1 Cyrhaeddodd Derbe ac yna Lystra. Yno yr oedd disgybl o'r enw Timotheus, mab i wraig grediniol o Iddewes, a'i dad yn Roegwr.
1保羅帶提摩太同行保羅來到了特庇，又到了路司得。在那裡有一個門徒，名叫提摩太，是一個信主的猶太婦人的兒子，父親卻是希臘人。
2 Yr oedd gair da iddo gan y credinwyr yn Lystra ac Iconium.
2路司得和以哥念的弟兄們都稱讚他。
3 Yr oedd Paul am i hwn fynd ymaith gydag ef, a chymerodd ef ac enwaedu arno, o achos yr Iddewon oedd yn y lleoedd hynny, oherwydd yr oeddent i gyd yn gwybod mai Groegwr oedd ei dad.
3保羅有意要他一同出去，但為了那些地方的猶太人，就給他行了割禮，因為他們都知道他父親是希臘人。
4 Fel yr oeddent yn teithio trwy'r dinasoedd, yr oeddent yn traddodi iddynt, er mwyn iddynt eu cadw, y gorchmynion a ddyfarnwyd gan yr apostolion a'r henuriaid oedd yn Jerwsalem.
4他們經過各城，把耶路撒冷的使徒和長老所定的規條，交給門徒遵守。
5 Felly yr oedd yr eglwysi yn ymgadarnhau yn y ffydd, ac yn amlhau mewn rhif beunydd.
5於是眾教會信心越發堅固，人數天天增加。
6 Aethant trwy ranbarth Phrygia a Galatia, ar �l i'r Ysbryd Gl�n eu rhwystro rhag llefaru'r gair yn Asia.
6保羅見異象往馬其頓去聖靈既然禁止他們在亞西亞傳道，他們就走遍弗呂家、加拉太地區。
7 Wedi iddynt ddod hyd at Mysia, yr oeddent yn ceisio mynd i Bithynia, ond ni chaniataodd ysbryd Iesu iddynt.
7他們來到每西亞邊境，想要去庇推尼，耶穌的靈也不許。
8 Ac aethant heibio i Mysia, a dod i lawr i Troas.
8他們經過每西亞，下到特羅亞。
9 Ymddangosodd gweledigaeth i Paul un noson � gu373?r o Facedonia yn sefyll ac yn ymbil arno a dweud, "Tyrd drosodd i Facedonia, a chymorth ni."
9夜間有一個異象向保羅顯現：有一個馬其頓人站著求他說：“請你到馬其頓來，幫助我們！”
10 Pan gafodd ef y weledigaeth, rhoesom gynnig ar fynd i Facedonia ar ein hunion, gan gasglu mai Duw oedd wedi ein galw i gyhoeddi'r newydd da iddynt hwy.
10保羅見了這異象，我們就認定是 神呼召我們去傳福音給他們，於是立刻設法前往馬其頓。
11 Ac wedi hwylio o Troas, aethom ar union hynt i Samothrace, a thrannoeth i Neapolis,
11呂底亞信主我們從特羅亞開船，直航撒摩特拉，第二天到達尼亞波利，
12 ac oddi yno i Philipi; dinas yw hon yn rhanbarth gyntaf Macedonia, ac y mae'n drefedigaeth Rufeinig. Buom yn treulio rhai dyddiau yn y ddinas hon.
12從那裡來到腓立比，就是馬其頓地區的首要城市，是羅馬的殖民地。我們在這城裡住了幾天。
13 Ar y dydd Saboth aethom y tu allan i'r porth at lan afon, gan dybio fod yno le gweddi. Wedi eistedd, dechreusom lefaru wrth y gwragedd oedd wedi dod ynghyd.
13安息日我們出了城門，來到河邊，以為那裡是個祈禱的地方。我們坐下，對聚集的婦女講論。
14 Ac yn gwrando yr oedd gwraig o'r enw Lydia, un oedd yn gwerthu porffor, o ddinas Thyatira, ac un oedd yn addoli Duw. Agorodd yr Arglwydd ei chalon hi i ddal ar y pethau yr oedd Paul yn eu dweud.
