1 Gwrandewch, chwi nefoedd, a llefaraf; clyw, di ddaear, eiriau fy ngenau.
1摩西之歌“天哪，留心吧，我要說話；地啊，聆聽我口中的言語。
2 Bydd fy nysgeidiaeth yn disgyn fel glaw, a'm hymadrodd yn diferu fel gwlith, fel glaw m�n ar borfa, megis cawodydd ar laswellt.
2我的教訓下降如雨，我的言語滴落如露，像細雨落在青草上，像甘霖降在蔬菜上。
3 Pan gyhoeddaf enw yr ARGLWYDD, cyffeswch fawredd ein Duw.
3因為我要宣告耶和華的名；你們要尊崇我們的 神的偉大。
4 Ef yw'r Graig; perffaith yw ei waith, a chyfiawn yw ei ffyrdd bob un. Duw ffyddlon heb dwyll yw; un cyfiawn ac uniawn yw ef.
4他是磐石，他的作為完全，因為他一切所行的全都公平；他是誠實無偽的 神，又公義，又正直。
5 Y genhedlaeth wyrgam a throfaus, sy'n ymddwyn mor llygredig tuag ato, nid ei blant ef ydynt o gwbl!
5這世代向他行事敗壞，就不是他的兒女，滿有弊病，這實在是個乖僻彎曲的世代。
6 Ai dyma eich t�l i'r ARGLWYDD, O bobl ynfyd ac angall? Onid ef yw dy dad, a'th luniodd, yr un a'th wnaeth ac a'th sefydlodd?
6愚昧無知的人民哪，你們這樣報答耶和華嗎？他不是你的父，不是把你買回來的嗎？他造了你，建立了你。
7 Cofia'r dyddiau gynt, ystyria flynyddoedd y cenedlaethau a fu; gofyn i'th dad, ac fe fynega ef iti; neu i'th hynafgwyr, ac fe ddywedant hwy wrthyt.
7你要回想古時的日子，思念歷代以來的年月；問你的父親，他必告訴你；問你的長者，他們必對你說。
8 Pan roddodd y Goruchaf eu hetifeddiaeth i'r cenhedloedd, a gwasgaru'r ddynoliaeth ar led, fe bennodd derfynau'r bobloedd yn �l rhifedi plant Duw.
8至高者把地業賜給列國的時候，把人類分開的時候，就照著以色列子孫的數目，立定了萬民的境界。
9 Ei bobl ei hun oedd rhan yr ARGLWYDD, Jacob oedd ei etifeddiaeth ef.
9但耶和華的分就是他的子民，他的產業就是雅各。
10 Fe'i cafodd ef mewn gwlad anial, mewn gwagle erchyll, diffaith; amgylchodd ef a'i feithrin, amddiffynnodd ef fel cannwyll ei lygad.
10耶和華在曠野之地遇見了他，在荒涼之地和野獸吼叫的荒野，遇見了他，就環繞他，看顧他，保護他，好像保護自己眼中的瞳人一樣。
11 Fel eryr yn cyffroi ei nyth ac yn hofran uwch ei gywion, lledai ei adenydd a'u cymryd ato, a'u cludo ar ei esgyll.
11又像老鷹攪動巢窩，飛翔在雛鷹之上，搧展翅膀，接取雛鷹，背在自己的兩翼之上。
12 Yr ARGLWYDD ei hunan fu'n ei arwain, heb un duw estron gydag ef.
12耶和華獨自領導了他，並沒有外族人的神與他同在。
13 Gwnaeth iddo farchogaeth ar uchelderau'r ddaear, a bwyta cnwd y maes; parodd iddo sugno m�l o'r clogwyn, ac olew o'r graig gallestr.
13耶和華使他乘駕地的高處，得吃田間的土產；又使他從巖石中吸蜜，從堅固的磐石中取油。
14 Cafodd ymenyn o'r fuches, llaeth y ddafad a braster u373?yn, hyrddod o frid Basan, a bychod, braster gronynnau gwenith hefyd, a gwin o sudd grawnwin i'w yfed.
