1Eta Ierusaleme aldera ciradenean, eta ethor citecenean Bethphagera, Oliuatzetaco mendi aldera, orduan Iesusec igor citzan bi discipulu,
1骑驴进耶路撒冷（可11:1-10；路19:28-38；约12:12-15）
2Erraiten cerauela, Çoazte çuen aurkaco burgura, eta bertan eridenen duçue asto emebat estecatua, eta vmebat harequin: lachaturic ekar ietzadaçue.
2对他们说：“你们往对面的村子里去，立刻就会看见一头驴拴在那里，还有小驴跟它在一起。把它们解开，牵来给我。
3Eta baldin nehorc deus badarraçue, erraçue ecen Iaunac behar dituela: ecen bertan igorriren ditu hec.
3如果有人问你们，就要说：‘主需要它们。’他会立刻让你们牵走。”
4Bada haur gucia eguin içan da Prophetáz erran cena compli ledinçát, cioela,
4这件事应验了先知所说的：
5Erroçue Siongo alabari, Huná, eure reguea ethorten çain mansoric, eta asto emearen, eta vztarricoaren vme arraren gainean iarria.
5“要对锡安的居民（“居民”原文作“女子”）说：‘看哪，你的王来到你这里了；他是温柔的，他骑着驴，骑的是小驴。’”
6Discipuluac bada ioan citecen, eta eguin ceçaten Iesusec ordenatu cerauèn beçala.
6门徒照着耶稣的吩咐去作。
7Eta ekar citzaten astoa eta vmea, eta eçar citzaten hayén gainean bere abillamenduac, eta iar eraci ceçaten hayén gainean.
7牵了驴和小驴来，把衣服搭在它们上面，耶稣就骑上。
8Eta gendetze handic heda citzaten bere abillamenduac bidean, eta bercéc adarrac piccatzen cituzten arboretaric, eta bidean hedatzen.
8有一大群人把自己的衣服铺在路上，也有人从树上把树枝砍下来，铺在路上。
9Eta aitzinean ioaiten eta iarreiquiten cen populua oihuz cegoen, cioela, Hosanna Dauid-en semeá: benedicatu dela Iaunaren icenean ethorten dena, Hosanna leku gorenetan aicená.
9前呼后拥的群众喊叫着：“‘和散那’归于大卫的子孙，奉主名来的是应当称颂的，高天之上当唱‘和散那’。”
10Eta sarthu cenean hura Ierusalemen, ciuitate gucia moui cedin, cioela, Nor da haur?
10耶稣进了耶路撒冷，全城都震动起来，他们问：“这人是谁？”
11Eta populuac erraiten çuen, Haur da Iesus Prophetá Galilean den Nazareteco.
11大家都说：“这就是那先知耶稣，是从加利利的拿撒勒来的。”
12Eta sar cedin Iesus Iaincoaren templean, eta egotz citzan campora templean saltzen eta erosten ari ciraden guciac: eta cambiadorén mahainac itzul citzan, eta vsso colombác saltzen cituztenen cadirác.
12洁净圣殿（可11:15-19；路19:45-47；约2:13-22）耶稣进了圣殿，把殿里所有作买卖的人赶走，并推倒找换银钱的人的桌子，和卖鸽子的人的凳子；
13Eta dioste, Scribatua da, Ene etchea, orationetaco etche deithuren da: baina çuec hura gaichtaguin lece eguin duçue.
13又对他们说：“经上记着：‘我的殿要称为祷告的殿。’你们竟把它弄成贼窝了。”
14Orduan ethor citecen harengana itsuac eta mainguäc templean: eta senda citzan hec.
14殿里的瞎子和瘸腿的都走过来，耶稣就医好他们。
15Baina ikussiric Sacrificadore principaléc eta Scribéc harc eguin cituen miraculuac, eta haourraco oihuz ceudela templean, eta erraiten çutela, Hosanna Dauid-en semeá: gaitzi cequién.
15祭司长和经学家看见耶稣所行的奇事，又看见小孩子在殿中喊叫“‘和散那’归于大卫的子孙”，就很忿怒，
16Eta erran cieçoten, Badançuc hauc cer dioitén? Eta Iesusec erran ciecén, Bay: eztuçue egundano iracurri, Haourrén eta edosquiten dutenén ahotic complitu vkan duc laudorioa.
16对耶稣说：“你听见他们说什么吗？”耶稣说：“我听见了。’你从小孩和婴儿的口中，得着了赞美。’这话你们没有念过吗？”
17Eta hec vtziric, ilki cedin hiritic campora Bethaniarat: eta ostatu har ceçan han.
