1Magpatalinghug kamo, mga langit, ug magasulti ako: Ug papatalinghuga ang yuta sa mga pulong sa akong baba.
1摩西之歌
2Magatolo ingon sa ulan ang akong pagtolon-an; Magadaligdig ingon sa yamog ang akong pagsulti, Ingon sa talisik sa ibabaw sa linghud nga bunglayon, Ug ingon sa mga alindahaw sa ibabaw sa balili:
2我的教训下降如雨，我的言语滴落如露，像细雨落在青草上，像甘霖降在蔬菜上。
3Kay igamantala ko ang ngalan ni Jehova. Pakadakuon ninyo ang atong Dios.
3因为我要宣告耶和华的名；你们要尊崇我们的 神的伟大。
4Ang Bato ang iyang buhat hingpit man; Kay ang tanan niya nga mga dalan mga matul-id: Dios sa pagkamatinumanon, ug walay kasal-anan: Siya matarung ug matul-id.
4他是磐石，他的作为完全，因为他一切所行的全都公平；他是诚实无伪的 神，又公义，又正直。
5Sila nagpakigsandurot nga mahugaw kanila; dili sila iyang mga anak, kini ilang buling; Sila usa ka kaliwatan nga baliko ug mangil-ad.
5这世代向他行事败坏，就不是他的儿女，满有弊病，这实在是个乖僻弯曲的世代。
6Mao ba kini ang igabayad ninyo kang Jehova, Oh katawohan nga buang ug burong? Dili ba mao siya ang imong amahan nga nagpalit kanimo? Siya ang nagbuhat kanimo, ug siya ang nagpalig-on kanimo.
6愚昧无知的人民哪，你们这样报答耶和华吗？他不是你的父，不是把你买回来的吗？他造了你，建立了你。
7Hinumduman mo ang mga adlaw sa kanhi, Palandunga ninyo ang mga tuig sa daghang kaliwatan; Pangutana sa imong amahan, ug siya magapahayag kanimo; Sa imong mga anciano, ug sila mag-ingon kanimo.
7你要回想古时的日子，思念历代以来的年月；问你的父亲，他必告诉你；问你的长者，他们必对你说。
8Sa gihatag sa Hataas Uyamut sa mga nasud ang ilang panulondon, Sa pagbahinbahin niya sa mga anak sa mga tawo, Gibutang niya ang mga utlanan sa mga katawohan, Sumala sa gidaghanon sa mga anak sa Israel.
8至高者把地业赐给列国的时候，把人类分开的时候，就照着以色列子孙的数目，立定了万民的境界。
9Kay ang bahin ni Jehova mao ang iyang katawohan; Si Jacob mao ang pahat sa iyang panulondon.
9但耶和华的分就是他的子民，他的产业就是雅各。
10Iyang hikaplagan siya didto sa yuta sa kamingawan, Ug sa haw-ang kamingawan nga makalilisang; Siya nagalibut kanila sa libut, siya nagamatuto kaniya. Iyang gibantayan siya ingon sa kalimutaw sa iyang mata.
10耶和华在旷野之地遇见了他，在荒凉之地和野兽吼叫的荒野，遇见了他，就环绕他，看顾他，保护他，好像保护自己眼中的瞳人一样。
11Ingon sa agila nga nagapukaw sa iyang salag, Nga nagalupadlupad sa ibabaw sa iyang mga kuyabog, Ginabuklad niya ang iyang mga pako, iyang ginakuha sila. Iyang gidala sila sa ibabaw sa iyang mga pako.
11又像老鹰搅动巢窝，飞翔在雏鹰之上，扇展翅膀，接取雏鹰，背在自己的两翼之上。
12Si Jehova lamang ang nagmando kaniya, Ug wala kaniya ing lain nga dios.
