1Ug nahitabo nga, sa usa sa mga adlaw, sa nagatudlo siya sa mga tawo sulod sa templo, ug nagawali sa Maayong Balita, dihay mingduol kaniya, ang mga pangulong sacerdote ug ang mga escriba uban ang mga anciano.
1Pada suatu hari, Yesus sedang mengajar dan memberitakan Kabar Baik dari Allah kepada orang-orang di dalam Rumah Tuhan. Imam-imam kepala, guru-guru agama, bersama pemimpin-pemimpin Yahudi, datang
2Ug sila mingsulti nga nagaingon kaniya: Saysayi kami, tungod sa unsa nga pagbulot-an nagabuhat ikaw niining mga butanga? kun kinsa man ang naghatag kanimo niining pagbulot-an?
2dan berkata kepada Yesus, "Coba beritahukan kepada kami atas dasar apa Engkau melakukan semuanya ini? Siapa yang memberi hak itu kepada-Mu?"
3Ug siya mitubag ug miingon kanila: Ako usab mangutana kaninyo ug usa ka pangutana, ug saysayi ako:
3Yesus menjawab, "Aku ingin bertanya. Coba beritahukan kepada-Ku,
4Ang bautismo ni Juan, gikan ba sa langit, kun gikan sa mga tawo?
4Yohanes membaptis dengan hak siapa? Allah atau manusia?"
5Ug sila nagatolotimbang sa ilang kaugalingon nga nagaingon: Kong mag-ingon kita, gikan sa langit, magaingon siya: Ngano man nga wala ninyo siya pagtoohi?
5Maka mulailah mereka berunding, "Kalau kita katakan, 'Dengan hak Allah,' Ia akan berkata, 'Kalau begitu, mengapa kalian tidak percaya kepadanya?'
6Apan kong mag-ingon kita, gikan sa mga tawo; ang tanang mga tawo magabato kanato; kay natino sila nga si Juan maoy usa ka manalagna.
6Tetapi kalau kita katakan, 'Dengan hak manusia,' semua orang akan melempari kita dengan batu, sebab mereka percaya bahwa Yohanes seorang nabi."
7Ug sila mingtubag nga wala nila hibaloi kong diin gikan.
7Jadi mereka menjawab, "Kami tidak tahu."
8Ug si Jesus miingon kanila: Ako usab dili magasaysay kaninyo kong sa unsa nga pagbulot-an ginahimo ko kining mga butanga.
8Maka Yesus berkata kepada mereka, "Kalau begitu Aku pun tidak akan mengatakan kepadamu dengan hak siapa Aku melakukan semuanya ini."
9Ug misugod siya sa pagsulti sa katawohan niini nga sambingay: Usa ka tawo nakatanum ug usa ka parrasan, ug gipaabangan niya kini sa mga mag-uuma, ug milangyaw siya sa laing yuta sa hataas nga panahon.
9Yesus menceritakan kepada orang-orang itu, perumpamaan berikut, "Adalah seorang yang menanami sebidang kebun anggur. Ia menyewakan kebun itu kepada beberapa penggarap lalu berangkat ke negeri lain dan tinggal lama di sana.
10Ug sa tingbunga gipaadtoan niya ug usa ka ulipon ang mga mag-uuma aron siya pagahatagan nila sa bunga sa parrasan; apan gihampak siya sa mga mag-uuma, ug gipapauli siya nga walay dala.
10Ketika sudah waktunya memetik buah anggur, pemilik kebun itu mengirim pelayannya kepada penggarap-penggarap itu untuk menerima bagiannya. Tetapi penggarap-penggarap itu memukul pelayan itu dan menyuruh dia pulang dengan tangan kosong.
11Ug siya nagpaadto na usab ug usa ka ulipon; ug kini gihampak usab nila, ug gipakaulawan, ug gipapauli nga walay dala.
11Maka pemilik kebun itu mengirim lagi seorang pelayan yang lain; tetapi pelayan itu pun dipukul juga dan dihina oleh penggarap-penggarap itu, lalu disuruh pulang dengan tangan kosong.
12Ug nagpaadto na usab sa ikatolo; ug kini usab gisamaran nila ug giabog sa gawas.
