1 Gwnaeth yr Israeliaid yr hyn oedd ddrwg yng ngolwg yr ARGLWYDD, a rhoddodd yr ARGLWYDD hwy yn llaw Midian am saith mlynedd.
1以色列人違背 神的惡果以色列人又行了耶和華看為惡的事；耶和華就把他們交在米甸人手裡七年。
2 Am fod Midian yn drech nag Israel parat�dd yr Israeliaid lochesau iddynt eu hunain yn y mynyddoedd, a hefyd ogofeydd a chaerau.
2米甸人的勢力勝過以色列人；以色列人因米甸人的緣故，就為自己在山上挖穴、挖洞，建營寨。
3 Bob tro y byddai'r Israeliaid wedi hau, byddai Midian ac Amalec a'r dwyreinwyr yn dod ac yn ymosod arnynt;
3每逢以色列人撒種以後，米甸人、亞瑪力人和東方人都上來，欺壓他們；
4 byddent yn gwersyllu yn eu herbyn ac yn distrywio cnwd y ddaear cyn belled � Gasa, heb adael unrhyw beth byw yn Israel, na dafad nac ych nac asyn.
4對著他們安營，毀壞那地的出產，直到迦薩一帶，他們沒有留下牛、羊和驢，沒有給以色列人留下一點養生之物。
5 Pan ddoent hwy a'u hanifeiliaid a'u pebyll, yr oeddent mor niferus � locustiaid; nid oedd rhifo arnynt hwy na'u camelod pan ddoent i'r wlad i'w difrodi.
5因為他們帶著牲畜和帳棚上來，像蝗蟲那麼多；他們來的人和駱駝無數，進入境內，毀壞全地。
6 Felly aeth Israel yn dlawd iawn o achos Midian; yna galwodd yr Israeliaid ar yr ARGLWYDD.
6以色列人在米甸人面前，落到極卑微的地步，他們就哀求耶和華。
7 Wedi iddynt alw ar yr ARGLWYDD o achos Midian,
7以色列人因米甸人的緣故，向耶和華呼求的時候，
8 anfonodd yr ARGLWYDD broffwyd at yr Israeliaid, a dywedodd hwnnw wrthynt, "Fel hyn y dywed yr ARGLWYDD, Duw Israel: 'Myfi a ddaeth � chwi i fyny o'r Aifft, a'ch rhyddhau o du375?'r caethiwed;
8耶和華就差派一位先知到以色列人那裡，對他們說：“耶和華以色列的 神這樣說：‘我曾經把你們從埃及領上來，領你們出了為奴之家；
9 achubais chwi o law'r Eifftiaid a phawb oedd yn eich gormesu, a'u gyrru allan o'ch blaen, a rhoi eu tir ichwi.
9我曾經把你們從埃及人的手拯救出來，拯救你們脫離所有欺壓你們的人的手，把他們從你們面前趕走，把他們的地賜給你們。
10 Dywedais wrthych: Myfi yw'r ARGLWYDD, eich Duw; peidiwch ag ofni duwiau'r Amoriaid yr ydych yn byw yn eu gwlad. Ond ni wrandawsoch arnaf.'"
10我又對你們說：我是耶和華你們的 神；你們住在亞摩利人的地，不可敬畏他們的神。但你們沒有聽從我的話。’”
11 Daeth angel yr ARGLWYDD ac eistedd dan y dderwen yn Offra, a oedd yn perthyn i Joas yr Abiesriad. Yr oedd ei fab, Gideon, yn dyrnu gwenith mewn gwinwryf, i'w guddio rhag Midian.
11基甸蒙召耶和華的使者來到，坐在俄弗拉，一棵屬於亞比以謝族人約阿施的橡樹下；約阿施的兒子基甸正在壓酒池裡打麥子，為要躲避米甸人的搶奪。
12 Ymddangosodd angel yr ARGLWYDD iddo a dweud wrtho, "Y mae'r ARGLWYDD gyda thi, u373?r dewr."
12耶和華的使者向基甸顯現，對他說：“大能的勇士啊，耶和華與你同在。”
13 Ateb-odd Gideon ef, "Ond, syr, os yw'r ARGLWYDD gyda ni, pam y mae hyn i gyd wedi digwydd inni? A phle mae ei holl ryfeddodau y soniodd ein hynafiaid amdanynt, a dweud wrthym, 'Oni ddygodd yr ARGLWYDD ni i fyny o'r Aifft?'
13基甸回答他，說：“唉，我的主，如果耶和華與我們同在，我們怎會遭遇這一切事呢？我們的列祖向我們講述的，耶和華的一切奇事在哪裡呢？他們曾說：‘耶和華不是把我們從埃及領上來嗎？’現在他卻拋棄了我們，把我們交在米甸人手中！”
14 Erbyn hyn y mae'r ARGLWYDD wedi'n gadael, a'n rhoi yng ngafael Midian." Trodd angel yr ARGLWYDD ato a dweud, "Dos, gyda'r nerth hwn sydd gennyt, a gwared Israel o afael Midian; onid wyf fi yn dy anfon?"
