1Guero iraganic Amphipolian eta Apollonian, ethor citecen Thessalonicara, non baitzen Iuduén synagogabat.
1帖撒罗尼迦的骚动
2Eta costumatu çuen beçala Paul sar cedin hetara, eta hirur Sabbathoz disputa cedin hequin Scripturetaric.
2保罗照他的习惯进去，一连三个安息日，根据圣经与他们辩论，
3Declaratzen eta proposatzen cerauela, ecen behar içan dela Christec suffri leçan eta resuscita ledin hiletaric: eta ecen haur cela Iesus Christ cein dio, nic predicatzen baitrauçuet.
3讲解证明基督必须受害，从死人中复活，说：“我所传给你们的这位耶稣，就是基督。”
4Eta hetaric batzuc sinhets ceçaten, eta Paulen eta Silasen compainiaco eguin citecen, eta Iaincoa cerbitzatzen çutén Grecoetaric compainia handia, eta emazte ohoraturic ez guti.
4他们中间有人给说服了，就附从了保罗和西拉；还有一大群虔诚的希腊人，和不少显要的妇女。
5Baina bekaizteriaz mouituric Iudu rebelléc, eta harturic hara huna çabiltzan guiçon gaichto batzu, eta populua bilduric, trubla ceçaten hiria: eta Iasonen etchea iauquiric, hec populura eraman nahiz çabiltzan.
5但犹太人嫉妒起来，招聚了一些市井流氓，纠合成群，骚动全城，冲进了耶孙的家，搜索保罗和西拉，要把他们交给民众。
6Eta eriden etzituztenean, tira citzaten Iason eta anayetaric batzu hirico Gobernadoretara, oihuz ceudela. Hauc mundu gucia erauci vkan duten ondoan, huna-ere ethorri içan dirade:
6搜索不到他们，就把耶孙和几个弟兄，拉到地方长官那里，喊叫着说：“这些扰乱天下的人，也到这里来了，
7Eta Iasonec beregana recebitu vkan ditu: eta guciec Cesaren ordenancen contra eguiten dute, dioitela berce Reguebat badela, Iesus.
7耶孙却收留他们。这些人都违背凯撒的法令，说另外还有一个王耶稣。”
8Tharrita ceçaten bada populua eta hirico Gobernadoreac gauça hauc çançuzquitenean.
8群众和地方长官听见这话，就惊慌起来，
9Baina fiadoregoa recebituric Iasonganic eta goiticoetaric, vtzi citzaten ioaitera.
9取得耶孙和其余的人签保后，才放了他们。
10Eta anayéc bertan gauaz idoqui citzaten campora Paul eta Silas Beroera ioan litecençát: cein hara ethorriric ioan baitzitecen Iuduén synagogara.
10来到比里亚弟兄们当夜立刻送保罗和西拉往比里亚去。二人到了，就进入犹太人的会堂。
11Eta hauc ciraden Thessalonicaco noblenetaric, ceinéc hitza recebi baitzeçaten alegrança gucirequin, egun oroz Scripturác bilhatzen cituztela, eya gauça hauc hala liradenez.
11这里的人，比帖撒罗尼迦人开明，热切接受主的道，天天考查圣经，要知道所听的是否与圣经相符。
12Eta hetaric anhitzec behinçát sinhets ceçaten, eta emazte Grec honestetaric, eta guiçonetaric ezgutic.
12结果他们中间有很多人信了，也有高贵的希腊妇女，男的也不少。
13Baina iaquin ceçatenean Thessalonicaco Iuduéc ecen Beroen-ere Iaincoaren hitza Paulez denuntiatu içan cela, ethor citecen hara-ere, populua tharritatzen çutela.
13但帖撒罗尼迦的犹太人，知道保罗又在比里亚宣讲 神的道，就到那里去，煽动挑拨群众。
14Baina bertan Paul igor ceçaten camporát anayéc, ioan ledinçát itsas alderat beçala: baina Silas eta Timotheo egon citecen han.
14弟兄们立刻把保罗送到海边去；西拉和提摩太仍然留在比里亚。
15Eta Paulen salbura heltzeco carguä hartu çutenéc, eraman ceçaten hura Atheneserano: eta hec harenganic manamendu recebituric Silasgana eta Timotheogana, guciz bertan ethor litecen hura Baithara, parti citecen.
15护送保罗的人带他到了雅典；保罗吩咐他们叫西拉和提摩太赶快去见他，于是他们就回去了。
16Eta Paul Athenesen hayén beguira cegoela keichatzen cen haren spiritua hura baithan, çacussanean hiria idolatriari emana.
16在雅典保罗在雅典等候他们的时候，看见满城都是偶像，心灵十分忿激。
17Disputatzen cen bada synagogán Iuduequin, eta Iaincoa cerbitzatzen çutenequin, eta merkatuco plaçán egun oroz batzen cenequin
17于是在会堂里，同犹太人和虔诚的人辩论；并且天天在市中心和所遇见的人辩论。
18Orduan Epicuriano eta Stoiciano philosopho batzu disputatzen ciraden harequin: eta batzuc erraiten çutén, Cer erran nahi du edasle hunec? Eta bercéc cioiten, Iainco arrotzén eracusle dela dirudi: ceren Iesus denuntiatzen baitzerauen eta resurrectionea.
