1Ug sa ginatan-aw niya ang mga panon sa mga katawohan mitungas siya sa bukid, ug sa nakalingkod siya, mingduol kaniya ang iyang mga tinon-an.
1论福(路6:20-23)
2Ug sa pagbuka niya sa iyang baba, iyang gitudloan sila nga nagaingon:
2他就开口教训他们:
3Bulahan ang mga kabus sa espiritu, kay ila ang gingharian sa mga langit.
3“心灵贫乏的人有福了,因为天国是他们的。
4Bulahan ang mga nagmasulub-on, kay sila pagalipayon.
4哀痛的人有福了,因为他们必得安慰。
5Bulahan ang mga maaghop, kay sila magapanunod sa yuta.
5温柔的人有福了,因为他们必承受地土。
6Bulahan ang mga gigutom ug giuhaw sa katarungan, kay sila pagabusgon.
6爱慕公义如饥如渴的人有福了,因为他们必得饱足。
7Bulahan ang mga maloloy-on, kay sila makadawat ug kalooy.
7怜悯人的人有福了,因为他们必蒙怜悯。
8Bulahan ang mga maputli ug kasingkasing, kay sila makakita sa Dios.
8内心清洁的人有福了,因为他们必看见 神。
9Bulahan ang mga makigdaiton, kay sila paganganlan mga anak sa Dios.
9使人和平的人有福了,因为他们必称为 神的儿子。
10Bulahan ang mga ginalutos tungod sa katarungan, kay ila ang gingharian sa langit.
10为义遭受迫害的人有福了,因为天国是他们的。
11Bulahan kamo kong kamo pagapalabilabihan, ug pagalutoson, ug kong pagaingnon kamo sa lonlon kadautan ug pamakak batok kaninyo tungod kanako.
11人若因我的缘故辱骂你们,迫害你们,并且捏造各样坏话毁谤你们,你们就有福了。
12Managmaya ug managlipay kamo, kay ang inyong balus daku didto sa mga langit; kay sa ingon niini ginalutos nila ang mga manalagna nga mga nanghiuna kaninyo.
12你们应该欢喜快乐,因为你们在天上的赏赐是大的;在你们以前的先知,他们也曾这样迫害。
13Kamo mao ang asin sa yuta, apan kong ang asin motab-ang, unsa pa may iasin? Dili na magapulos, kondili igasalibay sa gawas, ug pagatumban sa mga tawo.
13门徒作盐作光(可9:50;路14:34-35)“你们是地上的盐;如果盐失了味,怎能使它再咸呢?结果毫无用处,唯有丢在外面任人践踏。
14Kamo mao ang suga sa kalibutan. Ang lungsod nga nahamutang sa ibabaw sa usa ka bukid, dili masalipdan.
14你们是世上的光。建在山上的城是无法隐藏的;
15Ang mga tawo magadagkut ug lamparahan, dili aron ibutang sa ilalum sa taksanan, kondili sa ibabaw sa tangkawan, ug kini magaiwag sa tanan nga anaa sa balay.
15人点了灯,不会放在量器底下,而是放在灯台上,就照亮一家人。
16Sa ingon niana, iiwag ninyo ang inyong suga sa atubangan sa mga tawo, aron hikit-an nila ang inyong mga buhat nga maayo, ug pagahimayaon nila ang inyong Amahan nga atua sa langit.
16照样,你们的光也应当照在人前,让他们看见你们的好行为,又颂赞你们在天上的父。
17Dili kamo maghunahuna nga ako mianhi sa pagbungkag sa Kasugoan, kun sa mga Manalagna; wala ako moanhi sa pagbungkag, kondili aron sa pagtuman.
17论律法“你们不要以为我来是要废除律法和先知;我来不是要废除,而是要完成。
18Kay sa pagkamatuod nagaingon ako kaninyo, nga hangtud nga mahanaw ang langit ug yuta, walay pagasayloan sa Kasugoan bisan usa ka kudlit, bisan usa ka tulpok hangtud nga ang tanan matuman sa hingpit.
18我实在告诉你们,就算天地过去,律法的一点一画也不会废去,全部都要成就。
19Tungod niini bisan kinsa nga magalapas sa usa niining mga sugo nga labing diyutay, ug magatudlo sa mga tawo sa ingon, paganganlan nga labing diyutay sa gingharian sa langit; apan bisan kinsa ang magatuman ug magapanudlo kanila, kini paganganlan nga daku sa gingharian sa langit.
