1Orduan Iesus ihardesten çuela, berriz minça cequién comparationez, cioela.
1婚筵的比喻（路14:16-24）
2Comparatu da ceruètaco resumá, bere semearen ezteyac eguin cituen regue batequin.
2“天国好像一个王，为儿子摆设婚筵。
3Eta igor citzan bere cerbitzariac ezteyetara gomitatuén deitzera: baina etziraden ethorri nahi içan.
3他派仆人去叫被邀请的人来参加婚筵。但他们不肯来。
4Berriz igor ceçan berce cerbitzariric, cioela, Erreçue gomitatuey, Huná, apprestatu dut neure barazcaria, ene cecenac eta haraquey guicenduac haraqueitatu dirade, eta gucia prest da: çatozte ezteyetara.
4他再派另一些仆人去，说：‘你们告诉被邀请的人，我已经预备好了筵席，公牛和肥畜已经宰了，一切都预备妥当。来参加婚筵吧！’
5Baina hec conturic eguin gabe ioan citecen: bata bere bordarat, eta bercea bere merkatalgoarát.
5但那些人却不理会就走了；有的去耕田，有的去作买卖，
6Eta bercéc hatzamanic haren cerbitzariac iniuria eta hil citzaten.
6其余的抓住王的仆人，凌辱他们，并且把他们杀了。
7Eta regue ençunic hori asserré cedin: eta igorriric bere gendarmesac, deseguin citzan guicerhaile hec, eta hayen hiria erra ceçan.
7王就发怒，派兵消灭那些凶手，焚毁他们的城。
8Orduan dioste bere cerbitzariey, Ezteyac prest badirade, baina gomitatu ciradenac, eztirade digne içan.
8然后对仆人说：‘婚筵已经预备好了，只是被邀请的人不配。
9Çoazte bada bide cantoinetara, eta eridenen dituçuen guciac dei itzaçue ezteyetara.
9所以你们要到大路口，凡遇见的，都请来参加婚筵。’
10Eta cerbitzari hec ilkiric bidetara, bil citzaten eriden cituzten guciac, hambat gaichtoac nola onac: eta bethe cedin ezteyén lekua, mahainean iarriric ceudenéz.
10“那些仆人就走到街上，把所有遇见的，不论好人坏人，都招聚了来，婚筵上就坐满了人。
11Eta sarthu cenean regue mahainean iarriric ceudenén ikustera, ikus ceçan han guiçombat eztey arropaz veztitua etzenic.
11王进来与赴筵的人见面，看见有一个人没有穿着婚筵的礼服，
12Orduan diotsa, Adisquideá, nola huna sarthu aiz eztey arropá eztuala? Eta ahoa boça cequión.
12就对他说：‘朋友，你没有婚筵的礼服，怎能进到这里来呢？’他就无话可说。
13Orduan erran ciecén reguec cerbitzariey, Oinetan eta escuetan estecaturic, ken eçaçue, eta egotzaçue campoco ilhumbera: han içanen da nigar eta hortz garrascots.
13于是王对侍从说：‘把他的手和脚都绑起来，丢到外面的黑暗里，在那里必要哀哭切齿。’
14Ecen anhitz dirade deithuac, eta guti elegituac.
14因为被召的人多，选上的人少。”
15Orduan appartaturic Phariseuéc conseillu har ceçaten nola hura hatzaman liroiten hitzean.
15以纳税的事问难耶稣（可12:13-17；路20:20-26）法利赛人就去商量，怎样找耶稣的话柄来陷害他。
16Eta igorten dituzte harengana bere discipuluac Herodianoequin, dioitela, Magistruá, baceaquiagu eguiati aicela, eta Iaincoaren bidea eguiazqui iracasten duála, eta nehoren ansiaric eztuála: ecen ezago guiçonén apparentiara behá:
16他们派了自己的门徒和希律党的人一同去问耶稣：“老师，我们知道你为人诚实，照着真理把 神的道教导人，不顾忌任何人，因为你不徇情面。
17Erraguc bada, cer irudi çaic? bidezco da Cesari tributaren emaitea, ala ez?
17请把你的意见告诉我们，纳税给凯撒，可不可以呢？”
18Eta eçaguturic Iesusec hayen malitiá, dio, Cergatic tentatzen nauçue hypocritac?
18耶稣看出他们的恶意，就说：“虚伪的人，为什么试探我呢？
19Eracustaçue tributeco monedá. Eta hec presenta cieçoten dinerobat.
19拿纳税的钱币给我看看。”他们就拿了一个银币给他。
20Eta erraiten draue, Norena da imagina haur eta scribua?
20耶稣问他们：“这是谁的像，谁的名号？”
21Diotsate, Cesarena. Orduan erraten draue, Renda ietzoçue beraz Cesaren diradenac, Cesari: eta Iaincoaren diradenac, Iaincoari.
21他们回答：“凯撒的。”他就对他们说：“凯撒的应当归给凯撒， 神的应当归给 神。”
22Eta hori ençunic, mirets ceçaten: eta hura vtziric ioan citecen.