18还有伊壁鸠鲁派和斯多亚派的哲学家也同他争论，有的说：“这个拾人牙慧的人要说什么呢？”有的说：“他似乎是一个宣传外地鬼神的人。”这是因为保罗传扬耶稣和复活的道理。
19Eta hatzamanic hura eraman ceçaten Marsen karricara, cioitela, Iaquin ahal deçaquegu ceric den hiçaz erraiten den doctrina berri hori?
19他们拉着保罗，把他带到亚略．巴古那里，说：“你所讲的这个新道理，我们可以知道吗？
20Ecen gauça arrotz batzu gure beharrietara ekarten dituc: nahi diagu bada iaquin gauça horiac cer erran nahi diraden.
20因为你把一切新奇的事，传到我们耳中，我们愿意知道这些事是什么意思。”
21(Ecen Atheniano guciac eta han egoiten ciraden arrotzac eçeinere berce gauçatara etziraden applicatzen, cembeit berriren erraitera edo ençutera baicen)
21原来所有雅典人和外侨，专好谈论和打听新奇的事，来打发时间。
22Orduan Paulec Marsen karricaren erdian cegoela, erran ceçan, Athenesco guiçonác, gauça gucietan deuotegui beçala ikusten çaituztet çuec.
22保罗站在亚略．巴古当中，说：“各位雅典人，我看你们在各方面都非常敬畏鬼神。
23Ecen iragaiten naicela eta çuen deuotioneac contemplatzen ditudala eriden-ere badut aldarebat, ceinetan scribatua baitzén, Iaincoa eçagun gabeari. Bada eçagutu gaberic ohoratzen duçuen hura nic denuntiatzen drauçuet:
23我走路的时候，仔细看你们所敬拜的，发现有一座坛，上面写着‘献给不认识的神’。我现在把你们不认识而敬拜的这位神，传给你们。
24Mundua eta hartan diraden gauça guciac eguin dituen Iaincoa, ceruären eta lurraren Iaun delaric, ezta escuz eguin templetan habitatzen.
24创造宇宙和其中万有的 神，既然是天地的主，就不住在人手所造的殿宇，
25Eta ezta guiçonén escuz cerbitzatzen deusen behar beçala, ikussiric ecen berac emaiten drauztela guciey vicia eta respirationea eta gauça guciac.
25也不受人手的服事，好像他缺少什么；他自己反而把生命、气息和一切，赐给万人。
26Eta eguin vkan du natura humano gucia odol batetaric: lurraren hedamen gauciaren gainean habita litecençat, lehenetic sasoin ordenatuac determinaturic, eta hayén habitationearen mugarriac eçarriric:
26他从一个本源造出了万族来，使他们住在整个大地上，并且定了他们的期限和居住的疆界，
27Iauna bilha leçatençát, aguian haztatuz hura eriden leçaquetenez gure batbederaganic vrrun ezpadere.
27要他们寻求 神，或者可以摸索而找到他。其实他离我们各人不远，
28Ecen harçaz vicitzen eta higuitzen eta içaten gara: çuen poetetaric-ere batzuc erran dutén beçala, Ecen haren leinu-ere bagara.
28因着他我们可以生存、活动、存在，就如你们有些诗人说：‘原来我们也是他的子孙。’
29Beraz Iaincoaren leinu garenaz gueroz, eztugu estimatu behar Diuinitateac vrrhea edo cilharra edo harria guiçonen artez edo inuentionez moldatua irudi duela.
29我们既然是 神的子孙，就不应该以为他的神性是好像人用手艺、心思所雕刻的金银石头一样。
30Iaincoac bada ignorantiazco demborác dissimulaturic, orain denuntiatzen draue guiçon guciey leku gucietan emenda ditecen.
30过去那无知的时代， 神不加以追究；现在，他却吩咐各处的人都要悔改，
31Ceren ordenatu baitu mundua iustoqui iugeaturen duen eguna determinatu duen guiçonaz, guciey eçagutzera emanic, hura hiletaric resuscitaturic.
31因为他已经定好了日子，要借着他所立的人，按公义审判天下，并且使他从死人中复活，给万人作一个可信的凭据。”
32Eta ençun çutenean hilén resurrectionea, batzu truffatzen ciraden, eta bercéc erraiten çutén, Ençunen augu berriz horren gainean.
32众人一听到死人复活的事，就讥笑他，但有的说：“我们要再听听你讲这件事！”
33Eta hunela Paul ilki cedin hayén artetic.
33这样，保罗就离开他们。
34Batzuc halere, hari iunctaturic, sinhets ceçaten: ceinetaric baitzén Dionysio Areopagita-ere, eta Damaris deitzen cen emaztebat, eta berceric hequin.
34但有几个人接近他，并且信了主，其中有亚略．巴古的议员丢尼修，一个名叫戴马里的女子，还有其他的人。