1Iesus bada ikussiric gendetzeac, igan cedin mendi batetara: eta iarri cenean hurbildu içan çaizcan bere discipuluac.
1论福（路6:20-23）
2Eta bere ahoa irequiric iracasten cituen, erraiten çuela,
2他就开口教训他们：
3Dohatsu dirade spirituz paubreac: ceren hayén baita ceruètaco resumá.
3“心灵贫乏的人有福了，因为天国是他们的。
4Dohatsu dirade nigarrez daudenac: ceren hec consolaturen baitirade.
4哀痛的人有福了，因为他们必得安慰。
5Dohatsu dirade emeac: ceren hec lurra heretaturen baitute.
5温柔的人有福了，因为他们必承受地土。
6Dohatsu dirade iustitiaz gosse eta egarri diradenac: ceren hec asseren baitirade.
6爱慕公义如饥如渴的人有福了，因为他们必得饱足。
7Dohatsu dirade misericordiosoac: ceren hæy misericordia eguinen baitzaye.
7怜悯人的人有福了，因为他们必蒙怜悯。
8Dohatsu dirade bihotzez chahu diradenac: ceren hec Iaincoa ikussiren baituté.
8内心清洁的人有福了，因为他们必看见 神。
9Dohatsu dirade baquea procuratzen dutenac: ceren hec Iaincoaren haour deithuren baitirade.
9使人和平的人有福了，因为他们必称为 神的儿子。
10Dohatsu dirade iustitiagatic persecutatzen diradenac: ceren hayén baita ceruètaco resumá.
10为义遭受迫害的人有福了，因为天国是他们的。
11Dohatsu içanen çarete nehorc iniuria erran drauqueçuenean, eta persecutatu çaituqueztenean, eta hitz gaichto gucia erran duqueitenean çuen contra, gueçurrez ene causaz.
11人若因我的缘故辱骂你们，迫害你们，并且捏造各样坏话毁谤你们，你们就有福了。
12Boz eta aleguera çaitezte, ceren çuen saria handi baita ceruètan: ecen hala persecutatu vkan dituzté çuen aitzineco Prophetác.
12你们应该欢喜快乐，因为你们在天上的赏赐是大的；在你们以前的先知，他们也曾这样迫害。
13Çuec çarete lurreco gatza: eta baldin gatza gueçat badadi, cerçaz gacituren da? ezta guehiagoric deusgay camporat iraizteco eta guiçonéz ohondicatu içateco baicen.
13门徒作盐作光（可9:50；路14:34-35）“你们是地上的盐；如果盐失了味，怎能使它再咸呢？结果毫无用处，唯有丢在外面任人践踏。
14Çuec çarete munduco arguia. Ecin estal daite ciuitate mendi gainean iarria.
14你们是世上的光。建在山上的城是无法隐藏的；
15Eta eztute iraichequiten candelá eta hura eçarten gaitzurupean, baina candelerean, eta argui eguiten draue etcheco guciey.
15人点了灯，不会放在量器底下，而是放在灯台上，就照亮一家人。
16Hala argui begui çuen arguiac guiconén aitzinean, çuen obra onac ikus ditzatençat, eta glorifica deçaten çuen Aita ceruètan dena.
16照样，你们的光也应当照在人前，让他们看见你们的好行为，又颂赞你们在天上的父。
17Eztuçuela vste ecen Leguearen edo Prophetén abolitzera ethorri naicela: eznaiz ethorri abolitzera, baina complitzera.
17论律法“你们不要以为我来是要废除律法和先知；我来不是要废除，而是要完成。
18Ecen eguiaz diotsuet, iragan daiteno ceruä eta lurra, iotabat edo punctu hutsbat ezta Leguetic iraganen, gauça guciac eguin diteno.
18我实在告诉你们，就算天地过去，律法的一点一画也不会废去，全部都要成就。
19Norc-ere beraz hautsiren baitu manamendu chipién hautaric bat, eta iracatsiren baititu hunela guiçonac, chipién deithuren da hura ceruètaco resumán: baina norc-ere eguinen baititu eta iracatsiren, hura handi deithuren da ceruètaco resumán.
