1Karon nahitabo sa ikaduhang adlaw nga igpapahulay, nga siya minglatas sa mga katrigohan; ug ang iyang mga tinon-an nagpangutlo sa mga uhay, ug nagpangaon sa mga kinusokuso sa ilang mga kamot.
1安息日的主（太12:1-8；可2:23-28）
2Apan ang uban sa mga Fariseo nag-ingon: Nganong nagbuhat kamo sa supak sa Kasugoan nga pagabuhaton sa adlaw nga igpapahulay?
2有几个法利赛人说：“你们为什么作安息日不可作的事呢？”
3Ug si Jesus sa nagatubag kanila miingon: Wala ba ninyo mabasa bisan pa ang gibuhat ni David, sa gigutom siya, ug ang mga kauban niya;
3耶稣回答：“大卫和跟他在一起的人，在饥饿的时候所作的，你们没有念过吗？
4Naunsa nga misulod siya sa balay sa Dios, ug mikuha ug mikaon sa tinapay nga gibutang sa atubangan sa Dios, ug iyang gihatagan usab ang mga kauban niya; nga supak man sa Kasugoan ang pagkaon niadto kondili sa mga sacerdote lamang?
4他不是进了 神的殿，吃了陈设饼，也给跟他在一起的人吃吗？这饼除了祭司以外，别的人是不可以吃的。”
5Ug siya nag-ingon kanila: Ang anak sa tawo Ginoo sa adlaw nga igpapahulay.
5他又对他们说：“人子是安息日的主。”
6Ug nahitabo sa lain nga adlaw nga igpapahulay, nga misulod siya sa sinagoga ug nagtudlo; ug may usa ka tawo didto, ug ang iyang kamot nga too kuyos.
6治好手枯的人（太12:9-14；可3:1-6）另一个安息日，耶稣进入会堂教导人，在那里有一个人，右手枯干，
7Ug ang mga escriba ug ang mga Fariseo nagbantay kaniya, kong paga-ayohon ba niya sa adlaw nga igpapahulay; aron sila makakaplag ug hinungdan sa pagsumbong batok kaniya.
7经学家和法利赛人要看他会不会在安息日治病，好找把柄控告他。
8Apan nahibalo siya sa ilang mga hunahuna; ug siya miingon sa tawo nga may kamot nga kuyos: Bumangon ka, ug tumindog sa taliwala. Ug siya mibangon ug mitindog.
8耶稣知道他们的意念，就对那一只手枯干了的人说：“起来，站在当中！”那人就起来站着。
9Ug si Jesus miingon kanila: Ako mangutana kaninyo, uyon ba sa Kasugoan ang pagbuhat sa maayo sa adlaw nga igpapahulay, kun ang pagbuhat sa dautan? ang pagluwas sa kinabuhi, kun ang paglaglag ba niini?
9耶稣对他们说：“我问你们：在安息日哪一样是可以作的呢：作好事还是坏事？救命还是害命？”
10Ug siya mitan-aw kanilang tanan, ug miingon sa tawo: Tuy-ora ang imong kamot. Ug siya nagbuhat sa ingon, ug ang iyang kamot hing-ulian nga maayo sama sa usa.
10他环视周围所有的人，就对那人说：“伸出你的手来！”他把手一伸，手就复原了。
11Apan sila nangapuno sa kaligutgut, ug nanagsinultihay ang usa ug usa kong unsay pagabuhaton nila kang Jesus.
11他们却大怒，彼此商议怎样对付耶稣。
12Ug nahitabo niadtong mga adlawa nga siya miadto sa bukid sa pag-ampo; ug didto nag-ampo siya sa Dios sa tibook gabii.
