1 Aeth Abimelech fab Jerwbbaal i Sichem at frodyr ei fam, a dweud wrthynt hwy ac wrth holl dylwyth ei fam,
1亞比米勒殺基甸的眾子耶路．巴力的兒子亞比米勒，到示劍去見他的眾母舅，對他們和他母親的全體族人說：
2 "Yr wyf am i chwi ofyn i holl ben-aethiaid Sichem, 'Prun sydd orau gennych, cael eich llywodraethu gan yr holl ddeg a thrigain o feibion Jerwbbaal, ynteu cael eich llywodraethu gan un dyn? Cofiwch hefyd fy mod i o'r un asgwrn a chnawd � chwi.'"
2“請你們給示劍的眾人說：‘是耶路．巴力的眾子七十人都統治你們好呢？還是一個人統治你們好呢？’你們也要記得我是你們的骨肉。”
3 Fe siaradodd brodyr ei fam amdano yng nghlyw holl benaethiaid Sichem, a dweud yr holl bethau hyn, ac yr oedd eu calon yn tueddu tuag at Abimelech am eu bod yn meddwl, "Y mae'n frawd i ni."
3他的眾母舅就把這一切話為他說給示劍的眾人聽；他們的心都傾向亞比米勒，因為他們說：“他本是我們的親族。”
4 Rhoesant iddo ddeg a thrigain o ddarnau arian o deml Baal-berith, ac � hwy fe gyflogodd Abimelech ddynion ofer a gwyllt i'w ddilyn.
4他們就從巴力．比利土的廟裡，取了八百克銀子給亞比米勒，亞比米勒用這些銀子雇了一些無賴流氓，那些人就跟隨了他。
5 Aeth i du375? ei dad yn Offra, a lladd ar yr un maen bob un o'i frodyr, sef deng mab a thrigain Jerwbbaal. Ond arbedwyd Jotham, mab ieuengaf Jerwbbaal, am iddo ymguddio.
5他回到俄弗拉他父親的家，把自己的兄弟，耶路．巴力的眾子七十人，都殺在一塊石頭上；只剩下耶路．巴力的小兒子約坦，因為他藏了起來。
6 Yna daeth holl benaethiaid Sichem a phawb o Beth-milo ynghyd, a mynd a gwneud Abimelech yn frenin, ger y dderwen a osodwyd i fyny yn Sichem.
6示劍的眾人和伯特米羅人都聚集起來，到示劍橡樹旁的望樓那裡，立亞比米勒為王。
7 Pan ddywedwyd hyn wrth Jotham, fe aeth ef a sefyll ar gopa Mynydd Garisim a gweiddi'n uchel. Meddai wrthynt, "Gwrandewch arnaf fi, chwi benaethiaid Sichem, er mwyn i Dduw wrando arnoch chwithau.
7約坦的寓言有人把這事告訴了約坦，約坦就去，站在基利心山頂上，高聲向他們呼喊，說：“示劍人哪，你們要聽我的話， 神也就聽你們的話。
8 Daeth y coed at ei gilydd i eneinio un o'u plith yn frenin.
8有一次，眾樹要去膏立一個王統治它們，就對橄欖樹說：‘請你作王統治我們吧。’
9 Dywedasant wrth yr olewydden, 'Bydd di yn frenin arnom.' Ond atebodd yr olewydden, 'A adawaf fi fy mraster, yr anrhydeddir Duw a dynion trwyddo, a mynd i lywodraethu ar y coed?'
9橄欖樹對它們說：‘我怎可以放棄生產人用來榮耀 神和尊崇人的油，飄搖在眾樹之上呢？’
10 Yna dywedodd y coed wrth y ffigysbren, 'Tyrd di; bydd yn frenin arnom.'
10眾樹對無花果樹說：‘請你來作王統治我們吧。’
11 Atebodd y ffigysbren, 'A adawaf fi fy melystra a'm ffrwyth hyfryd, a mynd i lywodraethu ar y coed?'
11無花果樹對它們說：‘我怎可以放棄結出我的甜美果子，飄搖在眾樹之上呢？’
12 Dywedodd y coed wrth y winwydden, 'Tyrd di; bydd yn frenin arnom.'
12眾樹對葡萄樹說：‘請你來作王統治我們吧。’
13 Ond atebodd y winwydden, 'A adawaf fi fy ngwin melys, sy'n llonni Duw a dyn, a mynd i lywodraethu ar y coed?'
13葡萄樹對它們說：‘我怎可以放棄生產那使 神和世人都喜樂的新酒，飄搖在眾樹之上呢？’
14 Yna dywedodd yr holl goed wrth y fiaren, 'Tyrd di; bydd yn frenin arnom.'
14於是眾樹都對荊棘說：‘請你來作王統治我們吧。’
15 Ac meddai'r fiaren wrth y coed, 'Os ydych o ddifrif am f'eneinio i yn frenin arnoch, dewch a llochesu yn fy nghysgod. Onid e, fe ddaw t�n allan o'r fiaren a difa cedrwydd Lebanon.'
15荊棘對眾樹說：‘如果你們真誠地膏立我作王統治你們，就要來，投靠在我的蔭下；否則，火必從荊棘裡出來，吞滅黎巴嫩的香柏樹。’
16 "Yn awr, a ydych wedi gweithredu'n onest a chydwybodol wrth wneud Abimelech yn frenin? A ydych wedi delio'n deg � Jerwbbaal a'i deulu? Ai'r hyn a haeddai a wnaethoch iddo?