12Kemudian pemilik kebun itu mengirim pelayan yang ketiga. Tetapi pelayan itu pun dipukul juga oleh penggarap-penggarap itu dan dibuang ke luar kebun itu.
13Ug miingon ang Ginoo sa parrasan: Unsa ang akong pagabuhaton? Pagasugoon ko ang akong anak nga hinigugma; tingali ilang pagatahuron siya.
13Akhirnya pemilik kebun itu berkata, 'Aku harus berbuat apa lagi? Aku akan mengirim anakku sendiri yang kukasihi. Pasti dia akan mereka hormati!'
14Apan sa hingkit-an kini sa mga mag-uuma, nanagtolotimbang sila sa ilang kaugalingon nga nagaingon: Kini mao ang manununod, umari kamo, patyon ta siya, aron ang kabilin maato.
14Tetapi ketika penggarap-penggarap kebun itu melihat anak pemilik kebun itu, mereka berkata satu sama lain, 'Ini dia ahli warisnya. Mari kita bunuh dia, supaya kita mendapat warisannya.'
15Ug ilang giabog siya sa gawas sa parrasan, ug gipatay siya. Busa, unsa ang pagabuhaton kanila sa Ginoo sa parrasan?
15Maka mereka menyeret dia ke luar kebun itu lalu membunuhnya." Lalu Yesus bertanya, "Nah, kalau pemilik kebun itu kembali, ia akan berbuat apa terhadap penggarap-penggarap itu?
16Moanhi siya ug magalaglag niining mga mag-uuma, ug igahatag niya ang parrasan sa uban. Ug sa hingdunggan nila kini, sila nanag-ingon: Dili unta kini mahitabo.
16Pasti ia akan datang dan membunuh penggarap-penggarap itu, lalu menyerahkan kebun itu kepada penggarap-penggarap yang lain." Mendengar itu, berkatalah orang-orang kepada Yesus, "Sekali-kali tidak!"
17Apan siya mitutok kanila ug miingon: Unsa man diay kining nahasulat: Ang bato nga gisalikway sa mga magtutukod, kini nahimong pangulo nga bato sa pamag-ang?
17Yesus memandang mereka lalu berkata, "Kalau begitu, apa artinya ayat Alkitab ini? 'Batu yang tidak terpakai oleh tukang bangunan, sudah menjadi batu yang terutama.'
18Ang tanan nga nahulog sa ibabaw niadtong batoha mangadugmok; apan bisan kinsa ang mahulogan niya, kini magasabwag kaniya sama sa abog.
18Semua orang yang jatuh pada batu itu akan hancur; dan siapa yang ditimpa batu itu akan tergilas menjadi debu."
19Ug ang mga escriba ug ang mga pangulong sacerdote nanagtinguha sa pagdakup kaniya niadto gayud nga taknaa; ug nangahadlok sila sa katawohan; kay naila nila nga batok kanila ang pagsulti niya niini nga sambingay.
19Guru-guru agama dan imam-imam kepala tahu bahwa perumpamaan itu ditujukan Yesus kepada mereka. Karena itu mereka ingin menangkap Dia saat itu juga, tetapi mereka takut kepada orang banyak.
20Ug ilang ginabantayan siya, ug gipaadtoan ug mga maniniid nga nagapakaaron-ingnon sa ilang kaugalingon nga matarung, aron nga ilang hingdakpan siya sa iyang mga panulti, sa pagtugyan kaniya sa kagamhanan ug sa pagbulot-an sa gobernador.
20Jadi mereka mencari kesempatan yang baik. Mereka menyuap orang untuk berlaku sebagai orang yang ikhlas, dan menyuruh orang-orang itu menjebak Yesus dengan pertanyaan-pertanyaan, supaya mereka dapat menyerahkan Dia kepada wewenang dan kekuasaan gubernur.
21Ug ilang gipangutana siya nga nagaingon: Magtutudlo, nahibalo kami nga ikaw nagasulti ug nagatudlo sa matul-id gayud, ug wala kay pinalabi sa mga tawo; kondili sa tinuod gayud nagatudlo ikaw sa kamatuoran sa dalan sa Dios.