14耶和華轉向基甸，對他說：“你靠著你這能力，去拯救以色列人脫離米甸人的手吧；我不是差派了你嗎？”
15 Atebodd yntau, "Ond, syr, sut y gwaredaf fi Israel? Edrych, fy nhylwyth i yw'r gwannaf yn Manasse, a minnau yw'r distatlaf o'm teulu."
15基甸對他說：“唉，我主啊，我憑著甚麼拯救以色列人呢？看哪，我的家族在瑪拿西支派中是最卑微的，我在我的父家是最年輕的。”
16 Yna dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, "Yn sicr byddaf fi gyda thi, a byddi'n taro'r Midianiaid fel pe baent un gu373?r."
16耶和華對他說：“因為我必與你同在，你就必擊打米甸人，像擊打一人一樣。”
17 Atebodd yntau, "Os cefais ffafr yn d'olwg, yna rho arwydd imi mai ti sy'n siarad � mi.
17基甸又對他說：“如果我在你眼前蒙恩，求你給我一個憑據，證實是你與我說話。
18 Paid � mynd oddi yma cyn imi ddychwelyd atat a chyflwyno fy offrwm a'i osod o'th flaen." Atebodd yntau, "Fe arhosaf nes iti ddod yn �l."
18求你不要離開這裡，等我回來，把我的禮物帶來，擺在你面前。”他回答：“我必等你回來。”
19 Aeth Gideon a pharatoi myn gafr a phobi bara croyw o beilliaid. Gosododd y cig ar ddysgl a rhoi'r cawl mewn padell, a'u dwyn ato dan y dderwen, a'u cyflwyno.
19基甸去預備了一隻山羊羔，和十公斤麵粉做的無酵餅，把肉放在籃子裡，把湯盛在鍋中，帶到橡樹之下，獻上給他。
20 Yna dywedodd angel Duw wrtho, "Cymer y cig a'r bara croyw a'u rhoi ar y graig acw, a thywallt y cawl." Gwnaeth hynny.
20 神的使者對基甸說：“把肉和無酵餅拿出來，擺在這塊磐石上，把湯倒出來。”他就這樣行了。
21 Estynnodd angel yr ARGLWYDD flaen y ffon oedd yn ei law, a phan gyffyrddodd �'r cig a'r bara croyw, cododd t�n o'r graig a'u llosgi; a diflannodd angel yr ARGLWYDD o'i olwg.
21耶和華的使者伸出手中的杖，杖頭一觸著肉和無酵餅，就有火從磐石中上來，把肉和無酵餅都燒盡了；耶和華的使者就從基甸的眼前消失了。
22 Yna fe sylweddolodd Gideon mai angel yr ARGLWYDD oedd, a dywedodd, "Gwae fi, f'Arglwydd DDUW, am imi weld angel yr ARGLWYDD wyneb yn wyneb."
22基甸看出他是耶和華的使者，就說：“哀哉，我主耶和華啊，因為我面對面看見了耶和華的使者。”
23 Ond dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, "Heddwch iti; paid ag ofni, ni byddi farw."
23耶和華對他說：“你放心好了，不要怕，你必不會死。”
24 Adeiladodd Gideon allor i'r ARGLWYDD yno a'i henwi Jehofa-shalom. Y mae yn Offra Abieser hyd y dydd hwn.
24基甸就在那裡給耶和華築了一座祭壇，稱為耶和華沙龍；直到今日，這壇還在亞比以謝族的俄弗拉。
25 Y noson honno dywedodd yr ARGLWYDD wrtho, "Cymer ych o eiddo dy dad, yr ail ych, yr un seithmlwydd, a thyn i lawr yr allor i Baal sydd gan dy dad, a thor i lawr y pren Asera sydd yn ei hymyl.
25基甸毀巴力祭壇當夜，耶和華對基甸說：“取你父親的牛和另一頭七歲大的牛來，拆毀你父親的巴力祭壇，砍下壇旁的亞舍拉。
26 Adeilada allor briodol i'r ARGLWYDD dy Dduw ar ben y fangre hon; yna cymer yr ail ych a'i offrymu'n boethoffrwm ar goed yr Asera a dorraist i lawr."
26在這堅固的地方上面，你要整整齊齊為耶和華你的 神築一座祭壇，拿第二頭牛作燔祭，用你砍下來的亞舍拉作柴。”
27 Cymerodd Gideon ddeg o'i weision a gwnaeth fel yr oedd yr ARGLWYDD wedi dweud wrtho, ond gan fod arno ofn gwneud hynny liw dydd oherwydd ei deulu a phobl y ddinas, fe'i gwnaeth liw nos.