19因此,无论谁废除诫命中最小的一条,又这样教导人,他在天国中必称为最小的;但若有人遵行这些诫命,并且教导人遵行,他在天国中必称为大。
20Kay nagaingon ako kaninyo, nga kong ang inyong pagkamatarung dili molabaw sa ila sa mga escriba ug mga Fariseo, dili gayud kamo makasulod sa gingharian sa langit.
20我告诉你们,你们的义若不胜过经学家和法利赛人的义,就必不能进天国。
21Hingdunggan ninyo nga ginaingon sa mga karaan: Dili ka magpatay; ug bisan kinsa nga magapatay, mahiagum sa paghukom.
21不可恨人(路12:58-59)“你们听过有这样吩咐古人的话:‘不可杀人,杀人的必被判罪。’
22Apan ako magaingon kaninyo, nga ang tanang magapanuyo sa iyang igsoon sa walay hinungdan mahiagum sa paghukom; ug bisan kinsang mag-ingon sa iyang igsoon: Kwanggol; mahiagum sa Sanhedrin; ug bisan kinsang mag-ingon, Buang ka, mahiagum sa infierno sa kalayo.
22可是我告诉你们,凡是向弟兄发怒的,必被判罪。人若说弟兄是‘拉加’,必被公议会审判;人若说弟兄是‘摩利’,必难逃地狱的火。
23Busa kong magdala ka sa imong halad sa halaran ug diha mahinumdum ikaw nga ang imong igsoon adunay diyutay nga butang batok kanimo,
23所以你在祭坛上献供物的时候,如果在那里想起你的弟兄对你不满,
24Biyai diha ang imong halad sa atubangan sa halaran, ug lumakaw ka, pagpakig-uli una sa imong igsoon, ug unya moduol ka ug ihalad ang imong halad.
24就当在坛前放下供物,先去与弟兄和好,然后才来献你的供物。
25Magpakig-uyon ka gilayon sa imong kaaway samtang ginakuyog mo pa siya sa dalan; tingali kong igatugyan ikaw sa imong kaaway sa maghuhukom, ug ang maghuhukom magatugyan kanimo ngadto sa iyang sulogoon, ug igasulod ikaw sa bilanggoan.
25趁着你和你的对头还在路上的时候,要赶快与他和解,免得他抓你去见法官,法官把你交给狱警,关在监里。
26Sa pagkamatuod nagaingon ako kanimo, nga dili ka gayud makagula didto, hangtud nga imong mabayran ang katapusan nga diyut.
26我实在告诉你,除非你还清最后一分钱,否则决不能从那里出来。
27Hingdunggan ninyo nga ginaingon sa mga karaan: Dili ka manapaw.
27不可动淫念“你们听过有这样的吩咐:‘不可奸淫。’
28Apan ako nagaingon kaninyo, nga tanan kadtong nagatan-aw sa usa ka babaye sa pagkaibog kaniya, nakapanapaw na kaniya sa iyang kasingkasing.
28可是我告诉你们,凡是看见妇女就动淫念的,心里已经犯了奸淫。
29Ug kong ang imong mata nga too mao ang kahigayonan sa imong pagpakasala, luska ug ipahilayo kanimo; kay maayo pa kanimo nga ang usa ka bahin sa imong lawas mawala, ug dili nga ang tibook mong lawas igahulog sa infierno.
29如果你的右眼使你犯罪,就把它挖出来丢掉;宁可失去身体的一部分,胜过全身被丢进地狱里。
30Ug kong ang imong kamot nga too mao ang kahigayonan sa imong pagpakasala, putla ug ipahilayo kanimo; kay maayo pa kanimo nga usa ka bahin sa imong lawas mawagtang, ug dili ang tibook mong lawas igahulog sa infierno.
30如果你的右手使你犯罪,就把它砍下来丢掉;宁可失去身体的一部分,胜过全身进到地狱里去。
31Giingon usab: Bisan kinsa ang magabiya sa iyang asawa, magahatag kaniya ug sulat sa pakigbulag.
31不可休妻(太19:9;可10:11-12;路16:18)“又有这样的吩咐:‘人若休妻,就应当给她休书。’
32Apan ako nagaingon kaninyo, nga tanan kadtong magabiya sa iyang asawa, gawas kong maoy hinungdan ang pagpakighilawas, iyang ginapapanapaw siya, ug ang mangasawa sa usa ka biniyaan, nagapanapaw.
