1Ordu hartan berean ethor citecen Iesusgana discipuluac, cioitela, Nor da handiena ceruètaco resuman?
1天国里谁最大（可9:33-37；路9:46-48）
2Eta deithuric haourtchobat beregana Iesusec, eçar ceçan hura hayén artean.
2耶稣叫了一个小孩子站在他们当中，说：
3Eta erran ceçan, Eguiaz erraiten drauçuet, baldin conuerti ezpaçaitezte, eta haourtchoac beçalaca ezpaçaitezte, etzarete sarthuren ceruètaco resumán.
3“我实在告诉你们，如果你们不回转，变成像小孩子一样，一定不能进天国。
4Norc-ere bada bere buruä humiliaturen baitu haourtcho haur den beçala, hura da handiena ceruètaco resumán?
4所以，凡谦卑像这小孩子的，他在天国里是最大的。
5Eta norc-ere recebituren baitu hunelaco haourtchobat ene icenean, ni recebitzen nau.
5凡因我的名接待一个这样的小孩子的，就是接待我；
6Baina norc-ere scandalizaturen baitu ni baithan sinhesten duten chipi hautaric bat, harc hobe luque vrka lequión bere leppoan asto-errota harribat, eta hunda ledin itsas hundarrean.
6但无论谁使一个信我的小弟兄犯罪，倒不如拿一块大磨石拴在他的颈项上，把他沉在深海里。
7Maledictione munduari scandaloén causaz: ecen necessario da scandaloac datocen, badaric-ere maledictione guiçon hari, ceinez scandalo ethorten baita.
7坚拒犯罪（可9:42-48；路17:1-2）“这世界有祸了，因为充满使人犯罪的事。这些事是免不了的，但那使人犯罪的有祸了！
8Baldineta eure escuac edo eure oinac trebuca eraciten bahau trenca eçac hura eta iraitzac eureganic, hobe duc hire, mainguric edo escubakoitzdun vicitzean sar adin, ecen ez bi escuac edo bi oinac dituála suco gehennara iraitz adin.
8如果你的一只手或一只脚使你犯罪，就把它砍下来丢掉；你一只手或一只脚进永生，总比有两只手或两只脚被投进永火里好。
9Eta baldin eure beguiac trebuca eraciten bahau, idocac hura, eta iraitzac eureganic: hobe duc hire, begui batarequin vicitzean sar adin, ecen ez bi beguiac dituala suco gehennara iraitz adin.
9如果你的一只眼睛使你犯罪，就把它挖出来丢掉；你一只眼睛进永生，总比有两只眼睛被投进地狱的火里好。
10Beguirauçue menosprecia ezteçaçuen chipi hautaric bat: ecen erraiten drauçuet hauen Aingueruèc bethiere dacussatela ene Aita ceruetan denaren beguithartea.
10迷羊的比喻（路15:4-7）“你们要小心，不要轻视这些小弟兄中的一个。我告诉你们，他们的使者在天上，常常见到我天父的面。
11Ecen ethorri içan da guiçonaren Semea galdu cenaren saluatzera.
11（有些抄本有第11节：“人子来，是要拯救失丧的人。”）
12Cer irudi çaiçue? baldin guiçon batec ehun ardi baditu, eta hetaric bat errebela badadi, eztitu lauroguey eta hemeretziac vtziten, eta mendietara ioanic eztu errebelatu cena bilhatzen?
12你们认为怎样？有一个人，他有一百只羊，如果失了一只，他会不把九十九只留在山上，去寻找那迷失的吗？
13Eta baldin guertha badadi eriden deçan hura, eguiaz erraiten drauçuet ecen bozcario guehiago duela harçaz, ecen ez lauroguey eta hemeretzi errebelatu etziradenez.
13我实在告诉你们，他若找到了，就为这一只羊欢喜，胜过为那九十九只没有迷失的。
14Halaber ezta çuen Aita ceruètan denaren vorondatea chipi hautaric bat gal dadin.
14照样，你们在天上的父是不愿意这些小弟兄中有一个失丧的。
15Eta baldin hire anayec hire contra faltatu badu, oha eta reprehendi eçac hura, hire eta haren beraren artean: baldin behatzen baçaic, irabaci duc eure anayea.
15怎样对待犯了罪的弟兄“如果你的弟兄犯了罪（“犯了罪”有些抄本作“得罪你”），你趁着和他单独在一起的时候，要去指出他的过失来。如果他肯听，你就得着你的弟兄。
16Baina baldin behatzen ezpaçaic, har itzac eurequin oraino bat edo biga: biga edo hirur testimonioren ahoan hitz gucia fermu dençat.
16如果他不肯听，就另外带一两个人同去，好使一切话，凭两三个证人的口，可以确定。
17Eta baldin hæy behatzen ezpaçaye, erróc Eliçari: eta baldin Eliçari behatzen ezpaçayó, albeiheduca pagano eta publicano beçala.
