1 Ar �l hyn bu Iesu'n teithio o amgylch yng Ngalilea. Ni fynnai fynd o amgylch yn Jwdea, oherwydd yr oedd yr Iddewon yn chwilio amdano i'w ladd.
1耶穌的弟弟也不信他這事以後，耶穌周遊加利利，不願在猶太往來，因為猶太人想要殺他。
2 Yr oedd gu373?yl yr Iddewon, gu373?yl y Pebyll, yn ymyl,
2猶太人的住棚節快到了，
3 ac felly dywedodd ei frodyr wrtho, "Dylit adael y lle hwn a mynd i Jwdea, er mwyn i'th ddisgyblion hefyd weld y gweithredoedd yr wyt ti'n eu gwneud.
3耶穌的弟弟就對他說：“你應當離開這裡上猶太去，好讓你的門徒也可以看見你所行的事；
4 Oherwydd nid yw neb sy'n ceisio bod yn yr amlwg yn gwneud dim yn y dirgel. Os wyt yn gwneud y pethau hyn, dangos dy hun i'r byd."
4因為沒有人想引人注目，卻在暗處行事的。你既然行這些事，就應該向世人顯明自己。”
5 Nid oedd hyd yn oed ei frodyr yn credu ynddo.
5原來連他的弟弟也不信他。
6 Felly dyma Iesu'n dweud wrthynt, "Nid yw'r amser yn aeddfed i mi eto, ond i chwi y mae unrhyw amser yn addas.
6耶穌就對他們說：“我的時候還沒有到，你們的時候卻常常是方便的。
7 Ni all y byd eich cas�u chwi, ond y mae'n fy nghas�u i am fy mod i'n tystio amdano fod ei weithredoedd yn ddrwg.
7世人不能恨你們，卻憎恨我，因為我指證他們的行為是邪惡的。
8 Ewch chwi i fyny i'r u373?yl. Nid wyf fi'n mynd i fyny i'r u373?yl hon, oherwydd nid yw fy amser i wedi dod i'w gyflawniad eto."
8你們上去過節吧！我現在不上去，因為我的時機還沒有成熟。”
9 Wedi dweud hyn fe arhosodd ef yng Ngalilea.
9他說了這些話以後，仍然住在加利利。
10 Ond pan oedd ei frodyr wedi mynd i fyny i'r u373?yl, fe aeth yntau hefyd i fyny, nid yn agored ond yn ddirgel, fel petai.
10住棚節時在殿裡教導人然而，他的弟弟上去過節以後，他也上去過節，不是公開地去，卻是暗中地去。
11 Yr oedd yr Iddewon yn chwilio amdano yn yr u373?yl ac yn dweud, "Ble mae ef?"
11過節的時候，猶太人尋找耶穌，說：“那人在哪裡呢？”
12 Yr oedd llawer o sibrwd amdano ymhlith y tyrfaoedd: rhai yn dweud, "Dyn da yw ef", ond "Na," meddai eraill, "twyllo'r bobl y mae."
12群眾因他紛紛議論，有的說：“他是好人。”有的說：“不，他是欺騙眾人的。”
13 Er hynny, nid oedd neb yn siarad yn agored amdano, rhag ofn yr Iddewon.
13但沒有人敢公開講論他，因為怕猶太人。
14 Pan oedd yr u373?yl eisoes ar ei hanner, aeth Iesu i fyny i'r deml a dechrau dysgu.
14節期當中，耶穌上聖殿去教導人。
15 Yr oedd yr Iddewon yn rhyfeddu ac yn gofyn, "Sut y mae gan hwn y fath ddysg, ac yntau heb gael hyfforddiant?"
15猶太人就希奇，說：“這個人沒有學過，怎會通曉經書呢？”
16 Atebodd Iesu hwy, "Nid eiddof fi yw'r hyn yr wyf yn ei ddysgu, ond eiddo'r hwn a'm hanfonodd i.
16耶穌說：“我的教訓不是我自己的，而是出於那差我來的。
17 Pwy bynnag sy'n ewyllysio gwneud ei ewyllys ef, caiff wybod a yw'r hyn yr wyf yn ei ddysgu yn dod oddi wrth Dduw, ai ynteu siarad ohonof fy hunan yr wyf.
17人若願意遵行 神的旨意，就會知道這教訓是出於 神，還是我憑著自己的意思說的。
18 Y mae'r sawl sy'n siarad ohono'i hun yn ceisio anrhydedd iddo'i hun; ond y mae'r sawl sy'n ceisio anrhydedd i'r hwn a'i hanfonodd yn ddiffuant ac yn ddiddichell.