12选立十二使徒（太10:2-4；可3:16-19。参徒1:13）在那些日子，有一次耶稣出去到山上祷告，整夜祷告 神。
13Ug sa pagkaadlaw na, gitawag niya ang iyang mga tinon-an, ug nagpili gikan kanila napulo ug duha nga ginganlan usab niya ug mga apostoles:
13天亮以后，他把门徒叫来，从他们中间挑选了十二个人，称他们为使徒，
14Si Simon nga ginganlan usab si Pedro, ug si Andres nga iyang igsoon, ug si Jacobo ug si Juan, ug si Felipe ug si Bartolome,
14就是西门（又给他起名叫彼得），和他弟弟安得烈，以及雅各、约翰、腓力、巴多罗迈、
15Ug si Mateo ug si Tomas, ug si Jacobo nga anak ni Alfeo, ug si Simon nga ginganlan ang Makugihon,
15马太、多马、亚勒腓的儿子雅各、称为激进派的西门、
16Ug si Judas nga igsoon ni Jacobo, ug si Judas Iscariote, nga nahimong mabudhion.
16雅各的儿子犹大，和出卖主的加略人犹大。
17Ug milugsong siya uban kanila, ug mitindog sa usa ka dapit nga patag ug ang usa ka dakung panon sa iyang mga tinon-an, ug usa ka dakung panon sa katawohan gikan sa tibook Judea ug Jerusalem, ug sa baybayon sa Tiro ug sa Sidon, ming-abut sa pagpatalinghug kaniya, ug pagpaayo sa ilang mga sakit;
17论福论祸（太5:1-12）耶稣和他们下了山，站在平地上，有一大群门徒同他在一起，又有一大批从犹太全地、耶路撒冷和推罗、西顿海边来的人。
18Ug ang mga gisakit sa mga espiritung mahugaw, nangaayo.
18他们要听他讲道，也要他们的疾病得医好。还有一些被污灵缠扰的也痊愈了。
19Ug ang tibook panon sa katawohan naninguha sa paghikap kaniya; kay may gahum nga minggula kaniya, ug nagaayo sa tanan.
19群众都设法摸他，因为有能力从他身上出来，治好众人。
20Ug siya, sa giyahat ang iyang mga mata sa iyang mga tinon-an, miingon: Bulahan kamo nga mga kabus; kay inyo ang gingharian sa Dios.
20耶稣抬头看着门徒，说：“贫穷的人有福了，因为 神的国是你们的。
21Bulahan kamo nga mga gigutom karon; kay pagabusgon kamo. Bulahan kamo nga nagapanghilak karon; kay magakatawa kamo.
21饥饿的人有福了，因为你们要得饱足。哀哭的人有福了，因为你们将要喜乐。
22Bulahan kamo kong pagadumtan kamo sa mga tawo, ug kong pagaayran kamo nila sa ilang katilingban, ug pagapanamastamasan kamo, ug pagapanghimarauton ang inyong ngalan, tungod sa Anak sa tawo.
22世人为人子的缘故憎恨你们、排斥你们、辱骂你们，弃绝你们的名好像弃绝恶物，你们就有福了。
23Managmaya kamo niadtong adlawa ug managlukso kamo sa kalipay: kay ania karon, ang balus kaninyo daku didto sa langit; kay ingon niini ang gibuhat sa ilang mga ginikanan batok sa mga manalagna.
23那时你们应该欢喜跳跃，因为你们在天上的赏赐是大的，他们的祖先对待先知也是这样。
24Apan alaut kamong mga dato! Kay ang inyong kalipay nadawat na ninyo.
24“然而你们富有的人有祸了，因为你们已经得了你们的安慰。
25Alaut kamo, kamo nga mga busog karon! kay pagagutmon kamo. Alaut kamo, kamo nga nangatawa karon! kay managkasubo, ug managhilak kamo.
25你们饱足的人有祸了，因为你们将要饥饿。你们喜乐的人有祸了，因为你们将要痛哭。
26Alaut kamo, kong ang tanang mga tawo managsulti sa maayo tungod kaninyo! Kay ingon niini ang gibuhat sa ilang mga ginikanan alang sa mga bakakong manalagna.