12耶和华独自领导了他，并没有外族人的神与他同在。
13Iyang gipasakay siya sa ibabaw sa mga kinatas-an sa yuta, Ug mikaon siya sa mga bunga sa kapatagan; Ug gibuhat niya nga magasuyop siya ug dugos gikan sa bato nga dagku, Ug gikan sa magahi nga santikan;
13耶和华使他乘驾地的高处，得吃田间的土产；又使他从岩石中吸蜜，从坚固的磐石中取油。
14Mantequilla sa mga panon sa vaca ug gatas gikan sa mga carnero; Nga adunay tambok sa mga nating carnero, Ug mga lakeng carnero sa kaliwatan sa Basan, ug mga kanding, Uban sa labing fino nga trigo; Ug sa duga sa parras ginainum mo ang vino,
14也吃牛酪和羊乳，羊羔的脂肪，巴珊的公牛和公山羊，以及上好的麦子；也喝了葡萄汁酿成的酒。
15Apan misupang si Jeshurum, ug nanindak: Mitambok ka, misupang ka, mitago ka; Unya mibiya siya sa Dios nga nagbuhat kaniya, Ug gitamay niya ang Bato sa iyang kaluwasan.
15但耶书仑肥胖了，就踢跳，‘你肥胖了，你粗壮了，你饱满了，’他离弃了造他的 神，轻看了救他的磐石。
16Nagpaabugho sila kaniya tungod sa lain nga mga dios ; Nagpasuko sila kaniya sa mga dulumtanan.
16他们以外族人的神激动了 神的愤恨，以可憎之事惹起了他的怒气。
17Nanaghalad sila sa mga yawa, nga dili man Dios Sa mga dios nga wala nila hiilhi, Sa mga bag-ong dios nga miabut sa dili pa dugay, Nga wala kahadloki sa inyong mga amahan.
17他们献祭给鬼魔（他们不是神），就是他们从来不认识的神，是近来新兴的，是你们的列祖所不惧怕的。
18Sa Bato nga nagbuhat kanimo nahikalimot ka; Ug nahikalimot ka sa Dios nga naghatag kanimo sa pagkatawo.
18你轻忽了生你的磐石，你忘记了产你的 神。
19Ug si Jehova nakakita niini ug napungot kanila , Tungod sa kasuko sa iyang mga anak nga lalake ug sa iyang mga anak nga babaye.
19因为他的儿女激怒了 神，耶和华看见了，就弃绝了他们，
20Ug miingon siya: Pagatagoon ko gikan kanila ang akong nawong, Pagatan-awon ko kong unsa ang ilang kaulahian: Kay sila maoy kaliwatan nga masukihon kaayo, Mga anak nga walay pagkamatinumanon.
20说：‘我必掩面不顾他们，要看看他们的结局怎样；因为他们是乖曲的一代，心里没有信实的人。
21Sila nanagpaabugho kanako tungod sa dili Dios; Nanagpasuko sila kanako tungod sa ilang mga parayeg; Ug dasigon ko sila sa pagpangabugho niadtong dili katawohan, Sa mga nasud nga buangbuang pagapasuk-on ko sila.
21他们以不是神的神激动了我的愤恨，以虚无之物惹动了我的怒气；我也以不是子民的人激动他们的愤恨，以愚昧的国民惹动他们的怒气。
22Kay may kalayo nga magadilaab sa akong kapungot, Ug magadilaab hangtud sa kahiladman sa Sheol; Ug magalamoy sa yuta ug sa iyang mga bunga. Ug pagasunogon ang mga patukoranan sa mga bukid
22因为在我的怒中有火燃烧起来，烧到阴间的深处，把大地和地的出产尽都吞灭，连山的根基也烧着了。
23Ako magapundok ug mga kadautan sa ibabaw nila; Igabutang ko kanila ang akong mga udyong.
23我要把灾祸加在他们身上，把我的箭向他们射尽。
24Pagaut-uton sila sa gutom, ug pagalamyon sila sa nagadilaab nga kainit Ug sa mapait nga pagkalaglag; Ug ang mga ngipon sa mga mananap igapadala ko kanila. Uban ang kalala sa mga butang nga nagakamang sa yuta.
24他们必因饥荒消瘦，被热病和毒症消灭；我也要打发野兽用牙齿咬他们，和土中的蛇类用毒液害他们。
25Sa gawas magalaglag ang espada, Ug sa mga sulod anaa ang kalisang, Magalaglag sa ulitawo ingon man sa dalaga, Sa nagasuso ingon usab sa tawo nga tigulang:
25外有刀剑，内有惊恐，使人丧亡，使少男少女，婴孩和白发老人，尽都丧亡。
26Miingon ako: Pagatibulaagon ko sila hangtud sa halayo: Pagapahunogon ko sa taliwala sa mga tawo ang handumanan nila.