18那憑著自己的意思說的，是求自己的榮譽；但那尋求差他來者的榮耀的，才是真誠的人，在他裡面沒有不義。
19 Onid yw Moses wedi rhoi'r Gyfraith i chwi? Ac eto nid oes neb ohonoch yn cadw'r Gyfraith. Pam yr ydych yn ceisio fy lladd i?"
19摩西不是曾經把律法傳給你們嗎？你們竟然沒有一個人遵行律法。你們為甚麼想要殺我呢？”
20 Atebodd y dyrfa, "Y mae cythraul ynot. Pwy sy'n ceisio dy ladd di?"
20群眾回答：“你是鬼附的，誰想要殺你呢？”
21 Meddai Iesu wrthynt, "Un weithred a wneuthum, ac yr ydych oll yn rhyfeddu o'r herwydd.
21耶穌說：“我行了一件事，你們都以為希奇。
22 Rhoddodd Moses i chwi ddefod enwaediad � er nad gyda Moses y cychwynnodd ond gyda'r patriarchiaid � ac yr ydych yn enwaedu ar blentyn ar y Saboth.
22摩西曾經把割禮傳給你們（其實割禮不是從摩西開始的，而是從列祖開始的），因此，你們在安息日也給人行割禮。
23 Os enwaedir ar blentyn ar y Saboth rhag torri Cyfraith Moses, a ydych yn ddig wrthyf fi am imi iach�u holl gorff rhywun ar y Saboth?
23如果人在安息日行割禮，為的是要遵守摩西的律法，那麼我在安息日使一個人痊愈，你們就向我生氣嗎？
24 Peidiwch � barnu yn �l yr olwg, ond yn �l safonau barn gyfiawn."
24不要按外貌判斷人，總要公公平平地判斷人。”
25 Yna dechreuodd rhai o drigolion Jerwsalem ddweud, "Onid hwn yw'r dyn y maent yn ceisio ei ladd?
25他是基督嗎？當時，有些耶路撒冷人說：“這不是他們想要殺的人嗎？
26 A dyma fe'n siarad yn agored heb i neb ddweud dim yn ei erbyn. Tybed a yw'r llywodraethwyr wedi dod i wybod i sicrwydd mai hwn yw'r Meseia?
26你看，他還在公開地講話，竟然沒有人對他說甚麼，難道官長們真的認為這個人就是基督嗎？
27 Ac eto, fe wyddom ni o ble y mae'r dyn yma'n dod; ond pan ddaw'r Meseia, ni bydd neb yn gwybod o ble y mae'n dod."
27可是我們知道這個人是從哪裡來的，只是基督來的時候，沒有人知道他是從哪裡來的！”
28 Ar hynny, cyhoeddodd Iesu'n uchel, wrth ddysgu yn y deml, "Yr ydych yn f'adnabod i ac yn gwybod o ble rwy'n dod. Ond nid wyf wedi dod ohonof fy hun. Y mae'r hwn a'm hanfonodd i �'i hanfod yn wirionedd, ond nid ydych chwi'n ei adnabod ef.
28當時耶穌在殿裡教導人，大聲說：“你們以為認識我，也知道我從哪裡來，其實我不是憑著自己的意思來的，但那差我來的是真實的，你們卻不認識他。
29 Yr wyf fi'n ei adnabod ef, oherwydd oddi wrtho ef y deuthum, ac ef a'm hanfonodd."
29然而我認識他，因為我從他那裡來，也是他差我來的。”
30 Am hynny ceisiasant ei ddal, ond ni osododd neb law arno, oherwydd nid oedd ei awr ef wedi dod eto.
30於是他們想逮捕他，只是沒有人下手，因為他的時候還沒有到。
31 Credodd llawer o blith y dyrfa ynddo, ac meddent, "A fydd y Meseia, pan ddaw, yn gwneud mwy o arwyddion nag a wnaeth y dyn hwn?"
31群眾中有許多人信了他。他們說：“基督來的時候，他所行的神蹟，能比這人所行的更多嗎？”
32 Clywodd y Phariseaid y dyrfa'n sibrwd y pethau hyn amdano. Ac fe anfonodd y prif offeiriaid a'r Phariseaid swyddogion i'w ddal ef.
32法利賽人等想逮捕耶穌法利賽人聽見群眾紛紛議論這些關於耶穌的事，祭司長和法利賽人就派差役去逮捕耶穌。
33 Felly dywedodd Iesu, "Am ychydig amser eto y byddaf gyda chwi, ac yna af at yr hwn a'm hanfonodd i.
33於是耶穌說：“我跟你們在一起的時候不多了，我要回到那差我來的那裡去。
34 Fe chwiliwch amdanaf fi, ond ni chewch hyd imi; lle yr wyf fi ni allwch chwi ddod."
34你們要尋找我，卻找不著；我所在的地方，你們是不能去的。”
35 Meddai'r Iddewon wrth ei gilydd, "I ble mae hwn ar fynd, fel na bydd i ni gael hyd iddo? A yw ar fynd, tybed, at y rhai sydd ar wasgar ymhlith y Groegiaid, a dysgu'r Groegiaid?