19因此，无论谁废除诫命中最小的一条，又这样教导人，他在天国中必称为最小的；但若有人遵行这些诫命，并且教导人遵行，他在天国中必称为大。
20Ecen erraiten drauçuet, baldin abundosago ezpada çuen iustitiá Scribena eta Phariseuena baino, çuec etzaretela sarthuren ceruètaco resumán.
20我告诉你们，你们的义若不胜过经学家和法利赛人的义，就必不能进天国。
21Ençun vkan duçue nola erraniçan içan çayen lehenagocoey, Eztuc hilen: eta norc-ere hilen baitu, hura iudicioz punitu içateco digne date.
21不可恨人（路12:58-59）“你们听过有这样吩咐古人的话：‘不可杀人，杀人的必被判罪。’
22Baina nic erraiten drauçuet, ecen nor-ere asserretzen baitzayo bere anayeri causa gabe, iudicioz punitu içateco digne datela: eta norc-ere erranen baitrauca bere anayeri, Raká, hura conseilluz punitu içateco digne datela: eta norc-ere erranen baitrauca, Erhoá, suzco gehennaz punitu içateco digne datela.
22可是我告诉你们，凡是向弟兄发怒的，必被判罪。人若说弟兄是‘拉加’，必被公议会审判；人若说弟兄是‘摩利’，必难逃地狱的火。
23Beraz baldin eure oblationea eramaiten baduc aldarera, eta han orhoit bahadi ecen hire anayeac baduela cerbait hire contra,
23所以你在祭坛上献供物的时候，如果在那里想起你的弟兄对你不满，
24Vtzi eçac han eure oblationea aldare aitzinean, eta habil: lehen appointadi eure anayerequin, eta orduan ethorriric presenta eçac eure oblationea.
24就当在坛前放下供物，先去与弟兄和好，然后才来献你的供物。
25Aicén adisquide eure partida contrastarequin fitetz, harequin bidean aiceno, ezemón eure partida contrastac iugeari, eta iugeac ezemón sargeantari, eta presoinean eçar ezadin.
25趁着你和你的对头还在路上的时候，要赶快与他和解，免得他抓你去见法官，法官把你交给狱警，关在监里。
26Eguiaz erraiten drauat, ezaiz ilkiren handic, renda diroano azquen pelata.
26我实在告诉你，除非你还清最后一分钱，否则决不能从那里出来。
27Ençun vkan duçue ecen lehenagocoéy erran içan çayela, Eztuc adulterioric iauquiren.
27不可动淫念“你们听过有这样的吩咐：‘不可奸淫。’
28Baina nic erraiten drauçuet, Norc-ere beguiesten baitu emazteric, hura guthicia deçançat, hambatez adulteratu duqueela harequin bere bihotzean.
28可是我告诉你们，凡是看见妇女就动淫念的，心里已经犯了奸淫。
29Bada baldin eure begui escuinac trebuca eraciten bahau, idoqui eçac hura, eta iraitzac eureganic: ecen hobe duc hiretaco, gal dadin hire membroetaric bat, eta eztadin hire gorputz gucia egotz gehennara.
29如果你的右眼使你犯罪，就把它挖出来丢掉；宁可失去身体的一部分，胜过全身被丢进地狱里。
30Eta baldin eure escu escuinac trebuca eraciten bahau, trenca eçac hura, eta iraitzac eureganic: ecen hobe duc hiretaco, gal dadin hire membroetaric bat, eta eztadin hire gorputz gucia egotz gehennara.
30如果你的右手使你犯罪，就把它砍下来丢掉；宁可失去身体的一部分，胜过全身进到地狱里去。
31Halaber erran içan da, Norc-ere vtziren baitu bere emaztea, bemó separationeco letrá:
31不可休妻（太19:9；可10:11-12；路16:18）“又有这样的吩咐：‘人若休妻，就应当给她休书。’
32Baina nic diotsuet, ecen norc-ere vtziren baitu bere emaztea, salbu paillardiçaren causaz, adulterio eguin eraciten draucala: eta nor-ere vtziarequin ezconduren baita, harc adulterio iauquiten duela.