26人都说你们好的时候，你们就有祸了，因为你们的祖先对待假先知也是这样。
27Apan ako nagaingon kaninyo nga mga nanagpatalinghug: Higugmaon ninyo ang inyong mga kaaway; buhata ninyo ang maayo sa mga nanagdumot kaninyo.
27当爱仇敌（太5:39-42）“只是我告诉你们听道的人：当爱你们的仇敌，善待恨你们的人。
28Panalanginan ninyo ang mga nanagpanunglo kaninyo; ug manag-ampo kamo alang sa mga nanagpasipala kaninyo.
28咒诅你们的，要为他们祝福，凌辱你们的，要为他们祷告。
29Sa nagsagpa sa imong aping, itaon usab kaniya ang pikas; ug sa nagkuha sa imong kupo, dili mo usab pagdid-an sa imong saput.
29有人打你一边的脸，把另一边也转给他打；有人拿你的外衣，连内衣也让他拿去。
30Ang tanan nga nagapangayo kanimo, hatagi; ug ang nagakuha sa imong mga butang, ayaw pagbawii sila,
30向你求的，就给他；有人拿去你的东西，不用再要回来。
31Ug sumala sa buot ninyo nga buhaton kaninyo sa mga tawo, buhata usab ninyo kanila.
31你们愿意人怎样待你们，你们就应当怎样待人。
32Apan kong kamo nagahigugma sa mga nahigugma kaninyo, unsang mga pasalamat ang mainyo? Kay bisan pa ang mga makasasala nagahigugma niadtong nagahigugma kanila.
32如果单爱那些爱你们的人，那有什么好处呢？罪人也爱那些爱他们的人。
33Ug kong magbuhat kamo ug maayo sa mga nagabuhat kaninyo ug maayo, unsang mga pasalamat ang mainyo? Kay bisan pa ang mga makasasala nagabuhat sa mao usab.
33如果只善待那些善待你们的人，那有什么好处呢？罪人也会这样行。
34Ug kong kamo magapahulam niadtong aduna kamoy ginapaabut nga madawat, unsang pasalamata ang mainyo? Kay bisan pa ang mga makasasala nagapahulam sa mga makasasala, sa pagdawat sa mao man usab.
34如果借给人，又指望向人收回，那有什么好处呢？罪人也借给罪人，要如数收回。
35Apan higugmaa ang inyong mga kaaway, ug buhata ang maayo kanila, ug magpahulam kamo sa walay pagapaabuton; ug ang inyong balus madaku, ug mahimo kamong mga anak sa Hataas Uyamut; kay siya mapuanguron sa mga dili mapasalamaton ug sa mga dautan.
35你们要爱仇敌，善待他们；借出去，不要指望偿还；这样你们的赏赐就大了，你们也必作至高者的儿子，因为 神自己也宽待忘恩的和恶人。
36Busa magmaloloy-on kamo, ingon nga ang inyong Amahan maloloy-on.
36你们要仁慈像你们的父仁慈一样。
37Dili kamo maghukom, ug kamo dili pagahukman: ug dili kamo maghukom sa silot, ug kamo dili pagahukman sa silot: magbuhi kamo ug kamo pagabuhian.
37不可判断（太7:1-5）“你们不要判断人，就必不受判断；不要定人的罪，就必不被定罪；要饶恕人，就必蒙饶恕；
38Maghatag kamo, ug kamo pagahatagan: taksanan nga maayo, nadasok ug natantan, ug naugdo hangtud nga moawas, igahatag nila sa inyong sabakan. Kay sa maong taksanan nga inyong gitaksan, pagatakson usab kamo.
38要给人，就必有给你们的；并且要用十足的升斗，连按带摇，上尖下流地倒在你们怀里；因为你们用什么升斗量给人，就必用什么升斗量给你们。”
39Ug siya misulti usab kanila ug usa ka sambingay: Arang ba makagmando ang usa ka buta sa usa ka buta? Dili ba mahulog silang duha sa buho?