14有一位敬畏 神的婦女，名叫呂底亞，是推雅推拉城賣紫色布的商人，她一直在聽，主開啟她的心，使她留心聽保羅所講的。
15 Fe'i bedyddiwyd hi a'i theulu, ac yna deisyfodd arnom, gan ddweud, "Os ydych yn barnu fy mod yn credu yn yr Arglwydd, dewch i mewn ac arhoswch yn fy nhu375?." A mynnodd ein cael yno.
15她和她一家受了洗以後，就請求說：“你們若認為我是對主忠實的，就請到我家來住。”於是她強留我們。
16 Rhyw dro pan oeddem ar ein ffordd i'r lle gweddi, daeth rhyw gaethferch a chanddi ysbryd dewiniaeth i'n cyfarfod, un oedd yn dwyn elw mawr i'w meistri trwy ddweud ffortiwn.
16在腓立比被囚有一次，我們到祈禱的地方去的時候，一個被巫鬼附著的婢女迎面而來；她行占卜使主人們發了大財。
17 Dilynodd hon Paul a ninnau, a gweiddi: "Gweision y Duw Goruchaf yw'r dynion hyn, ac y maent yn cyhoeddi i chwi ffordd iachawdwriaeth."
17她跟著保羅和我們，喊叫說：“這些人是至高 神的僕人，向你們傳講得救的道路。”
18 Gwnaeth hyn am ddyddiau lawer. Blinodd Paul arni, a throes ar yr ysbryd a dweud, "'Rwy'n gorchymyn i ti, yn enw Iesu Grist, ddod allan ohoni." Ac allan y daeth, y munud hwnnw.
18她一連多日這樣喊叫，保羅覺得厭煩，就轉身對那鬼說：“我奉耶穌基督的名，命令你從她身上出來！”那鬼就立刻出來了。
19 Pan welodd ei meistri hi fod eu gobaith am elw wedi diflannu, daliasant Paul a Silas, a'u llusgo i'r farchnadfa o flaen yr awdurdodau,
19她的主人們看見發財的希望完了，就揪住保羅和西拉，拉到市中心去見官長，
20 ac wedi dod � hwy gerbron yr ynadon, meddent, "Y mae'r dynion yma'n cythryblu ein dinas ni; Iddewon ydynt,
20又帶到裁判官面前，說：“這些人是猶太人，擾亂我們的城市，
21 ac y maent yn cyhoeddi defodau nad yw gyfreithlon i ni, sy'n Rhufeinwyr, eu derbyn na'u harfer."
21傳我們羅馬人不准接受、不准實行的規例。”
22 Yna ymunodd y dyrfa yn yr ymosod arnynt. Rhwygodd yr ynadon y dillad oddi amdanynt, a gorchymyn eu curo � ffyn.
22群眾一齊起來攻擊他們，裁判官就剝去他們的衣服，下令用棍子打他們。
23 Ac wedi rhoi curfa dost iddynt bwriasant hwy i garchar, gan rybuddio ceidwad y carchar i'w cadw yn ddiogel.
23打了很多棍，就把他們放在監牢裡，吩咐獄吏嚴密看守。
24 Gan iddo gael y fath rybudd, bwriodd yntau hwy i'r carchar mewnol, a rhwymo'u traed yn y cyffion.
24獄吏領了命令，就把他們押入內監，兩腳拴了木狗。
25 Tua hanner nos, yr oedd Paul a Silas yn gwedd�o ac yn canu mawl i Dduw, a'r carcharorion yn gwrando arnynt.
25保羅領獄吏全家信主約在半夜，保羅和西拉祈禱歌頌 神，囚犯們都側耳聽著。
26 Ac yn sydyn bu daeargryn mawr, nes siglo seiliau'r carchar. Agorwyd yr holl ddrysau ar unwaith, a datodwyd rhwymau pawb.
