1 Wyth mlwydd oed oedd Joseia pan ddaeth yn frenin, a theyrnasodd am dri deg ac un o flynyddoedd yn Jerwsalem.
1約西亞作猶大王（王下22:1~2）約西亞登基的時候是八歲；他在耶路撒冷作王共三十一年。
2 Gwnaeth yr hyn oedd uniawn yng ngolwg yr ARGLWYDD, a dilyn llwybrau ei dad Dafydd yn gwbl ddiwyro.
2他行耶和華看為正的事，效法他先祖大衛所行的，不偏左，也不偏右。
3 Yn yr wythfed flwyddyn o'i deyrnasiad, ac yntau'n dal yn llanc ifanc, dechreuodd geisio Duw ei dad Dafydd. Yn y ddeuddegfed flwyddyn, dechreuodd buro Jwda a Jerwsalem o'r uchelfeydd, y pyst Asera, y cerfddelwau a'r delwau tawdd.
3宗教改革他在位第八年，還是年幼的時候，就開始尋求他先祖大衛的 神。到了第十二年，他就開始潔淨猶大和耶路撒冷，除掉邱壇、亞舍拉、雕像和鑄像。
4 Gorchmynnodd ddinistrio allorau'r Baalim, a thorrodd i lawr yr allorau arogldarth a oedd uwch eu pen; drylliodd yn chwilfriw y pyst Asera, y cerfddelwau a'r delwau tawdd; malodd hwy'n yfflon a thaenu eu llwch hyd wyneb beddau y rhai a fu'n aberthu iddynt.
4眾人在他面前拆毀了巴力的祭壇，他親自打碎了壇上高高的香壇，又把亞舍拉、雕像和鑄像砍碎，撒在向這些偶像獻過祭的人的墳上。
5 Llosgodd esgyrn yr offeiriaid ar eu hallorau, a phurodd Jwda a Jerwsalem.
5他把祭司的骨頭燒在他們的祭壇上，這樣就潔淨了猶大和耶路撒冷。
6 Gwnaeth yr un peth yn ninasoedd Manasse, Effraim a Simeon, hyd at Nafftali, ac yn yr adfeilion o'u cwmpas,
6他又在瑪拿西、以法蓮、西緬，以至拿弗他利的各城，以及它們周圍荒廢的地方，都這樣行。
7 sef dryllio'r allorau a'r pyst Asera, a malu'r cerfluniau'n yfflon a dinistrio'r holl arogldarth trwy Israel gyfan; yna dychwelodd i Jerwsalem.
7他拆毀了祭壇，把亞舍拉和雕刻的偶像打碎，破碎了以色列全地所有的香壇，就回耶路撒冷去了。
8 Yn y ddeunawfed flwyddyn o'i deyrnasiad, ar �l puro'r wlad a'r deml, anfonodd Saffan fab Asaleia, Maaseia rheolwr y ddinas a Joa fab Joahas y cofiadur i atgyweirio tu375?'r ARGLWYDD ei Dduw.
8重修聖殿（王下22:3~7）約西亞在位第十八年，潔淨猶大地和聖殿以後，就差派亞薩利雅的兒子沙番、市長瑪西雅和約哈斯的兒子史官約亞，去修築耶和華他的 神的殿。
9 Pan ddaethant at Hilceia yr archoffeiriad rhoesant iddo'r arian a ddygwyd i du375? Dduw ac a gasglodd y Lefiaid, ceidwaid y drws, oddi wrth Manasse ac Effraim a gweddill Israel, ac o holl Jwda, Benjamin a thrigolion Jerwsalem.
9於是他們來見大祭司希勒家，把獻給 神的殿的銀子交給他。這銀子都是守門的利未人，從瑪拿西、以法蓮和以色列所有的餘民，以及猶大、便雅憫和耶路撒冷的居民那裡收集來的。
10 Yna rhoddwyd ef i'r goruchwylwyr oedd yn gofalu am du375?'r ARGLWYDD; rhoddasant hwythau ef i'r gweithwyr oedd yn gweithio yn nhu375?'r ARGLWYDD ac yn atgyweirio'i agennau.
10他們又把銀子交給在耶和華殿裡負責監察的人；他們又把銀子發給在耶和華殿裡作工的工人，去修補聖殿。
11 Fe'i rhoesant hefyd i'r seiri a'r adeiladwyr i brynu cerrig nadd a choed ar gyfer distiau a thrawstiau i'r adeiladau yr oedd brenhinoedd Jwda wedi eu hesgeuluso.