26我原想：“我要把他们分散到各处，把他们的名号都从人间除灭。”
27Kong dili pa lamang ako mahadlok sa kaligutgut sa kaaway. Tingali unya ang ilang mga kabatok magahukom sa sayop, Tingali unya ug magaingon sila; Ang atong kamot hataas, Ug si Jehova wala magbuhat niining tanan.
27但我惧怕仇人激动我，恐怕敌人误会了，又恐怕他们说：“是我们的手高举了，并不是耶和华作了这一切事。”’
28Kay sila usa ka nasud nga nawad-an sa mga pagtambag, Ug wala kanila ang salabutan.
28因为他们是缺乏计谋的国，他们心中没有见识。
29Oh makinaadmanon unta sila, nga mahibaloan nila kini, Ug nga palandungon nila ang ilang kaulahian!
29如果你们有智慧，就可以明白这事，认清自己将来的结局了。
30Unsaon sa usa paglutos sa usa ka libo, Ug sa duruha pagpakalagiw sa napulo ka libo, Gawas kong ang ilang Bato nagabaligya kanila, Ug si Jehova nagtugyan kanila?
30如果不是他们的磐石把他们出卖了，如果不是耶和华把他们交出来，一人怎能追赶一千人，二人怎能使万人逃跑呢？
31Kay ang ilang bato dili ingon sa atong Bato, Ug niini ang atong mga kaaway sa ilang kaugalingon mao ang mga maghuhukom.
31连我们的仇敌也自己断定，他们的磐石不像我们的磐石。
32Kay ang ilang parras, parras sa Sodoma, Ug sa mga kaumahan sa Gomorrah: Ang ilang mga parras, mga parras nga makahilo. Ang ilang mga binulig, mga mapait.
32因为他们的葡萄树，是所多玛的葡萄树所出的，是蛾摩拉的田地所生的；他们的葡萄是毒葡萄，每一挂都是苦的。
33Ang ilang vino hilo man sa mga dragon, Ug hilo nga mabangis sa mga malala nga sawa.
33他们的酒是大蛇的毒液，是虺蛇的剧毒。
34Kay wala ko ba kini tipigi kanako, Nga pinatikan sa taliwala sa akong mga bahandi?
34这不是贮藏在我这里，封闭在我的宝库中吗？
35Ako ang panimalus, ug bayad, Sa panahon nga ang ilang tiil mahadalin-as: Kay ang adlaw sa ilang kagul-anan haduol na, Ug ang mga butang nga mahitabo kanila magadali,
35等到他们失足的时候，我要伸冤报应；因为他们遭遇灾难的日子近了，那预备要临到他们身上的事，必快快临到。
36Kay si Jehova magahukom sa iyang katawohan, Ug magabasul sa iyang kaugalingon tungod sa iyang mga ulipon, Sa makita niya nga ang ilang kusog nawala, Ug walay mahibilin , bisan binilanggo kun atua sa gawas.
36耶和华要为自己的子民伸冤，为自己的仆人难过，因为耶和华看见他们的能力已经消逝，为奴的或自由的都没有剩下一人。
37Ug magaingon siya: Hain man ang ilang mga dios, Ang bato nga ilang ginadangpan;
37他必说：‘他们的神在哪里呢？他们投靠的磐石在哪里呢？
38Nga nagkaon sa tambok sa ilang mga halad, Ug miinum sa vino sa ilang halad-nga-ilimnon? Patindoga sila ug patabanga kaninyo, Mamahimo unta sila nga inyong panalipod.
38就是向来吃他们祭牲脂肪的，喝他们奠祭之酒的神在哪里呢？让他们兴起来帮助你们吧，愿他们保护你们吧！
39Tan-awa ninyo, karon nga Ako, Ako mao, Walay dios uban kanako: Ako magapatay, ug ako magapabuhi, Ako magasamad ug ako magaayo. Ug walay arang mamaluwas gawas sa akong kamot.