14也吃牛酪和羊乳，羊羔的脂肪，巴珊的公牛和公山羊，以及上好的麥子；也喝了葡萄汁釀成的酒。
15 Bwytaodd Jacob, a'i ddigoni; pesgodd Jesurun, a chiciodd; pesgodd, a thewychu'n wancus. Gwrthododd y Duw a'i creodd, a diystyru Craig ei iachawdwriaeth.
15但耶書崙肥胖了，就踢跳，‘你肥胖了，你粗壯了，你飽滿了，’他離棄了造他的 神，輕看了救他的磐石。
16 Gwnaethant ef yn eiddigeddus � duwiau dieithr, a'i ddigio ag arferion ffiaidd.
16他們以外族人的神激動了 神的憤恨，以可憎之事惹起了他的怒氣。
17 Yr oeddent yn aberthu i ddemoniaid nad oeddent dduwiau, ac i dduwiau nad oeddent yn eu hadnabod, duwiau newydd yn dod oddi wrth eu cymdogion, nad oedd eu hynafiaid wedi eu parchu.
17他們獻祭給鬼魔（他們不是神），就是他們從來不認識的神，是近來新興的，是你們的列祖所不懼怕的。
18 Anghofiaist y Graig a'th genhedlodd, a gollwng dros gof y Duw a ddaeth � thi i'r byd.
18你輕忽了生你的磐石，你忘記了產你的 神。
19 Pan welodd yr ARGLWYDD hyn, fe'u ffieiddiodd hwy, oherwydd i'w feibion a'i ferched ei gythruddo.
19因為他的兒女激怒了 神，耶和華看見了，就棄絕了他們，
20 Dywedodd, "Cuddiaf fy wyneb rhagddynt, edrychaf beth fydd eu diwedd; oherwydd cenhedlaeth wrthryfelgar ydynt, plant heb ffyddlondeb ynddynt.
20說：‘我必掩面不顧他們，要看看他們的結局怎樣；因為他們是乖曲的一代，心裡沒有信實的人。
21 Gwnaethant fi'n eiddigeddus wrth un nad yw'n dduw, a'm digio �'u heilunod; gwnaf finnau hwy'n eiddigeddus wrth bobl nad yw'n bobl, a'u digio � chenedl ynfyd.
21他們以不是神的神激動了我的憤恨，以虛無之物惹動了我的怒氣；我也以不是子民的人激動他們的憤恨，以愚昧的國民惹動他們的怒氣。
22 "Yn ddiau, cyneuwyd t�n gan fy nig, ac fe lysg hyd waelod Sheol; bydd yn ysu'r tir a'i gynnyrch, ac yn ffaglu seiliau'r mynyddoedd.
22因為在我的怒中有火燃燒起來，燒到陰間的深處，把大地和地的出產盡都吞滅，連山的根基也燒著了。
23 Pentyrraf ddrygau arnynt, saethaf atynt bob saeth sydd gennyf:
23我要把災禍加在他們身上，把我的箭向他們射盡。
24 nychdod newyn, anrheithiau twymyn, a dinistr chwerw. Anfonaf ddannedd bwystfilod yn eu herbyn a gwenwyn ymlusgiaid y llwch.
24他們必因饑荒消瘦，被熱病和毒症消滅；我也要打發野獸用牙齒咬他們，和土中的蛇類用毒液害他們。
25 Oddi allan bydd y cleddyf yn creu amddifaid, ac yn y cartref bydd arswyd; trewir y gwu375?r ifainc a'r gwyryfon fel ei gilydd, y baban sugno yn ogystal �'r hynafgwr.
25外有刀劍，內有驚恐，使人喪亡，使少男少女，嬰孩和白髮老人，盡都喪亡。
26 "Fy mwriad oedd eu gwasgaru, a pheri i bob coffa amdanynt ddarfod,
26我原想：“我要把他們分散到各處，把他們的名號都從人間除滅。”
27 oni bai imi ofni y byddai'r gelyn yn eu gwawdio, a'u gwrthwynebwyr yn camddeall a dweud, 'Ein llaw ni sydd wedi trechu; nid yr ARGLWYDD a wnaeth hyn oll.'"
