¹And there are gathered together unto him the Pharisees, and certain of the scribes, who had come from Jerusalem,

¹Kaj kolektigxis al li la Fariseoj kaj iuj el la skribistoj, kiuj venis el Jerusalem,

²and had seen that some of his disciples ate their bread with defiled, that is, unwashen, hands.

²kaj jam vidis, ke kelkaj el liaj discxiploj mangxas panon kun manoj profanaj, tio estas nelavitaj.

³(For the Pharisees, and all the Jews, except they wash their hands diligently, eat not, holding the tradition of the elders;

³Kaj la Fariseoj kaj cxiuj Judoj, se ili ne lavis zorge la manojn, ne mangxas, tenante la tradicion de la antauxuloj;

⁴and [when they come] from the market-place, except they bathe themselves, they eat not; and many other things there are, which they have received to hold, washings of cups, and pots, and brasen vessels.)

⁴kaj veninte el komercejo, ili ne mangxas, ne sin lavinte; kaj estas multaj aliaj aferoj, kiujn ili ricevis por observi, trempon de pokaloj kaj mezurpotoj kaj kupraj vazoj.

⁵And the Pharisees and the scribes ask him, Why walk not thy disciples according to the tradition of the elders, but eat their bread with defiled hands?

⁵Kaj lin demandis la Fariseoj kaj la skribistoj:Kial ne faras viaj discxiploj laux la tradicio de la antauxuloj, sed mangxas panon kun manoj profanaj?

⁶And he said unto them, Well did Isaiah prophesy of you hypocrites, as it is written, This people honoreth me with their lips, But their heart is far from me.

⁶Kaj li diris al ili:Bone profetis Jesaja pri vi hipokrituloj, kiel estas skribite: CXi tiu popolo honoras Min per siaj lipoj, Sed ilia koro estas malproksime de Mi.

⁷But in vain do they worship me, Teaching [as their] doctrines the precepts of men.

⁷Sed vane ili Min adoras, Instruante kiel doktrinojn ordonojn de homoj.

⁸Ye leave the commandment of God, and hold fast the tradition of men.

⁸CXar, forlasinte la ordonon de Dio, vi tenas la tradicion de homoj.

⁹And he said unto them, Full well do ye reject the commandment of God, that ye may keep your tradition.

⁹Kaj li diris al ili:Efektive vi forrifuzas la ordonon de Dio, por observi vian tradicion.

¹⁰For Moses said, Honor thy father and thy mother; and, He that speaketh evil of father or mother, let him die the death:

¹⁰CXar Moseo diris:Respektu vian patron kaj vian patrinon; kaj:Kiu malbenas sian patron aux sian patrinon, tiu nepre mortu.

¹¹but ye say, If a man shall say to his father or his mother, That wherewith thou mightest have been profited by me is Corban, that is to say, Given [to God];

¹¹Sed vi diras:Se iu diros al sia patro aux sia patrino:Korban, tio estas Oferdono, estu tio, per kio vi povus profiti de mi,

¹²ye no longer suffer him to do aught for his father or his mother;

¹²vi jam ne permesas al li fari ion por sia patro aux sia patrino;

¹³making void the word of God by your tradition, which ye have delivered: and many such like things ye do.

¹³vantigante la vorton de Dio per via tradicio, kiun vi transdonis; kaj multajn tiajn aferojn vi faras.

¹⁴And he called to him the multitude again, and said unto them, Hear me all of you, and understand:

¹⁴Kaj denove alvokinte la homamason, li diris al ili:CXiuj min auxskultu kaj komprenu:

¹⁵there is nothing from without the man, that going into him can defile him; but the things which proceed out of the man are those that defile the man.

¹⁵ekzistas nenio, kio, enirante en homon de ekstere, povas lin profani; sed kio eliras el homo, tio profanas la homon.

¹⁶[If any man hath ears to hear, let him hear.]

¹⁶Kiu havas orelojn por auxdi, tiu auxdu.

¹⁷And when he was entered into the house from the multitude, his disciples asked of him the parable.

¹⁷Kaj kiam li eniris en domon for de la homamaso, liaj discxiploj demandis lin pri la parabolo.

¹⁸And he saith unto them, Are ye so without understanding also? Perceive ye not, that whatsoever from without goeth into the man, [it] cannot defile him;

¹⁸Kaj li diris al ili:CXu vi ankaux estas tiel sen kompreno? CXu vi ne konscias, ke cxio, eniranta de ekstere en homon, ne povas profani lin;

¹⁹because it goeth not into his heart, but into his belly, and goeth out into the draught? [This he said], making all meats clean.

