1Eta acabatu cituenean bere hitz guciac populuac çançuela, sar cedin Capernaumen.
1治好百夫长的仆人（太8:5-13）
2Eta Centener baten cerbitzaria eri içanez hiltzera çohian, cein baitzuen guciz maite.
2有百夫长所重用的一个奴仆，病得快要死了。
3Eta harc ençun çuenean Iesusez, igor citzan harengana Iuduén Ancianoac, othoiztez çayola, ethorriric senda leçan haren cerbitzaria.
3百夫长听见耶稣的事，就打发犹太人中几个长老到他那里，求他去医治他的奴仆。
4Eta hec ethorri ciradenean Iesusgana, othoitz ceguioten affectionatuqui, cioitela, ecen digne cela nehorc hura aithor lieçón.
4长老们就来见耶稣，恳切地求他说：“你给他行这事，是他配得的，
5Ecen maite dic, cioiten, gure nationea eta synagogabat harc edificatu diraucuc.
5因为他爱我们的人民，给我们建造会堂。”
6Iesus bada ioan cedin hequin. Baina ia etchetic vrrun handi etzela, Centenerac igor citzan adisquideac harengana, ciotsala, Iauna, ezadila neka: ecen eznauc digne ene atharbe pean sar adin.
6耶稣就和他们同去。离那家不远的时候，百夫长派几个朋友来说：“主啊，不必劳驾，因为你到舍下来，我实在不敢当，
7Halacotz neure buruä-ere eztiat digne estimatu hiregana ethorteco: baina errac hitza, eta sendaturen baita ene muthilla.
7我也觉得没有资格去见你；只要你说一句话，我的仆人就必好了。
8Ecen ni nauc berceren meneco guiçon, ditudalaric neure meneco gendarmesac: eta huni erraiten diarocat, oha, eta badihoac: eta berceari, Athor, eta ethorten duc: eta neure cerbitzariari Eguic haur, eta eguiten dic.
8因为我自己是在别人的权下，也有兵在我以下；我对这个说：‘去！’他就去；对另一个说：‘来！’他就来；对我的仆人说：‘作这个！’他就作。”
9Eta gauça hauc ençunic Iesusec mirets ceçan harçaz: eta itzuliric erran cieçon berari çarreican companiari, Erraiten drauçuet, Israelen-ere eztudala hain fede handiric eriden.
9耶稣听见这些话，就很惊奇，转身对跟随的众人说：“我告诉你们，这样的信心，我在以色列中从来没有见过。”
10Eta igorri içan ciradenéc, etchera itzuli ciradenean, eriden ceçaten cerbitzari eri içana sendoric.
10奉派的人回到家里，见那奴仆已经好了。
11Eta guertha cedin biharamunean Iesus ioaiten baitzen Naim deitzen cen hirira: eta ioaiten ciraden harequin haren discipuluetaric vnguisco, eta gendetze handia.
11使拿因城寡妇的儿子复活后来耶稣往拿因城去，与他同去的有门徒和一大群人。
12Eta hirico portaleari hurbildu çayon beçala, huná, eramaiten çuten hilbat, bere ama alhargunaren seme bakoitza, eta hiritic compania handia cen harequin.
12他走近城门的时候，有人把一个死人抬出来，是个独生子，他母亲又是个寡妇。城里有一大群人陪着她。
13Eta alhargun hura ikussi çuenean Iaunac, compassione har ceçan haren gainean, eta erran cieçon, Eztaguinala nigarric.
13主看见了，就怜悯她，对她说：“不要哭！”
14Eta hurbilduric hunqui ceçan kutchá, (orduan gorputza çaramatenac gueldi citecen) eta erran ceçan, Guiçon gazteá, hiri diossat, iaiqui adi.
14于是上前按着杠子，抬的人就站住。他说：“青年人，我吩咐你起来！”
15Eta iar cedin hil içana, eta has cedin minçatzen. Eta eman cieçon hura bere amari.
15那死人就坐起来，开口说话，耶稣就把他交给他母亲。
16Eta har citzan guciac beldur batec, eta glorificatzen çuten Iaincoa, erraiten cutela, Segur Propheta handibat iaiqui içan da gure artean, eta segur Iaincoac visitatu du bere populua.
16众人都惊惧，颂赞 神说：“有伟大的先知在我们中间兴起来了！”又说：“ 神眷顾他的子民了！”
17Eta io ceçan harçazco fama hunec Iudea gucia eta inguruco comarca gucia.
17于是这话传遍了犹太和周围各地。
18Eta conta cietzoten Ioannesi bere discipuluec gauça hauc guciac.