27但我懼怕仇人激動我，恐怕敵人誤會了，又恐怕他們說：“是我們的手高舉了，並不是耶和華作了這一切事。”’
28 Cenedl brin o gyngor ydynt, heb ddealltwriaeth ganddynt;
28因為他們是缺乏計謀的國，他們心中沒有見識。
29 gresyn na fyddent yn ddigon doeth i sylweddoli hyn ac i amgyffred beth fydd eu diwedd!
29如果你們有智慧，就可以明白這事，認清自己將來的結局了。
30 Sut y gall un ymlid mil, neu ddau yrru myrdd ar ffo, oni bai fod eu Craig wedi eu gwerthu, a'r ARGLWYDD wedi eu caethiwo?
30如果不是他們的磐石把他們出賣了，如果不是耶和華把他們交出來，一人怎能追趕一千人，二人怎能使萬人逃跑呢？
31 Oherwydd nid yw eu craig hwy yn debyg i'n Craig ni, fel y mae ein gelynion yn cydnabod.
31連我們的仇敵也自己斷定，他們的磐石不像我們的磐石。
32 Daw eu gwinwydd o Sodom ac o feysydd Gomorra; grawnwin gwenwynig sydd arnynt, yn sypiau chwerw.
32因為他們的葡萄樹，是所多瑪的葡萄樹所出的，是蛾摩拉的田地所生的；他們的葡萄是毒葡萄，每一掛都是苦的。
33 Gwenwyn seirff yw eu gwin, poeryn angheuol asbiaid.
33他們的酒是大蛇的毒液，是虺蛇的劇毒。
34 Onid yw hyn gennyf wrth gefn, wedi ei selio yn fy st�r,
34這不是貯藏在我這裡，封閉在我的寶庫中嗎？
35 mai i mi y perthyn dial a thalu'r pwyth, pan fydd eu troed yn llithro? Yn wir, y mae dydd eu trychineb yn agos, a'u distryw yn brysio atynt.
35等到他們失足的時候，我要伸冤報應；因為他們遭遇災難的日子近了，那預備要臨到他們身上的事，必快快臨到。
36 Rhydd yr ARGLWYDD gyfiawnder i'w bobl a bydd yn trugarhau wrth ei weision, pan w�l fod eu nerth wedi darfod, ac nad oes ar �l na chaeth na rhydd.
36耶和華要為自己的子民伸冤，為自己的僕人難過，因為耶和華看見他們的能力已經消逝，為奴的或自由的都沒有剩下一人。
37 Yna fe ddywed, "Ble mae eu duwiau, y graig y buont yn ceisio lloches dani,
37他必說：‘他們的神在哪裡呢？他們投靠的磐石在哪裡呢？
38 y duwiau oedd yn bwyta braster eu hebyrth ac yn yfed gwin eu diodoffrwm? Bydded iddynt hwy godi a'ch helpu, a bod yn lloches ichwi!
38就是向來吃他們祭牲脂肪的，喝他們奠祭之酒的神在哪裡呢？讓他們興起來幫助你們吧，願他們保護你們吧！
39 Gwelwch yn awr mai myfi, myfi yw Ef, ac nad oes Duw ond myfi. Myfi sy'n lladd, a gwneud yn fyw, myfi sy'n archolli, ac yn iach�u; ni all neb achub o'm gafael i.
39現在你們要知道，只有我是那一位，除我以外，並沒有別的神；我使人死，也使人活；我打傷，我也醫治；沒有人可以從我的手裡搶救出去。
40 "Codaf fy llaw tua'r nef, a dweud: Cyn sicred �'m bod yn byw'n dragywydd,
40我向天舉手說：我活到永永遠遠；
41 os hogaf fy nghleddyf disglair, a chydio ynddo �'m llaw mewn barn, byddaf yn dial ar fy ngwrthwynebwyr ac yn talu'r pwyth i'r rhai sy'n fy nghas�u.