21Maka orang-orang yang sudah disuap itu berkata kepada Yesus, "Pak Guru, kami tahu bahwa semua yang Bapak katakan dan ajarkan itu benar. Kami tahu juga Bapak mengajar dengan terus terang mengenai kehendak Allah untuk manusia, sebab Bapak tidak pandang orang.
22Uyon ba sa balaod alang kanamo ang paghatag ug buhis kang Cesar, kun dili?
22Karena itu coba Bapak katakan kepada kami, menurut peraturan agama kita, bolehkah membayar pajak kepada Kaisar atau tidak?"
23Apan nasabut niya pag-ayo ang ilang malimbungong paagi ug miingon kanila: Nganong ginatintal ninyo ako?
23Tetapi Yesus tahu muslihat mereka. Karena itu Ia berkata,
24Ipakita ninyo kanako ang usa ka denario. Kang kinsang dagway ug unsa ang nahasulat nga anaa kaniya? Ug sila nanagpanubag ug nanag-ingon: Kang Cesar.
24"Coba perlihatkan kepada-Ku sekeping uang perak. Gambar dan nama siapakah ini?" "Kaisar!" jawab mereka.
25Ug siya miingon kanila: Busa, maghatag kamo kang Cesar sa mga butang nga iya ni Cesar, ug sa Dios sa mga butang nga iya sa Dios.
25"Kalau begitu," kata Yesus kepada mereka, "berilah kepada Kaisar, apa yang milik Kaisar dan kepada Allah, apa yang milik Allah."
26Ug wala sila makahimo sa pagdakup kaniya sa iyang mga pulong sa atubangan sa mga tawo; ug sila nanghibulong sa iyang tubag, ug nangahilum sila.
26Ternyata di depan orang banyak itu mereka tidak bisa mendapat satu kesalahan pun pada Yesus. Mereka hanya diam saja dan kagum atas jawaban-Nya itu.
27Ug dihay miduol kaniya pipila sa mga Saduceo, sila nga nanag-ingon nga walay pagkabanhaw;
27Beberapa orang dari golongan Saduki datang kepada Yesus. (Mereka adalah golongan yang berpendapat bahwa orang mati tidak akan bangkit kembali.) Mereka bertanya kepada Yesus,
28Ug sila nangutana kaniya nga nagaingon: Magtutudlo, gisulat ni Moises kanamo, nga kong ang igsoon sa usa ka tawo mamatay, nga adunay asawa ug walay anak, ang iyang igsoon mangasawa kaniya, ug magabangon sa kaliwatan sa iyang igsoon.
28"Bapak Guru, Musa menulis hukum ini untuk kita: Kalau seorang laki-laki mati dan ia tidak punya anak, maka saudaranya harus kawin dengan jandanya supaya memberi keturunan kepada orang yang sudah mati itu.
29Busa may pito ka managsoon nga lalake: ang kamagulangan nangasawa, ug namatay nga walay anak.
29Pernah ada tujuh orang bersaudara. Yang sulung kawin, lalu mati tanpa mempunyai anak.
30Ug ang ikaduha nangasawa, apan kini namatay nga walay anak.
30Kemudian yang kedua kawin dengan jandanya, tetapi ia pun mati tanpa mempunyai anak.
31Ug ang ikatolo nangasawa kaniya; ug sa maong pagkaagi ang tanan nga pito; ug sila nangamatay nga walay gibilin nga mga anak.
31Hal yang sama terjadi juga dengan saudara yang ketiga dan seterusnya sampai yang ketujuh.
32Ug sa katapusan sa tanan, namatay usab ang babaye.
32Akhirnya wanita itu meninggal juga.
33Busa sa pagkabanhaw, kang kinsa man nga asawa siya? (Kay siya naasawa man sa pito).
33Pada hari orang mati dibangkitkan kembali, istri siapakah wanita itu? Sebab ketujuh-tujuhnya sudah kawin dengan dia."
34Ug si Jesus mitubag ug miingon kanila: Ang mga anak niining kalibutana nanagpangasawa ug ginapangasawa.