32可是我告诉你们,凡休妻的,如果不是因她不贞,就是促使她犯奸淫;无论谁娶了被休的妇人,也就是犯奸淫了。
33Hingdunggan usab ninyo nga ginaingon sa mga karaan: Dili ka manumpa sa bakak, kondili pagatumanon mo sa Ginoo ang imong mga panumpa.
33不可发誓“你们又听过有这样吩咐古人的话:‘不可背约,向主许的愿都要偿还。’
34Apan ako nagaingon kaninyo, nga sa bisan unsa nga pagkaagi dili gayud kamo manumpa; bisan tungod sa langit, kay mao ang lingkoranan sa Dios;
34可是我告诉你们,总不可发誓,不可指着天发誓,因为天是 神的宝座;
35Bisan tungod sa yuta, kay mao ang tungtunganan sa iyang mga tiil; bisan tungod sa Jerusalem, kay mao ang lungsod sa daku nga Hari;
35不可指着地发誓,因为地是 神的脚凳;不可指着耶路撒冷发誓,因为它是大君王的京城;
36Bisan tungod sa imong ulo dili ka manumpa, kay dili ikaw arang makapaputi kun makapaitum sa bisan usa lamang ka buhok.
36也不可指着自己的头发誓,因为你不能使一根头发变白或变黑。
37Apan ang inyong pagsulti ingnon niini: Oo, oo; dili, dili; kay bisan unsa nga lapas na niini, iya na sa dautan.
37你们的话,是就说‘是’,不是就说‘不是’;如果再多说,就是出于那恶者。
38Hingdunggan ninyo nga ginaingon sa mga karaan: Ang mata baslan ug mata, ug ang ngipon baslan ug ngipon;
38不可报复(路6:29-30)“你们听过有这样的吩咐:‘以眼还眼,以牙还牙。’
39Apan ako nagaingon kaninyo, nga dili kamo magbatok sa dautan; kondili hinoon bisan kinsa nga mosagpa kanimo sa aping nga too, itaon usab kaniya ang pikas.
39可是我告诉你们,不要与恶人对抗,有人打你的右脸,把另一边也转过来让他打;
40Ug kong kinsa ang buot makigburuka kanimo, ug magakuha kanimo sa imong bisti, ihatag usab kaniya ang imong kupo.
40有人要告你,想拿你的衬衫,就连外套也让他拿去。
41Ug bisan kinsa ang magpugos kanimo sa pagpalakaw ug usa ka milla, ubani siya sa duha.
41有人要强迫你走一里路,就陪他走两里。
42Hatagi ang nagapangayo kanimo, ug ang buot maghulam kanimo ayaw pagtalikdi.
42有求你的,就给他;想借贷的,也不可拒绝。
43Hingdunggan ninyo nga ginaingon: Higugmaon mo ang imong isigkatawo, ug pagadumtan mo ang imong kaaway.
43当爱仇敌(路6:27-28、32-36)“你们听过有这样的吩咐:‘当爱你的邻舍,恨你的仇敌。’
44Apan ako nagaingon kaninyo: Higugmaon ninyo ang inyong mga kaaway, panalanginan ninyo ang naga-panghimaraut kaninyo, buhata ang maayo sa mga nagadumot kaninyo, ug pag-ampo kamo alang sa mga nagabuhat kaninyo sa dautan ug nagalutos kaninyo.
44可是我告诉你们,当爱你们的仇敌,为迫害你们的祈祷,
45Aron mangahimo kamo nga mga anak sa inyong Amahan nga atua sa langit, kay ginapasubang niya ang iyang adlaw ibabaw sa mga dautan ug ibabaw sa mga maayo, nagapaulan siya sa mga matarung ug sa mga dili matarung.
45好叫你们成为你们天父的儿子;因为他使太阳照恶人,也照好人;降雨给义人,也给不义的人。
46Kay kong kamo mahigugma sa mga nahigugma kaninyo, unsa ang balus nga inyong pagadawaton? Wala ba magbuhat usab sa ingon niana ang mga maniningil sa buhis?
46如果你们只爱那些爱你们的人,有什么赏赐呢?税吏不也是这样作吗?
47Ug kong kamo magpangomusta sa inyong mga igsoon lamang, unsa ang ginabuhat ninyo nga labaw kay sa ginabuhat sa uban? Wala ba magabuhat sa ingon usab ang mga Gentil?
47如果你们单问候你们的弟兄,有什么特别呢?教外人不也是这样作吗?
48Busa mamahingpit kamo, ingon nga hingpit ang inyong Amahan nga langitnon.
48所以你们要完全,正如你们的天父是完全的。”