17于是离开他们，出了城，来到伯大尼，在那里过了一夜。
18Eta goicean hirirát itzultzen cela, gosse cedin.
18咒诅无花果树（可11:12-14、20-24）耶稣清早回城的时候，觉得饿了。
19Eta ikussiric ficotzebat bidearen gainean, ethor cedin hartara, eta etzeçan deus hartan eriden hostoric baicen: eta diotsa, Guehiago fructuric hireganic sor eztadila seculan. Eta eyhar cedin bertan ficotzea.
19他看见路旁有一棵无花果树，就走过去；但他在树上什么也找不到，只有叶子，就对树说：“你永远不再结果子了。”那棵树就立刻枯萎。
20Eta hori ikussiric discipuluéc mirets ceçaten, cioitela, Nolatan bertan eyhartu içan da ficotzea?
20门徒看见了，十分惊奇，说：“这棵无花果树是怎样立刻枯萎的呢？”
21Eta ihardesten çuela Iesusec erran ciecén, Eguiaz erraiten drauçuet, baldin fede baduçue, eta duda ezpadeçaçue, ez solament ficotzeari eguin içan çayona eguinen duçue, baina are baldin mendi huni badarroçue, Khen adi, eta iraitz adi itsassora eguinen da.
21耶稣回答他们：“我实在告诉你们，如果你们有信心，不怀疑，不但能作我对无花果树所作的，就是对这座山说‘移开，投到海里去’，也必成就。
22Eta cerere galde eguinen baituçue orationean sinhesten duçuela, recebituren duçue.
22你们祷告，无论求什么，只要相信，都必得着。”
23Eta ethorri cenean templera, Sacrificadore principalac eta populuco Ancianoac, hura iracasten ari cela, ethor citecen harengana, cioitela, Cer authoritatez gauça horiac eguiten dituc? eta norc hiri eman drauc authoritate hori?
23质问耶稣凭什么权柄作事（可11:27-33；路20:1-8）耶稣进了圣殿，正在教导人的时候，祭司长和民间的长老前来问他：“你凭什么权柄作这些事？谁给你这权柄？”
24Ihardesten çuela Iesusec erran ciecén, Interrogaturen çaituztet nic-ere çuec gauça batez, cein badarradaçue nic-ere erranen drauçuet, cer authoritatez gauça hauc eguiten ditudan.
24耶稣回答他们：“我也要问你们一句话，如果你们告诉我，我就告诉你们我凭什么权柄作这些事。
25Ioannesen Baptismoa nondic cen? cerutic ala guiçonetaric? Eta hec baciharducaten berac baithan, cioitela, Baldin erran badeçagu, Cerutic: erranen draucu, Cergatic bada hura eztucue sinhetsi?
25约翰的洗礼是从哪里来的呢？是从天上来的，还是从人来的呢？”他们就彼此议论：“如果我们说‘是从天上来的’，他会问我们’那你们为什么不信他呢？’
26Eta baldin badarragu, Guiçonetaric: beldur gara communaren: ecen guciéc daducate Ioannes Prophetatan.
26如果我们说‘是从人来的’，我们又怕群众，因为他们都认为约翰是先知。”
27Eta ihardesten ceraucotela Iesusi, erran ceçaten, Etzeaquiagu. Erran ciecén harc-ere, Eztrauçuet nic-ere erraiten cer authoritatez gauça hauc eguiten ditudan.
27于是回答耶稣：“我们不知道。”耶稣也对他们说：“我也不告诉你们，我凭什么权柄作这些事。
28Baina cer irudi çaiçue, Guiçon batec cituen bi seme: eta hurbilduric lehenagana, erran ceçan, Semé habil, egun trabailla adi ene mahastian:
28两个儿子的比喻“你们认为怎样？有一个人，他有两个儿子。他去对大儿子说：‘孩子，你今天到葡萄园去工作吧。’
29Harc ihardesten çuela erran ceçan, Eztiat nahi: baina guero vrriquituric, ioan cedin.
29他说：‘我不想去。’但后来他改变主意，就去了。
30Guero hurbilduric berceagana, erran cieçón halaber. Eta harc ihardesten çuela erran ceçan, Ni nihoac iauna, Eta etzedin ioan.
30父亲又照样去吩咐小儿子。小儿子说：‘父亲，我会去的。’后来却没有去。
31Bi hautaric ceinec eguin çuen bere aitaren vorondatea? Diotsate, Lehenac. Dioste Iesusec, Eguiaz erraiten drauçuet ecen publicanoac eta paillardác aitzincen çaizquiçuela Iaincoaren resumara.
