1 Clywodd Jethro, offeiriad yn Midian a thad-yng-nghyfraith Moses, am y cyfan a wnaeth Duw i Moses ac i'w bobl Israel, ac fel yr oedd yr ARGLWYDD wedi eu harwain allan o'r Aifft.
1葉忒羅見摩西摩西的岳父,米甸祭司葉忒羅,聽見了 神為摩西和他自己的人民以色列所行的一切,就是耶和華怎樣把以色列人從埃及領出來的事,
2 Wedi i Moses yrru ymaith ei wraig Seffora, rhoddodd Jethro, ei dad-yng-nghyfraith, gartref iddi hi
2他就帶著摩西的妻子西坡拉,摩西從前送了她回去,
3 a'i dau fab. Gersom oedd enw'r naill: "Oherwydd," meddai, "b�m yn ddieithryn mewn gwlad ddieithr."
3又帶著西坡拉的兩個兒子,一個名叫革舜,因為摩西說:“我在異地作了客旅”;
4 Ac Elieser oedd enw'r llall: "Oherwydd," meddai, "bu Duw fy nhad yn gymorth imi, ac fe'm hachubodd rhag cleddyf Pharo."
4一個名叫以利以謝,因為他說:“我父親的 神是我的幫助,救我脫離了法老的刀。”
5 Daeth Jethro, tad-yng-nghyfraith Moses, � meibion Moses a'i wraig ato i'r anialwch lle'r oedd yn gwersyllu wrth fynydd Duw,
5摩西的岳父葉忒羅,和摩西的妻子與兩個兒子,來到曠野摩西那裡,就是到 神的山,摩西安營的地方。
6 a dweud wrth Moses, "Yr wyf fi, Jethro dy dad-yng-nghyfraith, wedi dod atat gyda'th wraig a'i dau fab."
6葉忒羅叫人告訴摩西說:“你的岳父葉忒羅來見你,你的妻子和兩個兒子也一同來了。”
7 Aeth yntau allan i'w gyfarch, ac ymgrymu a'i gusanu; yna ar �l iddynt gyfarch ei gilydd, aethant i mewn i'r babell.
7摩西出來迎接他的岳父,向他下拜,與他親嘴,彼此問候,然後一起進了帳棚。
8 Adroddodd Moses wrth ei dad-yng-nghyfraith y cyfan a wnaeth yr ARGLWYDD i Pharo a'r Eifftiaid er mwyn Israel, a'r holl helbul a gawsant ar y ffordd, ac fel yr achubodd yr ARGLWYDD hwy.
8摩西把耶和華為以色列的緣故,向法老和埃及人所作的一切,以及路上遭遇的一切困難,並且耶和華怎樣拯救他們,都向他的岳父述說。
9 Llawenychodd Jethro oherwydd yr holl bethau da a wnaeth yr ARGLWYDD i Israel trwy eu hachub o law'r Eifftiaid,
9葉忒羅因為耶和華為以色列人所行的美事,就是拯救他們脫離埃及人的手,就非常喜樂。
10 a dywedodd, "Bendigedig fyddo'r ARGLWYDD a'ch achubodd o law'r Eifftiaid ac o law Pharo.
10葉忒羅說:“耶和華是應當稱頌的,他拯救了你們脫離埃及人的手和法老的手;他也把這人民從埃及人的手下拯救出來。
11 Gwn yn awr fod yr ARGLWYDD yn fwy na'r holl dduwiau, oherwydd fe achubodd y bobl o law'r Eifftiaid a fu'n eu trin yn drahaus."
11現在我知道耶和華為至大,超乎萬神之上,因為這在埃及人以狂傲的態度對以色列人的事上已經證明了。”
12 Yna cyflwynodd Jethro, tad-yng-nghyfraith Moses, boethoffrwm ac ebyrth i Dduw, a daeth Aaron a holl henuriaid Israel i fwyta bara gydag ef ym mhresenoldeb Duw.
12摩西的岳父葉忒羅把燔祭和幾樣祭品拿來獻給 神;亞倫和所有以色列的長老都來到 神面前,與摩西的岳父一同吃飯。
13 Eisteddodd Moses drannoeth i farnu'r bobl, a hwythau'n sefyll o'i flaen o'r bore hyd yr hwyr.
13葉忒羅向摩西獻計(參申1:9~17)次日,摩西坐著審判人民的案件;人民從早到晚都站在摩西的身旁。
14 Pan welodd ei dad-yng-nghyfraith y cwbl yr oedd Moses yn ei wneud er mwyn y bobl, dywedodd, "Beth yw hyn yr wyt yn ei wneud drostynt? Pam yr wyt yn eistedd ar dy ben dy hun, a'r holl bobl yn sefyll o'th flaen o fore hyd hwyr?"