11他們把銀子交給木匠和石匠，去購買鑿好的石頭和作木架與橫梁的木材，修補猶大列王毀壞了的殿宇。
12 Yr oedd y dynion yn gweithio'n ddiwyd dan oruchwyliaeth y Lefiaid oedd yn eu hannog, sef Jahath ac Obadeia o feibion Merari, a Sechareia a Mesulam o feibion y Cohathiaid. Ac yr oedd y Lefiaid, pob un a fedrai ganu offeryn cerdd,
12這些人忠心地工作；管理他們的督工是利未人米拉利的子孫雅哈和俄巴底；監管他們的是哥轄的子孫撒迦利雅和米書蘭；還有所有精通樂器的利未人，
13 hefyd yn gofalu am y cludwyr ac yn arolygu pob gweithiwr, beth bynnag oedd ei waith. Yr oedd rhai o'r Lefiaid hefyd yn ysgrifenyddion, swyddogion a phorthorion.
13管理扛抬的，並且監管所有作各種工作的人；利未人中，也有作書記、作職員和作守門的。
14 Wrth iddynt ddwyn allan yr arian a ddygwyd i du375?'r ARGLWYDD, darganfu Hilceia'r offeiriad lyfr cyfraith yr ARGLWYDD, a roddwyd trwy Moses.
14發現律法書（王下22:8~13）他們把獻給耶和華殿的銀子拿出來的時候，希勒家祭司發現了耶和華藉摩西所傳的律法書。
15 Dywedodd Hilceia wrth Saffan yr ysgrifennydd, "Cefais lyfr y gyfraith yn nhu375?'r ARGLWYDD." A rhoddodd y llyfr i Saffan.
15希勒家對書記沙番說：“我在耶和華的殿裡發現了律法書。”希勒家就把書交給沙番。
16 Aeth Saffan �'r llyfr at y brenin a'r un pryd rhoi adroddiad iddo a dweud, "Y mae dy weision yn gwneud y cwbl a orchmynnwyd iddynt.
16沙番把書帶到王那裡，同時向王報告：“你交託你僕人的事，他們都辦妥了。
17 Y maent wedi cyfrif yr arian oedd yn nhu375?'r ARGLWYDD ac wedi ei drosglwyddo i'r ymgymerwyr a'r gweithwyr."
17他們把在耶和華殿裡的銀子倒出來，交給監督和作工的人。”
18 Ac ychwanegodd Saffan yr ysgrifennydd wrth y brenin, "Rhoddodd Hilceia'r offeiriad lyfr imi"; a darllenodd Saffan ef i'r brenin.
18書記沙番又告訴王，說：“希勒家祭司還交給我一卷書卷。”於是沙番在王面前誦讀那書。
19 Pan glywodd y brenin gynnwys y gyfraith, rhwygodd ei ddillad,
19王一聽見律法書上的話，就撕裂自己的衣服，
20 a gorchmynnodd i Hilceia ac i Ahicam fab Saffan, ac i Abdon fab Nicha, ac i Saffan yr ysgrifennydd ac i Asaia gwas y brenin,
20吩咐希勒家和沙番的兒子亞希甘、米迦的兒子亞比頓、書記沙番，以及王的臣僕亞撒雅，說：
21 "Ewch i ymgynghori �'r ARGLWYDD ar fy rhan, ac ar ran pawb sydd ar �l yn Israel a Jwda, ynglu375?n � chynnwys y llyfr a ddaeth i'r golwg; oherwydd y mae llid yr ARGLWYDD yn fawr, ac wedi ei ennyn yn ein herbyn am na chadwodd ein hynafiaid air yr ARGLWYDD na gwneud yr hyn a ysgrifennwyd yn y llyfr hwn."
21“你們去，為我、也為以色列和猶大的餘民，求問耶和華關於我們發現的這書上的話；因為我們的列祖沒有謹守耶和華的話，也沒有照著這書上所記的一切去行，所以耶和華才向我們大發烈怒。”
22 Yna aeth Hilceia, a'r rhai a orchmynnodd y brenin, at y broffwydes Hulda, gwraig Salum fab Ticfa, fab Hasra, ceidwad y gwisgoedd. Yr oedd hi'n byw yn yr Ail Barth yn Jerwsalem; ac wedi iddynt ddweud eu neges,
22女先知戶勒大的預言（王下22:14~20）於是希勒家和王所差派的人去見女先知戶勒大。戶勒大是掌管禮服的沙龍的妻子；沙龍是哈斯拉的孫子、特瓦的兒子；戶勒大住在耶路撒冷第二區；他們對戶勒大這樣說了。
23 dywedodd hi wrthynt, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD, Duw Israel. Dywedwch wrth y gu373?r a'ch anfonodd ataf,
23她就回答他們：“耶和華以色列的 神這樣說：‘你們對那差你們來見我的人說：
24 'Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD: Yr wyf yn dwyn drwg ar y lle hwn a'i drigolion, sef yr holl felltithion sy'n ysgrifenedig yn y llyfr a ddarllenwyd yng ngu373?ydd brenin Jwda,
24耶和華這樣說：我要按著在猶大王面前誦讀的那卷書上所寫的一切咒詛，降災在這地和這地的居民身上。
25 am eu bod wedi fy ngwrthod ac wedi arogldarthu i dduwiau eraill, i'm digio ym mhopeth a wn�nt; y mae fy nig wedi ei ennyn yn erbyn y lle hwn, ac nis diffoddir.'