22他们听了，十分惊奇，就离开他走了。
23Egun hartan ethor citecen harengana Sadduceuac, resurrectioneric eztela dioitenac, eta interroga ceçaten,
23人复活后不娶不嫁（可12:18-27；路20:27-40）撒都该人向来认为没有复活的事。那一天，他们前来问耶稣：
24Cioitela, Magistruá, Moysesec erran dic, Baldin norbeit hil bada haourric vkan gabe, haren anayeac aliançagatic harturen du haren emaztea, eta leinu eguinen drauca bere anayeri.
24“老师，摩西说：‘如果一个人死了，没有儿女，他的弟弟应该娶他的妻子，为哥哥立后。’
25Eta cituán gure artean çazpi anaye: eta lehena ezconduric hil ciedián: eta leinuric etzuenaren gainean, vtzi cieçoan bere emaztea bere anayeri.
25从前我们这里有兄弟七人，头一个结了婚，没有孩子就死了，留下妻子给他的弟弟。
26Eta halaber bigarrenac eta hirurgarrenac, çazpigarrenerano.
26第二个、第三个直到第七个都是这样。
27Eta gucién ondoan hil ciedián emaztea-ere.
27最后，那女人也死了。
28Resurrectionean bada, çazpietaric ceinen emazte içanen da? ecen guciéc vkan dié hura.
28那么，复活的时候，她是这七个人中哪一个的妻子呢？因为他们都娶过她。”
29Eta ihardesten duela Iesusec dioste, Huts eguiten duçue Scripturác eta Iaincoaren verthutea iaquin gabez.
29耶稣回答他们：“你们错了，因为你们不明白圣经，也不晓得 神的能力。
30Ecen resurrectionean eztu nehorc emazteric hartzen ez emaiten ezconçaz: baina dirade Iaincoaren Aingueruäc ceruän beçala.
30复活的时候，人们也不娶也不嫁，而是像天上的使者一样。
31Eta hilén resurrectioneaz den becembatean, eztuçue iracurri cer Iaincoaz erran içan çaiçuen, dioela,
31关于死人复活的事， 神对你们讲过：‘我是亚伯拉罕的 神，以撒的 神，雅各的 神’，你们没有念过吗？ 神不是死人的 神，而是活人的 神。”
32Ni naiz Abrahamen Iaincoa, eta Isaac-en Iaincoa, eta Iacob-en Iaincoa? Iaincoa, ezta hilén Iaincoa, baina viciena.
32
33Eta hori ençunic gendetzeac spanta citecen haren doctrináz.
33群众听了他的教训，就十分诧异。
34Phariseuac bada, ençunic ecen Sadduceuac ichildu cituela, bil citecen elkargana.
34最重要的诫命（可12:28-31）法利赛人听见耶稣使撒都该人无话可说，就聚集在一起。
35Eta interroga ceçan hetaric batec, Legueco doctorac, tentatzen çuela hura, eta cioela,
35他们中间有一个律法家，试探耶稣说：
36Magistruá, cein da manamendu handia Leguean?
36“老师，律法中哪一条诫命是最重要的呢？”
37Eta Iesusec erran cieçón, Onhetsiren duc eure Iainco Iauna eure bihotz guciaz, eta eure arima guciaz, eta eure pensamendu guciaz.
37他回答：“你要全心、全性、全意爱主你的 神。
38Haur duc manamendu lehena eta handia.
38这是最重要的第一条诫命。
39Eta bigarrenac hura irudi dic, Onhetsiren duc eure hurcoa eure buruä beçala.
39第二条也和它相似，就是要爱人如己。
40Bi manamendu hautaric Legue gucia eta Prophetác dependitzen dituc.
40全部律法和先知书，都以这两条诫命作为根据。”
41Eta bildu ciradenean Phariseuac, interroga citzan Iesusec,
41基督是大卫的子孙（可12:35-37；路20:41-44）法利赛人聚在一起的时候，耶稣问他们：
42Cioela, Cer irudi çaiçue Christez? noren seme da? Diotsate, Dauid-en.
42“你们对基督的看法怎样？他是谁的子孙呢？”他们回答：“大卫的子孙。”
43Eta dioste, Nola beraz Dauid-ec Spirituz deitzen du hura Iaun? dioela,
43耶稣就说：“那么大卫被圣灵感动，怎么会称他为主呢？他说：
44Erran drauca, Iaunac ene Iaunari, Iar adi ene escuinean, eçar ditzaquedano hire etsayac hire oinén scabella.
44‘主对我的主说：你坐在我的右边，等我把你的仇敌放在你的脚下。’
45Beraz baldin Dauid-ec deitzen badu hura Iaun, nola da haren seme?
45“大卫既然称他为主，他怎么又是大卫的子孙呢？”
46Eta nehorc ecin ihardets cieçoyon hitzic: ez nehor etzequión ventura guehiagoric egun harçaz harat interrogatzera.
46没有人能够回答他。从那天起，也没有人敢再问他。