34Yesus menjawab, "Orang-orang yang hidup sekarang ini kawin,
35Apan sila nga naisip nga takus sa pagdangat niadtong kalibutan ug sa pagkabanhaw gikan sa mga minatay, dili sila magaminyo, bisan pagaminyoon.
35tetapi orang-orang yang layak untuk dibangkitkan sesudah mati, dan hidup di zaman yang akan datang, mereka tidak kawin.
36Kay dili sila mamatay, kay sila masama man sa mga manolonda ug mga anak sa Dios, sanglit mga anak sa pagkabanhaw.
36Keadaan mereka seperti malaikat, dan tidak dapat mati. Mereka adalah anak-anak Allah, sebab mereka sudah dibangkitkan kembali dari kematian.
37Kondili nga ang mga minatay mangabanhaw, bisan si Moises nagpakita niini sa dapit sa Sapinit, sa panahon nga gitawag niya ang Ginoo, ang Dios ni Abraham, ug ang Dios ni Isaac, ug ang Dios ni Jacob.
37Musa sendiri menyatakan dengan jelas bahwa orang mati akan dibangkitkan kembali. Dalam tulisannya mengenai belukar yang menyala itu ia menyebut Tuhan sebagai 'Allah Abraham, Allah Ishak dan Allah Yakub'.
38Busa siya dili Dios sa mga minatay, kondili sa mga buhi. Kay ang tanan nangabuhi tungod kaniya.
38Nah, Allah itu bukan Allah orang mati! Ia Allah orang-orang yang hidup! Sebab untuk Allah, semua orang hidup."
39Ug may mga escriba sa nagatubag, miingon: Magtutudlo, maayo ang giingon mo.
39Beberapa guru agama berkata, "Jawaban Bapak Guru baik sekali."
40Ug sukad niadto wala na sila mangahas sa pagpangutana kaniya sa bisan unsang pangutana.
40Sebab itu mereka tidak berani lagi menanyakan sesuatu kepada Yesus.
41Ug siya miingon kanila: Nganong ginaingon nila nga si Cristo anak ni David?
41Yesus bertanya kepada mereka, "Bagaimanakah dapat dikatakan bahwa Raja Penyelamat keturunan Daud?
42Kay si David, sa iyang kaugalingon, nagaingon sa basahon sa mga Salmos: ang Ginoo nag-ingon sa akong Ginoo: Lumingkod ka sa akong too,
42Padahal Daud sendiri berkata di dalam buku Mazmur, 'Tuhan berkata kepada Tuhanku: Duduklah di sebelah kanan-Ku,
43Hangtud nga igabutang ko ang imong mga kaaway nga tumbanan sa imong mga tiil.
43sampai Aku membuat musuh-musuh-Mu takluk kepada-Mu.'
44Busa si David nagahingalan kaniya nga Ginoo, ug unsaon pagkahimo nga siya maanak niya?
44Jadi kalau Daud menyebut Raja Penyelamat itu 'Tuhan', bagaimana mungkin Ia keturunan Daud?"
45Ug sa gipatalinghugan siya sa tanang katawohan, miingon siya sa iyang mga tinon-an:
45Sementara orang-orang mendengar Yesus berbicara, Ia berkata kepada pengikut-pengikut-Nya,
46Magmatngon kamo sa mga escriba nga buot magalakaw nga sinul-oban sa mga bisti nga hatag-as, ug mahigugma sa mga pagyukbo sa mga baligyaanan, ug sa mga nahaunang mga lingkoranan sa mga sinagoga, ug sa paglingkod sa mga labing maayong lingkoranan sa mga kombira;
46"Hati-hatilah terhadap guru-guru agama. Mereka suka berjalan-jalan dengan jubah yang panjang, dan suka dihormati di pasar-pasar. Mereka suka tempat-tempat terhormat di dalam rumah ibadat dan di pesta-pesta.
47Nga nagalamoy sa mga balay sa mga babayeng balo, ug sa usa ka pasangil nagabuhat ug hatag-as nga mga pangad-yeon: kini sila magadawat ug labing daku nga pagkahinukman sa silot.
47Mereka menipu janda-janda dan merampas rumahnya. Dan untuk menutupi kejahatan mereka itu, mereka berdoa panjang-panjang! Hukuman mereka nanti berat!"