1Ang usa ka maayong ngalan labi pang maayong pilion kay sa dagkung mga bahandi, Ug ang mahigugmaong-kalooy kay sa salapi ug bulawan.
1Ett gott namn är mer värt än stor rikedom, ett gott anseende är bättre än silver och guld.
2Ang adunahan ug ang kabus magakahibalag sila : Si Jehova mao ang nagbuhat kanilang tanan.
2Rik och fattig få leva jämte varandra; HERREN har gjort dem båda.
3Ang usa ka buotan nga tawo makakita sa dautan, ug magatago sa iyang kaugalingon; Apan ang walay-pagtagad molabay lamang ug magaantus tungod niini.
3Den kloke ser faran och söker skydd; men de fåkunniga löpa åstad och få plikta därför.
4Ang balus sa pagkamapaubsanon ug pagkahadlok kang Jehova Mao ang pagkaadunahan, ug kadungganan, ug kinabuhi.
4Ödmjukhet har sin lön i HERRENS fruktan, i rikedom, ära och liv.
5Mga tonok ug mga lit-ag maoy anaa sa dalan sa masukihon: Kadtong magabantay sa iyang kalag mahilayo gikan kanila.
5Törnen och snaror ligga på den vrånges väg; den som vill bevara sitt liv håller sig fjärran ifrån dem.
6Bansaya ang bata diha sa dalan nga iyang pagalaktan, Ug bisan kong siya matigulang na siya dili mobiya gikan niana.
6Vänj den unge vid den väg han bör vandra, så viker han ej därifrån, när han bliver gammal.
7Ang adunahan magahari ibabaw sa kabus; Ug ang manghuhulam mao ang ulipon sa magapahulam.
7Den rike råder över de fattiga, och låntagaren bliver långivarens träl.
8Kadtong magapugas ug kasal-anan nagaani ug kalisdanan; Ug ang baras sa iyang kasuko makawang.
8Den som sår vad orätt är, han får skörda fördärv, och hans övermods ris får en ände.
9Kadtong adunay usa ka mata nga madagayaon pagabulahanon; Kay siya nagahatag sa iyang tinapay sa kabus.
9Den som unnar andra gott, han varder välsignad, ty han giver av sitt bröd åt den arme.
10Papahawaa ang mayubiton, ug ang pagpakigbingkil mogula; Oo, ang pagkalalis ug pagpakaulaw mohunong.
10Driv ut bespottaren, så upphör trätan, och tvist och smädelse få en ände.
11Kadtong mahagugma sa pagkaulay sa kasingkasing, Tungod sa gracia sa iyang mga q2 ngabilang hari mahimong iyan higala.
11Den som älskar hjärtats renhet, den vilkens läppar tala ljuvligt, hans vän är konungen.
12Ang mga mata ni Jehova magapanalipod kaniya nga may kahibalo; Apan siya magawagtang sa mga pulong sa tawong mabudhion
12HERRENS ögon bevara den förståndige; därför omstörtar han den trolöses planer.
13Ang tapulan nagaingon: Adunay usa ka leon sa gawas; Ako pagapatyon diha sa kadalanan.
13Den late säger: »Ett lejon är på gatan; därute på torget kunde jag bliva dräpt.»
14Ang baba sa mga dumuloong babaye maoy usa ka halalum nga gahong; Siya nga gidumtan ni Jehova mahulog niana.
14En trolös kvinnas mun är en djup grop; den som har träffats av HERRENS vrede, han faller däri.
15Ang mga binuang nabugkos diha sa kasingkasing sa usa ka bata; Apan ang bunal sa pagbadlong magapalabog niana sa halayo gikan kaniya.
15Oförnuft låder vid barnets hjärta, men tuktans ris driver det bort.
16Kadtong magadaugdaug sa kabus aron sa pagdugang sa iyang ganancia , Ug kadtong magahatag sa adunahan, modangat lamang sa kawalad-on.
16Den som förtrycker den arme bereder honom vinning men den som giver åt den rike vållar honom allenast förlust. ----
17Ikiling ang imong igdulungog, ug pamatia ang mga pulong sa manggialamon, Ug ibutang ang imong kasingkasing sa akong kahibalo.
17Böj ditt öra härtill, och hör de vises ord, och lägg mina lärdomar på hjärtat.
18Kay kini maoy butang nga makalilipay kong ikaw magatipig kanila diha kanimo, Kong sila mahiluna pagtingub diha sa imong mga ngabil.
18Ty det bliver dig ljuvligt, om du bevarar dem i ditt innersta; må de alla ligga redo på dina läppar.
19Aron ang imong pagsalig mahaanha kang Jehova, Akong gipahibalo kanimo sila niining adlawa, bisan kanimo.
19För att du skall sätta din förtröstan till HERREN, undervisar jag i dag just dig.
20Wala ba ako makasulat kanimo ug mga maayo uyamut nga mga butang Sa mga tambag ug kahibalo,
20Ja, redan förut har jag ju skrivit regler för dig och meddelat dig råd och insikt,
21Aron sa pagpahibalo kanimo sa kasayuran sa mga pulong sa kamatuoran, Aron ikaw magadala pagbalik sa mga pulong sa kamatuoran ngadto kanila nga nagasugo kanimo?
21för att lära dig tillförlitliga sanningsord, så att du rätt kan svara den som har sänt dig åstad.
22Ayaw pagkawati ang kabus tungod kay siya kabus; Ni magadaugdaug ka sa mga sinakit diha sa ganghaan:
22Plundra icke den arme, därför att han är arm, och förtrampa icke den fattige porten.
23Kay si Jehova magalaban sa ilang katungod, Ug moagaw sa kinabuhi niadtong nangagaw kanila.
23Ty HERREN skall utföra deras sak, och dem som röva från dem skall han beröva livet.
24Ayaw pagpakighigala sa usa ka tawo nga maligut-guton; Ug sa masuk-anon nga tawo dili ka makigkuyog:
24Giv dig icke i sällskap med den som lätt vredgas eller i lag med en snarsticken man,
25Tingali unya ikaw makakat-on sa iyang mga dalan, Ug makabaton ka sa lit-ag sa imong kalag.
25på det att du icke må lära dig hans vägar och bereda en snara för ditt liv.
26Dili ka paisip nga usa kanila nga nagapanghampak sa kamot, Kun kanila nga maoy mga pasalig tungod sa mga utang.
26Var icke en av dem som giva handslag, en av dem som gå i borgen för lån.
27Kong ikaw walay kapaingnan sa pagbayad, Nganong iyang kuhaon ang imong higdaanan nga anaa sa ilalum nimo?
27Icke vill du att man skall taga ifrån dig sängen där du ligger, om du icke har något att betala med?
28Ayaw pagbalhina ang karaan nga mohon sa yuta, Nga gibutang sa imong mga amahan.
28Flytta icke ett gammalt råmärke, ett sådant som dina fäder hava satt upp.
29Nakita mo ba ang usa ka tawo nga masingkamoton sa iyang patigayon? siya magatindog sa atubangan sa mga hari; Siya dili magatindog sa atubangan sa bastos nga mga tawo.
29Ser du en man som är väl förfaren i sin syssla, hans plats är att tjäna konungar; icke må han tjäna ringa män.