35猶太人彼此說：“這個人要到哪裡去，使我們找不著他呢？難道他要到散居在希臘人中的猶太人那裡，去教導希臘人嗎？
36 Beth yw ystyr y gair hwn a ddywedodd, 'Fe chwiliwch amdanaf fi, ond ni chewch hyd i mi; lle yr wyf fi, ni allwch chwi ddod'?"
36他說‘你們要尋找我，卻找不著；我所在的地方，你們是不能去的’這話，是甚麼意思呢？”
37 Ar ddydd olaf yr u373?yl, y dydd mawr, safodd Iesu a chyhoeddi'n uchel: "Pwy bynnag sy'n sychedig, deued ataf fi ac yfed.
37信的人要接受聖靈節期的最後一天，就是最隆重的那一天，耶穌站著高聲說：“人若渴了，可以到我這裡來喝！
38 Allan o'r sawl sy'n credu ynof fi, fel y dywedodd yr Ysgrythur, y bydd ffrydiau o ddu373?r bywiol yn llifo."
38信我的人，就像聖經所說的，從他的腹中要湧流出活水的江河來。”
39 S�n yr oedd am yr Ysbryd yr oedd y rhai a gredodd ynddo ef yn mynd i'w dderbyn. Oherwydd nid oedd yr Ysbryd ganddynt eto, am nad oedd Iesu wedi cael ei ogoneddu eto.
39他這話是指著信他的人要接受聖靈說的；那時聖靈還沒有降臨，因為耶穌還沒有得著榮耀。
40 Ar �l ei glywed yn dweud hyn, meddai rhai o blith y dyrfa, "Hwn yn wir yw'r Proffwyd."
40群眾因耶穌起了紛爭群眾中有人聽了這些話，就說：“這真是‘那位先知’！”
41 Meddai eraill, "Hwn yw'r Meseia." Ond meddai rhai, "Does bosibl mai o Galilea y mae'r Meseia yn dod?
41另有人說：“他是基督。”還有人說：“基督是從加利利出來的嗎？
42 Onid yw'r Ysgrythur yn dweud mai o linach Dafydd ac o Fethlehem, y pentref lle'r oedd Dafydd yn byw, y daw'r Meseia?"
42聖經不是說基督是大衛的後裔，是從大衛本鄉伯利恆出來的嗎？”
43 Felly bu ymraniad ymhlith y dyrfa o'i achos ef.
43群眾因為耶穌的緣故，就起了紛爭。
44 Yr oedd rhai ohonynt yn awyddus i'w ddal, ond ni osododd neb ddwylo arno.
44他們中間有人想逮捕耶穌，只是沒有人下手。
45 Daeth y swyddogion yn �l at y prif offeiriaid a'r Phariseaid, a gofynnodd y rheini iddynt, "Pam na ddaethoch ag ef yma?"
45官長不信耶穌差役回到祭司長和法利賽人那裡。他們就問差役：“你們為甚麼沒有把他帶來？”
46 Atebodd y swyddogion, "Ni lefarodd neb erioed fel hyn."
46差役回答：“從來沒有人像他這樣講話的！”
47 Yna dywedodd y Phariseaid, "A ydych chwithau hefyd wedi eich twyllo?
47法利賽人說：“連你們也受了欺騙嗎？
48 A oes unrhyw un o'r llywodraethwyr wedi credu ynddo, neu o'r Phariseaid?
48官長或法利賽人中間有誰是信他的呢？
49 Ond y dyrfa yma nad yw'n gwybod dim am y Gyfraith, dan felltith y maent."
49至於這群不明白律法的人，他們是可咒詛的。”
50 Yr oedd Nicodemus, y dyn oedd wedi dod ato o'r blaen, yn un ohonynt; meddai ef wrthynt,
50他們當中有一個人，就是以前來見耶穌的尼哥德慕，對他們說：
51 "A yw ein Cyfraith ni yn barnu rhywun heb roi gwrandawiad iddo yn gyntaf, a chael gwybod beth y mae'n ei wneud?"
51“如果不先聽取人的口供，查明他所作的事，我們的律法怎能把他定罪呢？”
52 Atebasant ef, "A wyt tithau hefyd yn dod o Galilea? Chwilia'r Ysgrythurau, a chei weld nad yw proffwyd byth yn codi o Galilea."
52他們回答：“你也是從加利利出來的嗎？你去考查一下，就知道先知是不會從加利利興起的。”
53 Ac aethant adref bob un.
53於是各人都回家去了。（後期抄本才加上7:53~8:11）