¹⁹cxar gxi eniras ne en lian koron, sed en la ventron, kaj eliras en apartan lokon? Tion li diris, indigante cxiajn mangxajxojn.

²⁰And he said, That which proceedeth out of the man, that defileth the man.

²⁰Kaj li diris:Kio elvenas el homo, tio profanas la homon.

²¹For from within, out of the heart of men, evil thoughts proceed, fornications, thefts, murders, adulteries,

²¹CXar de interne, el la koro de homoj, eliras malvirtaj pensoj, malcxastajxoj,

²²covetings, wickednesses, deceit, lasciviousness, an evil eye, railing, pride, foolishness:

²²sxteloj, mortigoj, adultoj, avideco, malindajxoj, ruzeco, voluptoj, malica okulo, blasfemo, aroganteco, malsagxeco;

²³all these evil things proceed from within, and defile the man.

²³cxiuj tiuj malbonoj elvenas de interne kaj profanas la homon.

²⁴And from thence he arose, and went away into the borders of Tyre and Sidon. And he entered into a house, and would have no man know it; and he could not be hid.

²⁴Kaj irinte de tie, li venis en la limojn de Tiro kaj Cidon. Kaj enirinte en domon, li volis, ke neniu sciu; sed li ne povis esti kasxita.

²⁵But straightway a woman, whose little daughter had an unclean spirit, having heard of him, came and fell down at his feet.

²⁵Sed auxdinte pri li, iu virino, kies filineto havis malpuran spiriton, venis kaj falis antaux liaj piedoj.

²⁶Now the woman was a Greek, a Syrophoenician by race. And she besought him that he would cast forth the demon out of her daughter.

²⁶Kaj la virino estis Grekino, rase Sirofenika. Kaj sxi petis lin, ke li elpelu la demonon el sxia filino.

²⁷And he said unto her, Let the children first be filled: for it is not meet to take the children's bread and cast it to the dogs.

²⁷Kaj li diris al sxi:Lasu unue satigi la infanojn, cxar ne decas preni la panon de la infanoj kaj jxeti gxin al la hundetoj.

²⁸But she answered and saith unto him, Yea, Lord; even the dogs under the table eat of the children's crumbs.

²⁸Sed sxi respondis kaj diris al li:Jes, Sinjoro; cxar ecx la hundetoj sub la tablo mangxas el la panpecetoj de la infanoj.

²⁹And he said unto her, For this saying go thy way; the demon is gone out of thy daughter.

²⁹Kaj li diris al sxi:Pro cxi tiu vorto iru vian vojon; la demono eliris el via filino.

³⁰And she went away unto her house, and found the child laid upon the bed, and the demon gone out.

³⁰Kaj kiam sxi iris en sian domon, sxi trovis la infaninon kusxigita sur la lito, kaj la demonon foririnta.

³¹And again he went out from the borders of Tyre, and came through Sidon unto the sea of Galilee, through the midst of the borders of Decapolis.

³¹Kaj denove foririnte el la limoj de Tiro, li venis tra Cidon al la Galilea Maro, tra la mezo de la limoj de Dekapolis.

³²And they bring unto him one that was deaf, and had an impediment in his speech; and they beseech him to lay his hand upon him.

³²Kaj oni kondukis al li viron surdan kaj apenaux parolkapablan, kaj petis lin, ke li metu sian manon sur lin.

³³And he took him aside from the multitude privately, and put his fingers into his ears, and he spat, and touched his tongue;

³³Kaj kondukinte lin el la homamaso en apartan lokon, li metis siajn fingrojn en liajn orelojn, kaj kracxinte, li tusxis lian langon;

³⁴and looking up to heaven, he sighed, and saith unto him, Ephphatha, that is, Be opened.

³⁴kaj suprenrigardinte al la cxielo, li gxemis, kaj diris al li:Efata, tio estas:Malfermigxu.

³⁵And his ears were opened, and the bond of his tongue was loosed, and he spake plain.

³⁵Kaj liaj oreloj malfermigxis, kaj la ligilo de lia lango malstrecxigxis, kaj li parolis klare.

³⁶And he charged them that they should tell no man: but the more he charged them, so much the more a great deal they published it.

³⁶Kaj li admonis ilin, ke oni diru tion al neniu; sed ju pli li malpermesis, des pli multe ili cxie sciigis gxin.

³⁷And they were beyond measure astonished, saying, He hath done all things well; he maketh even the deaf to hear, and the dumb to speak.

³⁷Kaj supermezure ili miregis, dirante:Li faris cxion bone; li igas la surdulojn auxdi, kaj la mutulojn paroli.