32可是我告诉你们，凡休妻的，如果不是因她不贞，就是促使她犯奸淫；无论谁娶了被休的妇人，也就是犯奸淫了。
33Berriz ençun vkan duçue, ecen lehenagocoey erran içan çayela, Ezaiz desperiuraturen, baina rendaturen drautzac Iaunari eure iuramendu promettatuac.
33不可发誓“你们又听过有这样吩咐古人的话：‘不可背约，向主许的愿都要偿还。’
34Baina nic diotsuet ezteçaçuen iura batre, ez ceruäz, ecen Iaincoaren thronoa da.
34可是我告诉你们，总不可发誓，不可指着天发誓，因为天是 神的宝座；
35Ezeta Lurraz, ecen haren oinetaco alkia da: ezeta Ierusalemez, ecen regue handiaren ciuitatea da.
35不可指着地发誓，因为地是 神的脚凳；不可指着耶路撒冷发誓，因为它是大君王的京城；
36Halaber eure buruäz eztuc iuraturen, ecen bilobat churi ezpa beltz ecin daidic.
36也不可指着自己的头发誓，因为你不能使一根头发变白或变黑。
37Baina biz çuen hitza bay, bay: ez, ez: eta hauçaz goiticoa, gaichtotic da.
37你们的话，是就说‘是’，不是就说‘不是’；如果再多说，就是出于那恶者。
38Ençun vkan duçue, ecen erran içan dela, Beguia beguiagatic, eta hortza hortzagatic.
38不可报复（路6:29-30）“你们听过有这样的吩咐：‘以眼还眼，以牙还牙。’
39Baina nic erraiten drauçuet, Eztieçoçuela resisti gaizquiari: baina baldin norbeitec io baheça eure escuineco mathelán, itzul ieçóc bercea-ere.
39可是我告诉你们，不要与恶人对抗，有人打你的右脸，把另一边也转过来让他打；
40Eta hiri auci eguin nahi drauanari, eta eure iaccá edequi, vtzi ieçoc mantoa-ere.
40有人要告你，想拿你的衬衫，就连外套也让他拿去。
41Eta norc-ere nahi vkanen baihau bortchatu lecoa baten eguitera, albeitindoa harequin biga.
41有人要强迫你走一里路，就陪他走两里。
42Escatzen çayanari emóc: eta hireganic maillebatu nahi duena ezteçála iraitz.
42有求你的，就给他；想借贷的，也不可拒绝。
43Ençun vkan duçue ecen erran içan dela, On eritziren draucac eure hurcoari, eta gaitz eritziren draucac eure etsayari.
43当爱仇敌（路6:27-28、32-36）“你们听过有这样的吩咐：‘当爱你的邻舍，恨你的仇敌。’
44Baina nic erraiten drauçuet, Onhets itzaçue çuen etsayac, benedicaitzaçue maradicatzen çaituztenac, vngui eguieçue gaitz daritzuèney: eta othoitz eguiçue oldartzen çaizquiçuenacgatic, eta persecutatzen çaituztenacgatic.
44可是我告诉你们，当爱你们的仇敌，为迫害你们的祈祷，
45Çuen Aita ceruètan denaren haour çaretençat: ecen harc ilki eraciten du bere iguzquia gaichtoén eta onén gainera, eta igorten du vria iustoén eta iniustoén gainera.
45好叫你们成为你们天父的儿子；因为他使太阳照恶人，也照好人；降雨给义人，也给不义的人。
46Ecen baldin çuey on daritzueney on badarizteçue, cer sari vkanen duçue? eztute publicanoéc-ere hori bera eguiten?
46如果你们只爱那些爱你们的人，有什么赏赐呢？税吏不也是这样作吗？
47Eta baldin çuen anayey solament beguitharte eguiten badraueçue, cer guehiago eguiten duçue? eztute publicanoec-ere horrela eguiten?
47如果你们单问候你们的弟兄，有什么特别呢？教外人不也是这样作吗？
48Çareten bada çuec perfect, çuen Aita ceruètan dena perfect den beçala.
48所以你们要完全，正如你们的天父是完全的。”