25因為他們離棄了我，向別的神燒香，用他們手所做的惹我發怒，所以我的忿怒必傾倒在這地上，總不熄滅。
26 Dyma a ddywedwch wrth frenin Jwda, a'ch anfonodd i ymgynghori �'r ARGLWYDD: 'Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD, Duw Israel, ynglu375?n �'r geiriau a glywaist:
26至於那派你們來求問耶和華的猶大王，你們要這樣對他說：耶和華以色列的 神這樣說：論到你聽見的話；
27 Am i'th galon dyneru ac iti ymostwng o flaen Duw pan glywaist ei eiriau am y lle hwn a'i drigolion, am iti ymostwng ac wylo o'i flaen, a rhwygo dy ddillad, yr wyf finnau wedi gwrando, medd yr ARGLWYDD.
27因為你聽了我指著這地方和這裡的居民所說的話，就心裡感動，在 神面前謙卑；你既然在我的面前謙卑，又撕裂衣服，在我的面前哭泣，所以我就垂聽你的禱告；這是耶和華的宣告。
28 Am hynny pan fyddi farw, dygir di i'r bedd mewn heddwch, ac ni w�l dy lygaid yr holl ddrwg a ddygaf ar y lle hwn a'i drigolion.'" Dygasant hwythau'r ateb i'r brenin.
28我必使你歸到你的列祖那裡去，你必平平安安歸入你的墳墓。我所要降在這地方和這地上的居民身上的一切災禍，你必不會親眼看見。’”他們就把這番話回覆王去了。
29 Yna anfonodd y brenin a chasglu ynghyd holl henuriaid Jwda a Jerwsalem;
29王宣讀約書並與 神立約（王下23:1~7）於是王派人把猶大和耶路撒冷的眾長老都召集了來。
30 ac aeth i fyny i du375?'r ARGLWYDD, a holl bobl Jwda a thrigolion Jerwsalem gydag ef, a hefyd yr offeiriaid a'r Lefiaid a phawb o'r bobl, o'r lleiaf hyd y mwyaf. Yna darllenodd yn eu clyw holl gynnwys y llyfr cyfamod a gaed yn nhu375?'r ARGLWYDD.
30王和猶大眾人、耶路撒冷的居民、祭司、利未人，以及所有的人民，無論大小，都一同上耶和華的殿去；王就把在耶和華殿裡發現的約書上的一切話，都誦讀給他們聽。
31 Safodd y brenin wrth ei golofn, a gwnaeth gyfamod o flaen yr ARGLWYDD i ddilyn yr ARGLWYDD ac i gadw ei orchmynion a'i dystiolaethau a'i ddeddfau �'i holl galon ac �'i holl enaid, ac i gyflawni geiriau'r cyfamod a ysgrifennwyd yn y llyfr hwn.
31王站在他的位上，在耶和華面前立約，要一心一意跟隨耶和華，謹守他的誡命、法度和律例，實行這書上所記立約的誓言。
32 Gwnaeth i bawb oedd yn byw yn Jerwsalem a Benjamin gadw'r cyfamod. Yna cadwodd trigolion Jerwsalem gyfamod Duw, Duw eu hynafiaid.
32他又使所有在耶路撒冷和便雅憫的人，都順從這約。於是耶路撒冷的居民，都遵照他們列祖的 神的約而行。
33 Felly tynnodd Joseia ymaith bob ffieidd�dra o'r holl diriogaeth oedd yn perthyn i'r Israeliaid, a gwnaeth i bawb oedd yn byw yn Israel wasanaethu'r ARGLWYDD eu Duw. Yn ei gyfnod ef ni throesant oddi ar �l yr ARGLWYDD, Duw eu hynafiaid.
33約西亞在以色列人所屬的各地，把一切可憎的物盡都除掉，使所有在以色列的人都事奉耶和華他們的 神。約西亞在世的日子，人民都跟隨耶和華他們列祖的 神，總不離開。