27基甸就從他的僕人中選出了十個人，照著耶和華告訴他的行了；但因為害怕他的父家和城裡的人，就不敢在日間行事，只好在晚上作了。
28 Pan gododd pobl y ddinas yn gynnar yn y bore a gweld allor Baal wedi ei bwrw i lawr a'r pren Asera oedd yn ei hymyl wedi ei thorri, a'r ail ych wedi ei offrymu ar yr allor oedd wedi ei chodi,
28城裡的人清早起來，見巴力的祭壇已被拆毀，壇旁的亞舍拉也被砍下來，並且看見那第二頭牛獻在新築的祭壇上的時候，
29 yna gofynnodd pawb i'w gilydd, "Pwy a wnaeth hyn?" Ar �l chwilio a holi, dywedasant, "Gideon fab Joas sydd wedi gwneud hyn."
29就彼此說：“誰作了這事呢？”他們追查尋訪之後，就說：“是約阿施的兒子基甸作的。”
30 Yna dywedodd pobl y ddinas wrth Joas, "Tyrd �'th fab allan iddo gael marw, oherwydd y mae wedi bwrw i lawr allor Baal a thorri'r pren Asera oedd yn ei hymyl."
30城裡的人對約阿施說：“把你的兒子領出來，把他處死，因為他拆毀了巴力的祭壇，砍下了壇旁的亞舍拉。”
31 Ond meddai Joas wrth bawb oedd yn sefyll o'i gwmpas, "A ydych chwi am ddadlau achos Baal? A ydych chwi am ei achub ef? Rhoir pwy bynnag sy'n dadlau drosto i farwolaeth erbyn y bore. Os yw'n dduw, dadleued drosto'i hun am i rywun fwrw ei allor i lawr."
31約阿施對所有站著攻擊他的人說：“你們要為巴力辯護嗎？或是你們要救他呢？誰為他辯護，到早晨就必死亡。巴力若是神，有人拆毀了他的祭壇，就讓他為自己辯護吧。”
32 A'r diwrnod hwnnw galwyd Gideon yn Jerwbbaal � hynny yw, "Bydded i Baal ddadlau ag ef" � am iddo fwrw ei allor i lawr.
32因此，當日基甸被稱為耶路．巴力，意思說：他拆毀了巴力的祭壇，讓巴力與他爭辯吧。
33 Daeth yr holl Midianiaid a'r Amaleciaid a'r dwyreinwyr ynghyd, a chroesi a gwersyllu yn nyffryn Jesreel.
33那時，米甸人、亞瑪力人和東方人，都聚集起來，過了河，在耶斯列平原安營。
34 Disgynnodd ysbryd yr ARGLWYDD ar Gideon; chwythodd yntau'r utgorn a galw ar yr Abiesriaid i'w ddilyn.
34耶和華的靈降在基甸身上，他就吹角；亞比以謝族都應召來跟從他。
35 Anfonodd negeswyr drwy Manasse gyfan a galw arnynt hwythau hefyd i'w ddilyn. Yna anfonodd negeswyr drwy Aser, Sabulon a Nafftali, a daethant hwythau i'w cyfarfod.
35他派使者到瑪拿西全地去，瑪拿西人也都應召來跟從他；他又派使者到亞設、西布倫、拿弗他利去，他們也都上來與他們會合。
36 Dywedodd Gideon wrth Dduw, "Os wyt am waredu Israel drwy fy llaw i, fel yr addewaist,
36基甸向 神求證基甸對 神說：“如果你按著你所說的，要藉著我的手拯救以色列人；
37 dyma fi'n gosod cnu o wl�n ar y llawr dyrnu; os bydd gwlith ar y cnu yn unig, a'r llawr i gyd yn sych, yna byddaf yn gwybod y gwaredi Israel drwof fi, fel y dywedaist."
37看哪，我要把一團新剪的羊毛放在禾場上；露水若是單單落在羊毛上，而全地都是乾的，我就知道你要照著你所說的，藉著我的手拯救以色列了。”
38 Felly y bu. Pan gododd fore trannoeth a hel y cnu at ei gilydd, gwasgodd ddigon o wlith ohono i lenwi ffiol �'r du373?r.
38第二天，基甸清早起來，情形果然是這樣；他把羊毛一擠，就從羊毛中擠出一滿盆的露水來。
39 Ond meddai Gideon wrth Dduw, "Paid � digio wrthyf os gofynnaf un peth arall; yr wyf am wneud un prawf arall �'r cnu: bydded y cnu'n unig yn sych, a gwlith ar y llawr i gyd."
39基甸又對 神說：“求你不要向我發怒，我要再說這一次；求你讓我把羊毛再試一試，但願單單羊毛是乾的，而全地都有露水。”
40 Gwnaeth Duw hynny y noson honno, y cnu'n unig yn sych, a gwlith ar y llawr i gyd.
40那一夜， 神也這樣行了；單單羊毛是乾的，全地都有露水。