39现在你们要知道，只有我是那一位，除我以外，并没有别的神；我使人死，也使人活；我打伤，我也医治；没有人可以从我的手里抢救出去。
40Kay pagabayawon ko ang akong kamot ngadto sa langit, Ug magaingon: Ingon nga ako mabuhi nga sa walay katapusan,
40我向天举手说：我活到永永远远；
41Kong pagabairon ko ang akong masulaw nga espada, Ug ang akong kamot magakupot sa paghukom; Ako magapakanaug sa pagpanimalus sa akong mga kaaway, Ug magabayad ako sa mga nagadumot kanako:
41如果我磨亮了我的刀剑，如果我掌握了审判权，就必向我的仇敌伸冤，必向恨我的人报应。
42Pagahubgon ko sa dugo ang akong mga udyong, Ug ang akong espada magalamoy ug unod: Sa dugo sa mga patay ug sa mga bihag, Gikan sa ulo sa mga magamando sa kaaway.
42我要使我的箭饮血饮醉，就是被杀的人和被掳的人的血；我的刀剑要吃肉，就是吃仇敌长发首领的肉。’
43Magakalipay kamo, oh mga nasud, uban sa iyang katawohan: Kay siya magapanimalus sa dugo sa iyang mga ulipon, Ug igapakanaug niya ang pagpanimalus sa iyang mga kabatok, Ug magapala sa sala sa iyang yuta, alang sa iyang katawohan.
43列国啊，你们当与耶和华的子民一同欢呼，因为他要伸他仆人流血的冤，他要向他的仇人报复，他要救赎他的地和他的子民。”
44Ug miduol si Moises, ug gisulti niya ang tanan nga mga pulong niini nga alawiton sa igdulungog sa katawohan, siya ug si Hoshea ang anak nga lalake ni Nun.
44摩西和嫩的儿子约书亚前来，把这首诗歌的一切话都说给人民听。
45Ug nahuman ni Moises ang pagsulti niining tanan nga mga pulong sa tibook Israel;
45摩西的遗言摩西向以色列众人说完了这一切话，
46Ug miingon siya kanila: Ibutang ninyo ang inyong kasingkasing sa tanan nga mga pulong nga ginapamatuod ko kaninyo niining adlawa nga igasugo ninyo sa inyong mga anak nga pagasingkamutan nila sa pagbuhat, bisan ang tanan nga mga pulong niini nga Kasugoan;
46就对他们说：“我今日警告你们的一切话，你们都要放在心上，好吩咐你们的子孙谨守遵行这律法上的一切话。
47Kay kini dili butang nga walay pulos alang kaninyo; kay kini mao ang inyong kinabuhi, ug tungod niining butanga pagalugwayan ninyo ang inyong mga adlaw sa ibabaw sa yuta nga inyong pagaadtoan diin motabok kamo sa Jordan aron sa pagpanag-iya niini.
47因为这不是空洞、与你们无关重要的事，而是你们的生命；借着这事，你们在过约旦河去得为业的地上，才可以日子长久。”
48Ug misulti si Jehova kang Moises niadtong adlawa, nga nagaingon;
48预言摩西死在尼波山上就在那一天，耶和华对摩西说：
49Tumungas ka niining bukira sa Abarim, sa bukid sa Nebo, nga anaa sa yuta sa Moab, nga anaa sa atbang sa Jerico; ug tan-awa ang yuta sa Canaan, nga akong gihatag aron mapanag-iya sa mga anak sa Israel;
49“你要上这亚巴琳山去，就是尼波山，在耶利哥对面的摩押地，观看我赐给以色列人为业的迦南地。
50Ug mamatay ka sa bukid nga diin ikaw motungas, ug igaipon ka sa imong katawohan, ingon nga namatay si Aaron nga imong igsoon nga lalake sa Hor, ug giipon sa iyang katawohan.
50你必死在你登上的山上，归到你的族人那里去，像你的哥哥亚伦死在何珥山上，归到他的族人那里去一样。
51Kay minglapas kamo batok kanako sa taliwala sa mga anak sa Israel sa mga tubig sa Meriba sa Cades, didto sa kamingawan sa Zin, kay ako wala ninyo pagbalaana sa taliwala sa mga anak sa Israel.
51因为你们在寻的旷野，在加低斯米利巴水边，在以色列人中间悖逆我，在以色列人中间没有尊我为圣。
52Kay makita mo ang yuta sa atubangan mo; apan dili ka makasulod didto sa yuta nga gihatag ko sa mga anak sa Israel.
52我赐给以色列人的地，你可以从对面观看，却不得进去。”