41如果我磨亮了我的刀劍，如果我掌握了審判權，就必向我的仇敵伸冤，必向恨我的人報應。
42 Gwnaf fy saethau yn feddw � gwaed, a bydd fy nghleddyf yn bwyta cnawd, sef gwaed y clwyfedig a'r carcharorion, a phennau arweinwyr y gelyn."
42我要使我的箭飲血飲醉，就是被殺的人和被擄的人的血；我的刀劍要吃肉，就是吃仇敵長髮首領的肉。’
43 Bloeddiwch fawl ei bobl, O genhedloedd, oherwydd y mae'n dial gwaed ei weision! Daw � dial ar ei wrthwynebwyr, ac arbed ei dir a'i bobl ei hun.
43列國啊，你們當與耶和華的子民一同歡呼，因為他要伸他僕人流血的冤，他要向他的仇人報復，他要救贖他的地和他的子民。”
44 Wedi i Moses ddod gyda Josua fab Nun, llefarodd holl eiriau'r gerdd hon yng nghlyw'r bobl.
44摩西和嫩的兒子約書亞前來，把這首詩歌的一切話都說給人民聽。
45 Pan orffennodd Moses lefaru'r holl eiriau hyn wrth Israel gyfan,
45摩西的遺言摩西向以色列眾人說完了這一切話，
46 meddai wrthynt, "Ystyriwch yn eich calon yr holl eiriau yr wyf yn eu hargymell ichwi heddiw, er mwyn ichwi eu gorchymyn i'ch plant, ac iddynt hwythau ofalu cadw holl eiriau'r gyfraith hon.
46就對他們說：“我今日警告你們的一切話，你們都要放在心上，好吩咐你們的子孫謹守遵行這律法上的一切話。
47 Oherwydd nid gair dibwys yw hwn i chwi, ond dyma eich bywyd; trwy'r gair hwn yr estynnwch eich dyddiau yn y wlad yr ydych ar fynd dros yr Iorddonen i'w meddiannu."
47因為這不是空洞、與你們無關重要的事，而是你們的生命；藉著這事，你們在過約旦河去得為業的地上，才可以日子長久。”
48 Yn ystod yr un diwrnod llefarodd yr ARGLWYDD wrth Moses a dweud,
48預言摩西死在尼波山上就在那一天，耶和華對摩西說：
49 "Dos i fyny yma i fynydd-dir Abarim, i Fynydd Nebo yng ngwlad Moab, gyferbyn � Jericho; ac yna edrych ar wlad Canaan, y wlad yr wyf yn ei rhoi i'r Israeliaid yn etifeddiaeth.
49“你要上這亞巴琳山去，就是尼波山，在耶利哥對面的摩押地，觀看我賜給以色列人為業的迦南地。
50 Yno, ar y mynydd y byddi'n ei ddringo, y byddi farw, ac y cesglir di at dy bobl, fel y bu i'th frawd Aaron farw ym Mynydd Hor, a'i gasglu at ei bobl,
50你必死在你登上的山上，歸到你的族人那裡去，像你的哥哥亞倫死在何珥山上，歸到他的族人那裡去一樣。
51 am ichwi fod yn anffyddlon imi yng nghanol yr Israeliaid wrth ddyfroedd Meriba-cades yn anialwch Sin, trwy beidio � mynegi fy sancteiddrwydd ymysg yr Israeliaid.
51因為你們在尋的曠野，在加低斯米利巴水邊，在以色列人中間悖逆我，在以色列人中間沒有尊我為聖。
52 Fe gei weld y wlad yn y pellter, ond ni chei ddod drosodd i'r wlad yr wyf yn ei rhoi i'r Israeliaid."
52我賜給以色列人的地，你可以從對面觀看，卻不得進去。”