18约翰派门徒去见耶稣（太11:2-6）约翰的门徒把这一切事告诉约翰。他就叫了两个门徒，
19Eta deithuric bere discipuluetaric biga Ioannesec igor citzan Iesusgana, cioela, Hi aiz ethorteco cen hura, ala berce baten beguira gaude?
19差他们往主那里去，说：“你就是那位要来的，还是我们要等别人呢？”
20Eta ethorriric harengana guiçon hec erran ceçaten, Ioannes Baptistac igorri guiaitic hiregana, dioela, Hi aiz ethorteco cena, ala berce baten beguira gaude?
20两人来到耶稣跟前，说：“施洗的约翰差我们来问你：‘你就是那位要来的，还是我们要等别人呢？’”
21Eta ordu berean anhitz senda ceçan eritassunetaric, eta plaguetaric, eta spiritu gaichtoetaric eta anhitz itsuri ikustea eman ciecén.
21就在那时候，耶稣治好许多患疾病的、遭灾难的、身上有污鬼附着的，并且施恩给瞎眼的，使他们看见。
22Guero ihardesten çuela Iesusec erran ciecén, Ioannic conta ietzoçue Ioannesi ikussi eta ençun dituçuen gauçác: ecen itsuéc ikustea dutela recebitzen, mainguäc diradela ebilten, sorhayóac diradela chahutzen gorréc dutela ençuten, hilac diradela resuscitatzen, paubrey çayela Euangelioa predicatzen.
22耶稣回答他们：“你们回去，把看见和听见的都告诉约翰，就是瞎的可以看见，跛的可以走路，患痲风的得到洁净，聋的可以听见，死人复活，穷人有福音听。
23Eta dohatsu da scandalizaturen eztena nitan.
23那不被我绊倒的，就有福了。”
24Eta partitu ciradenean Ioannesen mandatariac, has cequión, Ioannesez populuari erraiten, Ceren ikustera ilki içan çarete desertura? canabera haiceaz erabilten den baten?
24耶稣论约翰（太11:7-19）约翰差来的人走了以后，耶稣对群众讲起约翰来，说：“你们到旷野去，是要看什么？被风吹动的芦苇吗？
25Baina ceren ikustera ilki içan çarete? guiçon abillamendu preciosoz veztitu baten? huná, abillamendu preciosoetan, eta delicioetan diradenac, reguén palacioetan dirade.
25你们出去到底要看什么？身穿华丽衣服的人吗？这些衣服华丽，生活奢侈的人，是在王宫里的。
26Baina ceren ikustera ilki içan çarete? Propheta baten? bay diotsuet eta Propheta bainoagoaren.
26那么，你们出去要看什么？先知吗？我告诉你们，是的。他比先知重要得多了。
27Haur da ceinez scribatua baita, Huná, nic igorten diat neure mandataria hire beguitharte aitzinean, ceinec hire bidea appainduren baitu hire aitzinean.
27圣经所记：‘看哪，我差遣我的使者在你面前，他必在你前头预备你的道路’，这句话是指着他说的。
28Ecen erraiten drauçuet, emaztetaric iayó diradenén artean eztela Prophetaric batre Ioannes Baptista baino handiagoric: badaric-ere Iaincoaren resumán chipién dena hura baino handiago da.
28我告诉你们，妇人所生的，没有一个比约翰更大，然而在 神的国里最小的比他还大。”
29Orduan populu guciac hori ençunic eta publicanoéc iustifica ceçaten Iaincoa, batheyatu içanic Ioannesen baptismoaz.
29众人和税吏受过约翰的洗礼，听见这话，就称 神为义。
30Baina Phariseu eta Legueco doctor harenganic batheyatu etziradenéc Iaincoaren conseillua arbuya çeçaten bere buruén contra.
30但法利赛人和律法师，未受过约翰的洗礼，就拒绝 神对他们的美意。
31Orduan erran ceçan Iaunac, Norequin bada comparaturen ditut generatione hunetaco guiçonac? eta cer irudi dute?
31耶稣又说：“我要把这世代的人比作什么呢？他们好像什么呢？
32Merkatuan iarriric dauden, eta bata berceari oihuz dagozcan haourtchoac beçalaco dirade ceinéc baitioite, Chirula soinu eguin drauçuegu, eta etzarete dançatu: eressiz cantatu drauçuegu eta eztuçue nigarric eguin.
32他们好像小孩子坐在巿中心，彼此呼叫，说：‘我们给你们吹笛子，你们却不跳舞；我们唱哀歌，你们也不啼哭。’
33Ecen ethorri da Ioannes Baptista, oguiric iaten eztuela, ez mahatsarnoric edaten, eta dioçue, Deabrua du.