26忽然發生了大地震，以致監牢的地基都搖動起來，所有的監門立刻開了，囚犯的鎖鍊都鬆了。
27 Deffr�dd ceidwad y carchar, a phan welodd ddrysau'r carchar yn agored, tynnodd ei gleddyf ac yr oedd ar fin ei ladd ei hun, gan dybio fod ei garcharorion wedi dianc.
27獄吏醒過來，看見監門全開，以為囚犯都已經逃脫了，就拔出刀來想要自刎。
28 Ond gwaeddodd Paul yn uchel, "Paid � gwneud dim niwed i ti dy hun; yr ydym yma i gyd."
28保羅大聲呼叫說：“不要傷害自己，我們都在這裡！”
29 Galwodd ef am oleuadau, a rhuthrodd i mewn; daeth cryndod arno, a syrthiodd o flaen Paul a Silas.
29獄吏叫人拿了燈來，就衝進去，戰戰兢兢地俯伏在保羅和西拉面前，
30 Yna daeth � hwy allan a dweud, "Foneddigion, beth sy raid imi ei wneud i gael fy achub?"
30隨後領他們出來，說：“先生，我應該作甚麼才可以得救？”
31 Dywedasant hwythau, "Cred yn yr Arglwydd Iesu, ac fe gei dy achub, ti a'th deulu."
31他們說：“當信主耶穌，你和你一家人都必定得救。”
32 A thraethasant air yr Arglwydd wrtho ef ac wrth bawb oedd yn ei du375?.
32他們就把主的道，講給他和他全家的人聽。
33 Er ei bod yn hwyr y nos, aeth ef � hwy a golchi eu briwiau; ac yn union wedyn fe'i bedyddiwyd ef a phawb o'i deulu.
33就在當夜的那個時候，獄吏領他們去洗傷，獄吏和他家人都受了洗，
34 Yna, wedi dod � hwy i'w du375?, gosododd bryd o fwyd o'u blaen, a gorfoleddodd gyda'i holl deulu am ei fod wedi credu yn Nuw.
34就帶他們到家裡，擺上飯食，他和全家因信了 神就大大喜樂。
35 Pan ddaeth yn ddydd, anfonodd yr ynadon y rhingylliaid �'r neges: "Gollwng y dynion hynny yn rhydd."
35到了天亮，裁判官派法警來，說：“放了這些人！”
36 Adroddodd ceidwad y carchar y neges hon wrth Paul: "Y mae'r ynadon wedi anfon gair i'ch gollwng yn rhydd. Felly, dewch allan yn awr, ac ewch mewn tangnefedd."
36獄吏就把這話告訴保羅，說：“裁判官派人來釋放你們，現在可以出來，平平安安地去吧！”
37 Ond atebodd Paul hwy, "Cyn ein bwrw ni i garchar, fflangellasant ni ar goedd, heb farnu ein hachos, er ein bod yn ddinasyddion Rhufain. A ydynt yn awr i gael ein bwrw ni allan yn ddirgel? Nac ydynt, yn wir! Gadewch iddynt ddod eu hunain a'n tywys ni allan."
37保羅對他們說：“我們是羅馬人，還沒有定罪，他們就公開打我們，又放在監裡；現在要私下趕我們出去嗎？不行！他們應當親自來，領我們出去！”
38 Adroddodd y rhingylliaid y neges hon wrth yr ynadon, a chawsant hwy fraw pan glywsant mai Rhufeinwyr oedd Paul a Silas.
38法警把這番話回報裁判官，裁判官聽說他們是羅馬人，就害怕起來，
39 Aethant i ymddiheuro iddynt, ac wedi eu tywys hwy allan, gofynasant iddynt fynd i ffwrdd o'r ddinas.
39於是來請求他們，領他們出監之後，就請他們離開那城。
40 Wedi dod allan o'r carchar, aethant i du375? Lydia, a gwelsant y credinwyr, a'u calonogi. Yna aethant ymaith.
40兩人出了監，就到呂底亞的家裡去，見了弟兄們，勸勉他們一番，就離開了。