the Lord always before my face; For he is on my right hand, that I should not be moved:

²⁵ Oherwydd y mae Dafydd yn dweud amdano: 'Yr oeddwn yn gweld yr Arglwydd o'm blaen yn wastad, canys ar fy neheulaw y mae, fel na'm hysgydwer.

²⁶Therefore my heart was glad, and my tongue rejoiced; Moreover my flesh also shall dwell in hope:

²⁶ Am hynny llawenychodd fy nghalon a gorfoleddodd fy nhafod, ie, a bydd fy nghnawd hefyd yn preswylio mewn gobaith;

²⁷Because thou wilt not leave my soul unto Hades, Neither wilt thou give thy Holy One to see corruption.

²⁷ oherwydd ni fyddi'n gadael fy enaid yn Hades, nac yn gadael i'th Sanct weld llygredigaeth.

²⁸Thou madest known unto me the ways of life; Thou shalt make me full of gladness with thy countenance.

²⁸ Hysbysaist imi ffyrdd bywyd; byddi'n fy llenwi � llawenydd yn dy bresenoldeb.'

²⁹Brethren, I may say unto you freely of the patriarch David, that he both died and was buried, and his tomb is with us unto this day.

²⁹ "Gyfeillion, gallaf siarad yn hy wrthych am y patriarch Dafydd, iddo farw a chael ei gladdu, ac y mae ei fedd gyda ni hyd y dydd hwn.

³⁰Being therefore a prophet, and knowing that God had sworn with an oath to him, that of the fruit of his loins he would set [one] upon his throne;

³⁰ Felly, ac yntau'n broffwyd ac yn gwybod i Dduw dyngu iddo ar lw y gosodai un o'i linach ar ei orsedd,

³¹he foreseeing [this] spake of the resurrection of the Christ, that neither was he left unto Hades, nor did his flesh see corruption.

³¹ rhagweld atgyfodiad y Meseia yr oedd pan ddywedodd: 'Ni adawyd ef yn Hades, ac ni welodd ei gnawd lygredigaeth.'

³²This Jesus did God raise up, whereof we all are witnesses.

³² Yr Iesu hwn, fe gyfododd Duw ef, peth yr ydym ni oll yn dystion ohono.

³³Being therefore by the right hand of God exalted, and having received of the Father the promise of the Holy Spirit, he hath poured forth this, which ye see and hear.

³³ Felly, wedi iddo gael ei ddyrchafu i ddeheulaw Duw, a derbyn gan y Tad ei addewid am yr Ysbryd Gl�n, fe dywalltodd y peth hwn yr ydych chwi yn ei weld a'i glywed.

³⁴For David ascended not into the heavens: but he saith himself, The Lord said unto my Lord, Sit thou on my right hand,

³⁴ Canys nid Dafydd a esgynnodd i'r nefoedd; y mae ef ei hun yn dweud: 'Dywedodd yr Arglwydd wrth fy Arglwydd i, "Eistedd ar fy neheulaw,

³⁵Till I make thine enemies the footstool of thy feet.

³⁵ nes imi osod dy elynion yn droedfainc i'th draed."'

³⁶Let all the house of Israel therefore know assuredly, that God hath made him both Lord and Christ, this Jesus whom ye crucified.

³⁶ Felly gwybydded holl du375? Israel yn sicr fod Duw wedi ei wneud ef yn Arglwydd ac yn Feseia, yr Iesu hwn a groeshoeliasoch chwi."

³⁷Now when they heard [this,] they were pricked in their heart, and said unto Peter and the rest of the apostles, Brethren, what shall we do?

³⁷ Pan glywsant hyn, fe'u dwysbigwyd yn eu calon, a dywedasant wrth Pedr a'r apostolion eraill, "Beth a wnawn ni, gyfeillion?"

³⁸And Peter [said] unto them, Repent ye, and be baptized every one of you in the name of Jesus Christ unto the remission of your sins; and ye shall receive the gift of the Holy Spirit.

³⁸ Meddai Pedr wrthynt, "Edifarhewch, a bedyddier pob un ohonoch yn enw Iesu Grist er maddeuant eich pechodau, ac fe dderbyniwch yr Ysbryd Gl�n yn rhodd.

³⁹For to you is the promise, and to your children, and to all that are afar off, [even] as many as the Lord our God shall call unto him.

³⁹ Oherwydd i chwi y mae'r addewid, ac i'ch plant ac i bawb sydd ymhell, pob un y bydd i'r Arglwydd ein Duw ni ei alw ato."

⁴⁰And with many other words he testified, and exhorted them, saying, Save yourselves from this crooked generation.

⁴⁰ Ac � geiriau eraill lawer y tystiolaethodd ger eu bron, a'u hannog, "Dihangwch rhag y genhedlaeth wyrgam hon."

⁴¹They then that received his word were baptized: and there were added [unto them] in that day about three thousand souls.

⁴¹ Felly bedyddiwyd y rhai a dderbyniodd ei air, ac ychwanegwyd atynt y diwrnod hwnnw tua thair mil o bersonau.

⁴²And they continued stedfastly in the apostles' teaching and fellowship, in the breaking of bread and the prayers.

⁴² Yr oeddent yn dyfalbarhau yn nysgeidiaeth yr apostolion ac yn y gymdeithas, yn y torri bara ac yn y gwedd�au.

⁴³And fear came upon every soul: and many wonders and signs were done through the apostles.

⁴³ Yr oedd ofn ar bob enaid; yr oedd rhyfeddodau ac arwyddion lawer yn cael eu gwneud drwy'r apostolion.

⁴⁴And all that believed were together, and had all things common;

⁴⁴ Yr oedd yr holl gredinwyr ynghyd yn dal pob peth yn gyffredin.

⁴⁵and they sold their possessions and goods, and parted them to all, according as any man had need.

⁴⁵ Byddent yn gwerthu eu heiddo a'u meddiannau, a'u rhannu rhwng pawb yn �l fel y byddai angen pob un.

⁴⁶And day by day, continuing stedfastly with one accord in the temple, and breaking bread at home, they took their food with gladness and singleness of heart,

⁴⁶ A chan ddyfalbarhau beunydd yn unfryd yn y deml, a thorri bara yn eu tai, yr oeddent yn cydfwyta mewn llawenydd a symledd calon,

⁴⁷praising God, and having favor with all the people. And the Lord added to them day by day those that were saved.

⁴⁷ dan foli Duw a chael ewyllys da'r holl bobl. Ac yr oedd yr Arglwydd yn ychwanegu beunydd at y gynulleidfa y rhai oedd yn cael eu hachub.