1 Bu newyn yn y wlad, heblaw'r newyn a fu gynt yn nyddiau Abraham, ac aeth Isaac i Gerar at Abimelech brenin y Philistiaid.
1以撒與亞比米勒從前在亞伯拉罕的時候，曾經有過一次饑荒，現在那地又有饑荒，以撒就到基拉耳去，到非利士人的王亞比米勒那裡。
2 Yr oedd yr ARGLWYDD wedi ymddangos iddo, a dweud, "Paid � mynd i lawr i'r Aifft; aros yn y wlad a ddywedaf fi wrthyt.
2耶和華向以撒顯現，說：“你不要下到埃及去，要住在我所指示你的地方。
3 Ymdeithia yn y wlad hon, a byddaf gyda thi i'th fendithio; oherwydd rhoddaf yr holl wledydd hyn i ti ac i'th ddisgynyddion, a chadarnhaf y llw a dyngais wrth dy dad Abraham.
3你要寄居在這地，我必與你同在，必賜福給你，因為我要把這全地都賜給你和你的後裔，履行我向你父親亞伯拉罕所起的誓。
4 Amlhaf dy ddisgynyddion fel s�r y nefoedd, a rhoi iddynt yr holl wledydd hyn. Bendithir holl genhedloedd y ddaear trwy dy ddisgynyddion.
4我必使你的後裔增多，好像天上的星那樣多；我必把這全地都賜給你的後裔；地上的萬國都必因你的後裔得福。
5 Bydd hyn am i Abraham wrando ar fy llais, a chadw fy ngofynion, fy ngorchmynion, fy neddfau a'm cyfreithiau."
5這是因為亞伯拉罕聽從了我的話，遵守了我的吩咐、我的命令、我的條例和我的律法。”
6 Felly arhosodd Isaac yn Gerar.
6於是，以撒就住在基拉耳。
7 Pan ofynnodd gwu375?r y lle ynghylch ei wraig, dywedodd, "Fy chwaer yw hi", am fod arno ofn dweud, "Fy ngwraig yw hi", rhag i wu375?r y lle ei ladd o achos Rebeca; oherwydd yr oedd hi'n brydferth.
7那地方的人問起他的妻子，他就回答：“她是我的妹妹。”因為他不敢說：“她是我的妻子。”他心裡想：“恐怕這地方的人，因利百加的緣故把我殺了，因為她容貌美麗。”
8 Wedi iddo fod yno am ysbaid, edrychodd Abimelech brenin y Philistiaid trwy'r ffenestr a chanfod Isaac yn anwesu ei wraig Rebeca.
8以撒在那裡住了很久。有一天，非利士人的王亞比米勒從窗戶裡向外觀望，看見以撒正在愛撫他的妻子利百加。
9 Yna galwodd Abimelech ar Isaac, a dweud, "Y mae'n amlwg mai dy wraig yw hi; pam y dywedaist, 'Fy chwaer yw hi'?" Dywedodd Isaac wrtho, "Am imi feddwl y byddwn farw o'i hachos hi."
9亞比米勒於是把以撒召了來，對他說：“你看，她實在是你的妻子，你怎麼說是你的妹妹呢？”以撒回答他：“因為我心裡想：‘恐怕我因她的緣故喪命。’”
10 Dywedodd Abimelech, "Beth yw hyn yr wyt wedi ei wneud i ni? Hawdd y gallasai un o'r bobl orwedd gyda'th wraig, ac i ti ddwyn euogrwydd arnom."
10亞比米勒說：“你向我們作的是甚麼事呢？人民中間險些有人與你的妻子同睡，那你就把我們陷在罪惡裡了。”
11 Felly rhybuddiodd Abimelech yr holl bobl a dweud, "Lleddir y sawl a gyffyrdda �'r gu373?r hwn neu �'i wraig."
11於是，亞比米勒吩咐全國人民，說：“凡是觸犯這人或是他的妻子的，必被處死。”
12 Heuodd Isaac yn y tir hwnnw, a medi'r flwyddyn honno ar ei ganfed, a bendithiodd yr ARGLWYDD ef.
12以撒在那裡耕種，那一年豐收百倍，
13 Llwyddodd y gu373?r, a chynyddodd nes dod yn gyfoethog iawn.
13他就日漸昌大，越來越富有，成了個大富翁。
14 Yr oedd yn berchen defaid ac ychen, a llawer o weision, fel bod y Philistiaid yn cenfigennu wrtho.
14他擁有羊群、牛群和很多僕人，非利士人就嫉妒他。
15 Caeodd y Philistiaid yr holl bydewau a gloddiodd y gweision yn nyddiau ei dad Abraham a'u llenwi � phridd,
15他父親亞伯拉罕在世的時候，所有由他父親僕人挖的井，非利士人都塞住了，填滿了土。
16 a dywedodd Abimelech wrth Isaac, "Dos oddi wrthym, oherwydd aethost yn gryfach o lawer na ni."
16亞比米勒對以撒說：“你離開我們去吧，因為你比我們強大得多了。”
17 Felly ymadawodd Isaac oddi yno, a gwersyllodd yn nyffryn Gerar ac aros yno.
17以撒於是離開那裡，在基拉耳谷支搭帳棚，住在那裡。
18 Ac ailgloddiodd Isaac y pydewau du373?r a gloddiwyd yn nyddiau ei dad Abraham, ac a gaewyd gan y Philistiaid ar �l marw Abraham; a galwodd hwy wrth yr un enwau �'i dad.