31这两个儿子，哪一个听父亲的话呢？”他们说：“大儿子。”耶稣对他们说：“我实在告诉你们：税吏和娼妓比你们先进 神的国。
32Ecen ethorri da Ioannes çuetara iustitiazco bideaz, eta eztuçue hura sinhetsi: baina publicanoéc eta paillardéc sinhetsi vkan dute: eta çuec hori ikussiric, etzarete emendatu guero, haren sinhestera.
32约翰来到你们那里，指示你们行义路（或译：“约翰在义路中，来到你们这里”），你们不信他；税吏和娼妓却信了他。你们看见了之后，还是没有改变心意去信他。
33Berce comparationebat ençuçue. Cen aitafamiliabat, ceinec landa baitzeçan mahastibat, eta hura hessiz ingura baitzeçan, eta hartan hobibat eguin ceçan lacotzát, eta edifica ceçan dorrebat, eta aloca ciecén laborariey: eta camporat ioan cedin.
33佃户的比喻（可12:1-12；路20:9-19）“你们再听一个比喻：有一个家主，栽种了一个葡萄园，四面围上篱笆，在园子里挖了一个压酒池，盖了一座瞭望台，然后把园子租给佃户，就远行去了。
34Bada fructuén sasoina hurbildu cenean, igor citzan bere cerbitzariac laborarietara, fructuén recebitzera.
34到了收成的时候，园主派了仆人到佃户那里，收取应该纳给他的果子。
35Eta laborariéc harturic haren cerbitzariac, bata çaurt ceçaten, eta bercea hil, eta bercea lapida.
35佃户却抓住他的仆人，打伤一个，杀了一个，又用石头打死一个。
36Berriz igor ceçan berce cerbitzariric lehenac baino guehiago, eta hæi halaber eguin ciecén.
36于是园主再派其他的仆人去，人数比前一次更多，但佃户也是同样对付他们。
37Azquenean igor ceçan hetara bere semea, erraiten çuela, Ondraturen dute ene semea.
37最后，他派了自己的儿子去，说：‘他们必尊敬我的儿子。’
38Baina laborariéc ikussiric semea erran ceçaten bere artean, Haur da primua, çatozte, hil deçagun haur, eta gatchetzan hunen heretageari.
38佃户看见他的儿子，就彼此说：‘这是继承产业的；来，我们杀了他，占有他的产业吧！’
39Eta harturic hura iraitz ceçaten mahastitic campora, eta hil ceçaten.
39于是他们抓住他，把他推出葡萄园外杀了。
40Dathorrenean bada mahasti iabeac cer eguinen drauè laborari hæy?
40那么，葡萄园的主人来到的时候，会怎样对待那些佃户呢？”
41Diotsate, Gaichto hec gaizqui deseguinen: eta bere sasoinean fructuac renda dietzoyoten berce laborariri bere mahastia alocaturen.
41他们回答：“他会毫不留情地除掉那些恶人，把葡萄园租给按时缴纳果子的佃户。”
42Dioste Iesusec, Egundano eztuçue iracurri Scripturetan, Edificaçaléc arbuyatu duten harria cantoin buru eguin içan da: Haur Iaunaz eguin içan da, eta da gauça miragarria gure beguién aitzinean?
42耶稣对他们说：“经上记着：‘建筑工人所弃的石头，成了房角的主要石头；这是主所作的，在我们眼中看为希奇。’这话你们没有念过吗？
43Halacotz diotsuet ecen edequiren çaiçuela Iaincoaren resumá, eta emanen çayola, hartaco fructuac eguinen dituen populuari.
43因此我告诉你们， 神的国要从你们那里取去，赐给那结果子的外族人。
44Eta harri haren gainera eroriren dena, çathicaturen da: eta noren gainera eroriren baita, hura du chehaturen.
44谁跌在这石头上，就必摔碎；这石头掉在谁的身上，就必把他压得粉碎。”
45Eta ençun citzatenean Sacrificadore principaléc, eta Phariseuéc haren comparationeac, eçagut ceçaten ecen heçaz minço cela.
45祭司长和法利赛人听了耶稣这些比喻，知道是指着他们说的。
46Eta hatzaman nahi çutelaric, populuaren beldur içan ciraden, ceren Propheta beçala hura baitzaducaten.
46他们想要逮捕他，但又怕群众，因为他们都认为耶稣是先知。