39耶稣又用比喻对他们说：“瞎子怎能给瞎子领路呢？两个人不都要掉在坑里吗？
40Ang tinon-an dili labaw sa iyang magtutudlo: apan ang tagsatagsa, kong mahingpit na, mahisama sa iyang magtutudlo.
40学生不能胜过老师，所有学成的，不过和老师一样。
41Ug nganong ginatan-aw mo ang puling nga anaa sa mata sa imong igsoon, ug wala mo pagtagda ang pinutol nga kahoy nga anaa sa imong kaugalingong mata?
41为什么看得见你弟兄眼中的木屑，却想不到自己眼中的梁木呢？
42Kun unsaon mo pag-ingon sa imong igsoon: Igsoon, pasagdi nga pagakuhaon ko ang puling sa imong mata, sa wala mo tan-awa usab ang pinutol nga kahoy nga anaa sa imong mata? Salingkapaw! Kuhaa una ang pinutol nga kahoy nga anaa sa imong mata, ug unya makakita ka pag-ayo sa pagkuha sa puling sa mata sa imong igsoon.
42你不看见自己眼中的梁木，怎能对你弟兄说：‘弟兄，容我除去你眼中的木屑’呢？伪君子啊！先去掉自己眼中的梁木，才能看得清楚，好去掉弟兄眼中的木屑。
43Kay walay maayong kahoy nga magadala ug dautang bunga; wala usab ing dautang kahoy nga magadala ug maayong bunga.
43坏树不能结好果子（太7:16-20，12:33-35）“因为好树不能结坏果子，坏树不能结好果子。
44Kay ang tagsatagsa ka kahoy sa iyang bunga maila, kay sa mga tunokon ang mga tawo dili makakuha ug mga higos, bisan sa mga sapinit dili usab sila makapupo ug parras.
44凭着果子就可以认出树来。人不能从荆棘上采无花果，也不能从蒺藜里摘葡萄。
45Ang maayong tawo gikan sa maayong bahandi sa iyang kasingkasing magapagula sa maayo; ug ang dautang tawo gikan sa dautang bahandi sa iyang kasingkasing magapagula sa dautan, kay ang baba magasulti gikan sa kadagaya sa kasingkasing.
45良善的人从心中所存的良善发出良善，邪恶的人从心中所存的邪恶发出邪恶；因为心中所充满的，口里就说出来。
46Ug nganong nagatawag kamo kanako: Ginoo, Ginoo, ug dili kamo magabuhat sa akong ginaingon?
46听道要行道（太7:24-27）“你们为什么称呼我‘主啊！主啊！’却不遵行我的吩咐呢？
47Ang tagsatagsa nga moanhi kanako, nga magapatalinghug sa akong mga pulong ug magabuhat kanila, ipakita ko kaninyo kang kinsa siya igapakasama:
47每一个到我跟前，听我的话并且去行的，我要指示你们他像什么人。
48Siya sama sa usa ka tawo nga nagtukod ug usa ka balay, nga mikalot ug halalum, ug nagpahamutang ug patukoranan ibabaw sa batong bantilis; ug sa pagbaha sa sapa, ang sulog mihampak niadtong balaya; ug wala makatarug kaniya, kay gipasukad sa batong bantilis.
48他像一个人建造房屋，挖深了地，把根基建在磐石上。大水泛滥的时候，急流冲击那房屋，不能使它动摇，因为它建造得好。
49Apan ang nagapatalinghug ug wala magabuhat, sama siya sa usa ka tawo nga nagtukod ug usa ka balay sa ibabaw sa yuta nga walay patukoranan; batok niini ang sulog mihampak, ug gilayon kini napukan; ug ang pagkalaglag niadtong balaya daku kaayo.
49但那听见而不遵行的，就像人在地上建屋，没有根基，急流一冲，就立刻倒塌，毁坏得很厉害。”