18他父親亞伯拉罕在世的時候，僕人所挖的水井，在亞伯拉罕死後都被非利士人塞住了。以撒重新挖掘這些井，仍然照著他父親所起的名字叫它們。
19 Ond pan gloddiodd gweision Isaac yn y dyffryn, a chael yno ffynnon o ddu373?r yn tarddu,
19以撒的僕人在山谷裡挖井，在那裡挖得一口活水井。
20 bu cynnen rhwng bugeiliaid Gerar a bugeiliaid Isaac, a dywedasant, "Ni biau'r du373?r." Felly enwodd y ffynnon Esec, am iddynt godi cynnen ag ef.
20基拉耳的牧人與以撒的牧人爭鬧起來，說：“這水是我們的。”以撒就給那井起名叫埃色，因為他們與他相爭。
21 Yna cloddiasant bydew arall, a bu cynnen ynglu375?n � hwnnw hefyd; felly enwodd ef Sitna.
21以撒的僕人又挖了另一口井，他們又為這井爭鬧起來，因此以撒給這井起名叫西提拿。
22 Symudodd oddi yno a chloddio pydew arall, ac ni bu cynnen ynglu375?n � hwnnw; felly enwodd ef Rehoboth, a dweud, "Rhoes yr ARGLWYDD le helaeth i ni, a byddwn ffrwythlon yn y wlad."
22以撒離開那裡，又挖了另一口井；他們不再為這井爭鬧了，他就給那井起名利河伯，因為他說：“現在耶和華給我們寬闊的地方，我們必在這裡繁盛起來了。”
23 Aeth Isaac oddi yno i Beerseba.
23以撒從那裡上到別是巴去。
24 Ac un noson ymddangosodd yr ARGLWYDD iddo, a dweud, "Myfi yw Duw Abraham dy dad; paid ag ofni, oherwydd yr wyf fi gyda thi. Bendithiaf di ac amlhaf dy ddisgynyddion er mwyn fy ngwas Abraham."
24那天晚上，耶和華向他顯現，說：“我是你父親亞伯拉罕的 神；你不要怕，因為我與你同在；我必為了我僕人亞伯拉罕的緣故，賜福給你，使你的後裔增多。”
25 Felly adeiladodd yno allor, a galw ar enw'r ARGLWYDD; cododd ei babell yno, a chloddiodd gweision Isaac ffynnon yno.
25以撒就在那裡築了一座祭壇，呼求耶和華的名；又在那裡支搭帳棚；以撒的僕人也在那裡挖了一口井。
26 Yna daeth Abimelech ato o Gerar, gydag Ahussath ei gynghorwr a Phichol pennaeth ei fyddin.
26以撒與亞比米勒立約亞比米勒和他的朋友亞戶撒，以及他的軍長非各，從基拉耳來到以撒那裡。
27 Gofynnodd Isaac iddynt, "Pam yr ydych wedi dod ataf, gan i chwi fy nghas�u a'm gyrru oddi wrthych?"
27以撒問他們：“你們既然恨我，把我從你們中間趕出來，為甚麼又到我這裡來呢？”
28 Atebasant hwythau, "Gwelsom yn eglur fod yr ARGLWYDD gyda thi; am hynny fe ddywedwn, 'Bydded llw rhyngom', a gwnawn gyfamod � thi,
28他們回答：“我們實在看見耶和華與你同在，因此我們想：‘不如我們雙方起誓。’讓我們與你立約吧；
29 na wnei di ddim drwg i ni, yn union fel na fu i ni gyffwrdd � thi, na gwneud dim ond daioni iti a'th anfon ymaith mewn heddwch. Yn awr, ti yw bendigedig yr ARGLWYDD."
29你不要傷害我們，正如我們從來沒有觸犯你，只有善待你，讓你平平安安地離開。現在你是蒙耶和華賜福的了。”
30 Yna, gwnaeth wledd iddynt, a bwytasant ac yfed.
30以撒就為他們擺設筵席，他們就一起吃喝。
31 Yn y bore codasant yn gynnar a thyngu llw i'w gilydd; ac anfonodd Isaac hwy ymaith, ac aethant mewn heddwch.
31第二天，他們清早起來，彼此起誓；以撒就送他們走，他們平平安安地離開他走了。
32 Daeth gweision Isaac y diwrnod hwnnw a mynegi iddo am y pydew yr oeddent wedi ei gloddio, a dweud wrtho, "Cawsom ddu373?r."
32那一天，以撒的僕人來把他們挖井的事告訴他，說：“我們找到水了。”
33 Galwodd yntau ef Seba; am hynny Beerseba yw enw'r ddinas hyd heddiw.
33以撒就給那井起名叫示巴，因此那城名叫別示巴，直到今日。
34 Pan oedd Esau'n ddeugain mlwydd oed, priododd Judith ferch Beeri yr Hethiad, a hefyd Basemath ferch Elon yr Hethiad;
34以掃娶二妻以掃四十歲的時候，娶了赫人比利的女兒猶滴，和赫人以倫的女兒巴實抹為妻。
35 a buont yn achos gofid i Isaac a Rebeca.
35她們二人常使以撒和利百加傷心難過。