17如果他再不听，就告诉教会；如果连教会他也不听，就把他看作教外人和税吏吧。
18Eguiaz erraiten drauçuet, cer-ere lothuren baituçue lurrean, lothua içanen da ceruän: eta cer-ere lachaturen baituçue lurrean, lachatua içanen da ceruän.
18“我实在告诉你们，你们在地上捆绑的，在天上也被捆绑；你们在地上释放的，在天上也被释放。
19Berriz diotsuet ecen baldin çuetaric biguec consenti badeçate lurraren gainean, esca ditecen gauça gucia eguinen çayela ene Aita ceruetan denaz.
19我又告诉你们，你们当中若有两个人，在地上同心为什么事祈求，我在天上的父必为他们成全。
20Ecen non baitirade biga edo hirur bilduric ene icenean, han naiz hayén artean.
20因为无论在哪里，有两三个人奉我的名聚会，我就在他们中间。”
21Orduan harengana hurbilduric Pierrisec erran ceçan, Iauna, cembatetarano bekatu eguinen du ene contra ene anayec, eta barkaturen draucat? ala çazpitarano?
21不饶恕人的也得不着饶恕那时，彼得前来问耶稣：“主啊，如果我的弟兄得罪我，我要饶恕他多少次？七次吗？”
22Diotsó IESVSEC, Eztiossát çazpitarano, baina çazpitan hiruroguey eta hamarretarano.
22耶稣对他说：“我告诉你，不是七次，而是七十个七次。
23Halacotz da comparatu ceruètaco resumá beré cerbitzariequin contu eguin nahi vkan duen regue batequin.
23因此，天国好像一个王，要和他的仆人算帐，
24Eta contu eguiten hassi cenean, presenta cequión bat, hamar-milla talent hari çor ceraucanic.
24刚算的时候，有人带了一个欠下六千万银币的人来。
25Eta ceren harc ezpaitzuen nondic paga, mana ceçan haren iaunac sal ledin hura, eta haren emaztea, eta haourrac, eta cituen gauça guciac: eta çorra paga ledin.
25他没有钱偿还，主人就下令叫人把他和他的妻子儿女，以及一切所有的都卖掉，用来偿还。
26Halacotz cerbitzari hunec bere buruä lurrera egotziric supplicatzen çuen hura, cioela, Iauna, auc patientia enegana, eta gucia pagaturen drauát.
26那仆人就跪下拜他，说：‘请宽容我，我会把一切还给你的。’
27Orduan compassione harturic cerbitzari haren iaunac, vtzi ceçan, eta çorra quitta cieçon.
27主人动了慈心，把那仆人放了，并且免了他的债。
28Baina ilkiric cerbitzari hunec eriden ceçan bere cerbitzari quidetaric bat, ehun dinero çor ceraucanic: eta hura hatzamanic ithotzen çuen, cioela, Paga neçac çor duanaz.
28那仆人出来，遇见一个欠了他一百个银币的仆人，就抓住他，扼着他的喉咙，说：‘把你欠我的钱还给我。’
29Eta bere cerbitzari-quideac haren oinetara bere buruä egotziric othoitz eguiten ceraucan, cioela, Auc patientia enegana, eta gucia pagaturen drauat.
29那和他一同作仆人的就跪下求他，说：‘请宽容我，我会还给你的。’
30Baina harc etzuen eguin nahi vkan, aitzitic ioanic eçar ceçan hura presoinean, çorra paga liroeno.
30他却不肯，反而把他带走，关在监里，等他把所欠的还清。
31Bada ikussiric haren cerbitzari-quidéc cer eguin içan cen, triste citecen haguitz: eta ethorriric declara cieçoten bere iaunari eguin içan cen gucia.
31其他的仆人看见这事，非常难过，就去向主人报告这一切事情。
32Orduan hura deithuric bere iaunac diotsa, Cerbitzari gaichtoá, çor hura gucia quittatu drauat, ceren othoitz eguin baitrautac:
32于是主人叫他来，对他说：‘你这个恶仆，你求我，我就免了你欠我的一切。
33Ez-auena hic-ere eure cerbitzari-quideaz pietate vkan behar, nic-ere hiçaz pietate vkan dudan beçala?
33难道你不应该怜悯你的同伴，好像我怜悯你一样吗？’
34Orduan asserreturic bere iaunac sargeantey hura eman ciecén, hari çor ceraucan gucia paga lieçaqueono.
34于是主人大怒，把他送去服刑，等他把所欠的一切还清。
35Hala ene Aita ceruètan denac-ere eguinen drauçue çuey, baldin batbederac bere anayeri gogotic faltác barka ezpadietzoçue.
35如果你们各人不从心里饶恕你的弟兄，我的天父也必这样待你们。”