14摩西的岳父看見了摩西向人民所行的一切,就說:“你向人民作的是甚麼呢?你為甚麼獨自坐著審判,所有的人民卻從早到晚都站在你的身旁呢?”
15 Atebodd Moses ef, "Am fod y bobl yn dod ataf i ymgynghori � Duw.
15摩西回答他岳父:“因為人民到我這裡來求問 神。
16 Pan fydd achos yn codi, fe dd�nt ataf fi i mi farnu rhwng pobl a'i gilydd, a datgan deddfau Duw a'i gyfreithiau."
16他們有事件的時候,就到我這裡來,我就在雙方之間施行審判,使他們認識 神的條例和律法。”
17 Dywedodd tad-yng-nghyfraith Moses wrtho, "Nid dyma'r ffordd orau iti weithredu.
17摩西的岳父對摩西說:“你這樣作不好。
18 Byddi di a'r bobl sydd gyda thi wedi diffygio'n llwyr; y mae'r gwaith yn rhy drwm iti, ac ni elli ei gyflawni dy hun.
18你必疲乏不堪;不但你自己,連與你在一起的人民也必疲乏不堪,因為這事太重,你不能獨自一人去作。
19 Gwrando'n awr arnaf fi, ac fe'th gynghoraf, a bydded Duw gyda thi. Ti sydd i gynrychioli'r bobl o flaen Duw, a dod �'u hachosion ato ef.
19現在你要聽我的話,我要給你出個主意,願 神與你同在;你要代替人民到 神面前,把他們的事件帶到 神那裡。
20 Ti hefyd sydd i ddysgu i'r bobl y deddfau a'r cyfreithiau, a rhoi gwybod iddynt sut y dylent ymddwyn a beth y dylent ei wneud.
20又要把規例和律法教導他們,使他們知道他們當走的路,應作的事。
21 Ond ethol o blith yr holl bobl wu375?r galluog a gonest, sy'n parchu Duw ac yn cas�u llwgrwobrwyo, a'u penodi dros y bobl yn swyddogion ar unedau o fil, o gant, o hanner cant ac o ddeg.
21你要從人民中間選出有才能的人,就是敬畏 神、忠實可信、恨惡不義之財的人,設立他們作千夫長、百夫長、五十夫長、十夫長,去管理人民,
22 Boed iddynt hwy farnu'r bobl ar bob achlysur; gallent ddod � phob achos anodd atat ti, ond hwy eu hunain sydd i farnu pob achos syml. Bydd yn ysgafnach arnat os byddant hwy'n rhannu'r baich � thi.
22使他們隨時可以審判人民的案件;所有大事件,他們要帶到你這裡來;所有小事件,他們可以自己審判。這樣,你就輕省些,他們也可以和你一同分擔此事。
23 Os gwnei hyn, a hynny ar orchymyn Duw, gelli ddal ati; ac fe �'r bobl hyn i gyd adref yn fodlon."
23你若是這樣行, 神也這樣吩咐你,你就能站立得住,所有的人民也都能平平安安地歸回自己的地方。”
24 Gwrandawodd Moses ar ei dad-yng-nghyfraith, a gwnaeth bopeth a orchmynnodd ef.
24摩西言聽計從(參申1:15、17)於是,摩西聽從他岳父的話,照著他所說的行了。
25 Dewisodd wu375?r galluog o blith yr holl Israeliaid a'u gwneud yn benaethiaid ar y bobl, ac yn swyddogion ar unedau o fil, o gant, o hanner cant ac o ddeg.
25摩西從全體以色列人中選出了有才能的人,立他們作人民的首領,作千夫長、百夫長、五十夫長、十夫長。
26 Hwy oedd yn barnu'r bobl ar bob achlysur; deuent �'r achosion dyrys at Moses, ond hwy eu hunain oedd yn barnu'r holl achosion syml.
26他們隨時審判人民的案件;有困難的事件,他們就帶到摩西那裡;所有小事件,由他們自己審判。
27 Ffarweliodd Moses �'i dad-yng-nghyfraith, ac aeth Jethro adref i'w wlad ei hun.
27後來,摩西給他的岳父送行,他就回自己的地方去了。