33因为施洗的约翰来了，不吃饭，不喝酒，你们说他是鬼附的。
34Ethorri da guiçonaren Semea iaten eta edaten duela: eta dioçue, Huná guiçon gormanta eta hordia, eta publicanoén eta vicitze gaichtotacoen adisquidea.
34人子来了，又吃又喝，你们说：‘你看，这人贪食好酒，与税吏和罪人为友。’
35Baina iustificatu içan da sapientiá bere haour guciéz.
35但 神的智慧，借着他的儿女就证实是公义的了。”
36Eta othoitz eguin cieçon Phariseu batec harequin ian leçan, eta sarthuric Phariseuaren etchean, iar cedin mahainean.
36赦免犯了罪的女人（太26:6-13；可14:3-9；约12:1-8）有一个法利赛人，请耶稣同他吃饭，他就到法利赛人家去赴席。
37Eta huná, hirian emazte vicitze gaichtotaco cen-batec iaquin çuenean, ecen hura Phariseuaren etchean mahainean iarria cela, ekar ceçan boeitabat vnguentu,
37那城里有一个女人，是个罪人，知道他在法利赛人家里吃饭，就拿着一瓶香膏，
38Eta guibeletic haren oinetara cegoela, has cedin nigarrez cegoela haren oinén nigar vriz arregatzen: eta ichucatzen cerauzcan bere buruco adatsaz, eta pot eguiten cerauen haren oiney, eta vnguentuz vnguenstatzen cituen.
38站在耶稣背后，挨近他的脚哭，眼泪滴湿他的脚，又用自己的头发擦干，不住地吻他的脚，并且抹上香膏。
39Orduan hori ikussiric hura gomitatu çuen Phariseuac erran ceçan bere baithan, cioela, Hunec, baldin Propheta baliz balaquique segur nor eta nolacoa den haur hunquitzen duen emaztea: ecen vicitze gaichtotacoa da.
39请他的法利赛人看见了，心里说：“这人若是先知，必定知道摸他的是谁，是怎样的女人，因为她是个罪人！”
40Eta ihardesten çuela Iesusec erran cieçón, Simon, badiat cerbait hiri erraitecoric. Eta harc dio, Magistruá, errac.
40耶稣对他说：“西门，我有句话要对你说。”他说：“老师，请说。”
41Hartzedun batec citián bi çordun, batac cián çor borz-ehun dinero, eta berceac berroguey eta hamar.
41耶稣说：“一个债主有两个债户，一个欠五百银币，一个欠五十。
42Eta hec ez vkanez nondic paga, quitta cieceán biey. Hautaric bada, errac, ceinec hura maiteago vkanen du?
42他们都无力偿还，债主就把两人豁免了。他们之中哪一个更爱他呢？”
43Eta ihardesten çuela Simonec erran ceçan, Vste diat ecen guehiago quittatu içan çayonac. Eta harc erran cieçon, Bidezqui iugeatu duc.
43西门回答：“我想是那个多得恩免的。”耶稣说：“你判断对了。”
44Eta emazteaganat itzuliric erran cieçón Simoni, Badacussac emazte haur? hire etchean sarthu içan nauc, vric ene oinetara eztuc eman: baina hunec ene oinac nigar vriz arregatu citic, eta bere buruco adatsaz ichucatu.
44于是转身向着那女人，对西门说：“你看见这女人吗？我进了你的家，你没有给我水洗脚，但这女人用眼泪湿了我的脚，用头发擦干。
45Potbat niri eztrautac eman, baina haur, sarthu naicenaz gueroztic, eztuc ene oiney pot eguitetic guelditu.
45你没有和我亲嘴；但这女人，自从我进来，就不住地亲我的脚。
46Olioz ene buruä eztuc vnctatu: baina hunec vnguentuz vnctatu citic ene oinac.
46你没有用油抹我的头；但这女人用香膏抹我的脚。
47Halacotz erraiten drauat barkatu çaizcala bere bekatu anhitzac, ecen haguitz onhetsi dic: eta gutiago barkatzen çayonac gutiago onhesten dic.
47所以我告诉你，她许多罪都蒙赦免了，因为她的爱多；那赦免少的，爱就少。”
48Guero emazteari erran cieçón, Barkatu çaizquin eure bekatuac.
48耶稣就对她说：“你的罪赦免了。”
49Eta has citecen elkarrequin mahainean iarriric ceudenac, bere artean erraiten, Nor da haur bekatuac-ere barkatzen baititu?
49跟他一起吃饭的人心里说：“这是谁，竟然赦罪呢？”
50Baina emazteari erran cieçón, Eure fedeac saluatu au: oha baquerequin.
50耶稣对那女人说：“你的信救了你，平安地去吧！”