16“現在你們立亞比米勒為王，你們若是誠實和正直，如果你們善待耶路．巴力和他的家，照著他手所作的待他；
17 Oherwydd brwydrodd fy nhad drosoch, a mentro'i einioes a'ch achub o law Midian;
17我父親從前冒死為你們爭戰，把你們從米甸人手中救了出來；
18 ond heddiw yr ydych wedi codi yn erbyn tu375? fy nhad a lladd ei feibion, deg a thrigain o wu375?r, ar un maen. Yr ydych wedi gwneud Abimelech, mab ei gaethferch, yn frenin ar benaethiaid Sichem, am ei fod yn frawd i chwi.
18今日你們竟起來攻擊我的父家，在一塊石頭上殺了他七十個兒子，又立了他的婢女所生的兒子亞比米勒作示劍人的王，因為他原是你們的親族。
19 Os ydych wedi delio'n onest a chydwybodol � Jerwbbaal a'i deulu heddiw, llawenhewch yn Abimelech, a bydded iddo yntau lawenhau ynoch chwi.
19今日你們若是按著誠實和正直待耶路．巴力和他的家，你們就可以因亞比米勒得喜樂，亞比米勒也可以因你們得喜樂。
20 Onid e, aed t�n allan o Abimelech a difa penaethiaid Sichem a Beth-milo; hefyd aed t�n allan o benaethiaid Sichem a Beth-milo a difa Abimelech."
20若不是這樣，願火從亞比米勒出來，吞滅示劍人和伯特米羅人；又願火從示劍人和伯特米羅人出來，吞滅亞比米勒。”
21 Yna ciliodd Jotham, a ffoi i Beer ac aros yno, o gyrraedd ei frawd Abimelech.
21接著約坦就逃跑了；他逃到比珥去，住在那裡，躲避他的兄弟亞比米勒。
22 Wedi i Abimelech deyrnasu am dair blynedd ar Israel,
22示劍人背叛亞比米勒王亞比米勒治理以色列人三年。
23 anfonodd Duw ysbryd cynnen rhwng Abimelech a phenaethiaid Sichem, a throesant yn annheyrngar iddo.
23 神差派邪惡的靈來到亞比米勒與示劍人中間，示劍人就背棄了亞比米勒。
24 Digwyddodd hyn er mwyn i'r trais a wnaed ar ddeng mab a thrigain Jerwbbaal, a'r tywallt gwaed, ddisgyn ar eu brawd Abimelech, a'u lladdodd, ac ar benaethiaid Sichem, a fu'n ei gynorthwyo i ladd ei frodyr.
24這是要報復對耶路．巴力七十個兒子的暴行，把流他們血的罪歸到他們的兄弟亞比米勒身上，就是那殺害他們的；也歸到示劍人身上，就是那些幫助亞比米勒去殺他自己的兄弟的。
25 Gosododd penaethiaid Sichem rai ar bennau'r mynyddoedd i wylio amdano; yr oeddent hwy'n ysbeilio pawb a dd�i heibio iddynt ar y ffyrdd, a dywedwyd am hyn wrth Abimelech.
25示劍人在山頂上設下埋伏，路過他們那裡的，他們都劫掠；有人把這事告訴亞比米勒。
26 Pan ddaeth Gaal fab Ebed a'i gymrodyr drosodd i Sichem, enillodd ymddiriedaeth penaethiaid Sichem.
26那時，以別的兒子迦勒與他的兄弟都來了，到示劍去，示劍人竟信任他。
27 Wedi iddynt fod allan yn y maes yn cynaeafu eu gwinllannoedd ac yn sathru'r grawnwin, cadwasant u373?yl o lawenydd a mynd i deml eu duw gan fwyta ac yfed, ac yna difenwi Abimelech.
27他們出到田間去，收取葡萄，榨酒，舉行慶祝會，進入他們的神廟吃喝，並且咒詛亞比米勒。
28 Ac meddai Gaal fab Ebed, "Pwy yw Abimelech a phwy yw pobl Sichem, fel ein bod ni yn ei wasanaethu ef? Oni ddylai mab Jerwbbaal a'i oruchwyliwr Sebul wasanaethu gwu375?r Hemor tad Sichem? Pam y dylem ni ei wasanaethu ef?
28以別的兒子迦勒說：“亞比米勒是誰？示劍是誰？竟要我們服事他呢？他不是耶路．巴力的兒子嗎？他的副官不是西布勒嗎？你們要服事示劍的始祖哈抹的後人啊；我們為甚麼要服事亞比米勒呢？
29 O na fyddai'r bobl yma dan fy awdurdod i! Mi symudwn i Abimelech. Dywedwn wrtho, 'Cynydda dy fyddin a thyrd allan.'"
29但願這些人民都歸在我手下，我好把亞比米勒除掉。”迦勒又對亞比米勒說：“增添你的軍隊出來吧！”
30 Pan glywodd Sebul, goruchwyliwr y ddinas, eiriau Gaal fab Ebed, fe wylltiodd.
30那城的首長西布勒聽了以別的兒子迦勒的話，他的怒氣就發作，
31 Anfonodd negeswyr at Abimelech i Aruma a dweud, "Edrych, y mae Gaal fab Ebed a'i gymrodyr wedi dod i Sichem, ac yn troi'r dref yn d'erbyn.
31祕密差派使者去見亞比米勒，說：“以別的兒子迦勒和他的兄弟已經到了示劍，他們正在煽動那城的人反叛你。
32 Yn awr, cychwyn di liw nos gyda'r bobl sydd gennyt, ac ymguddia allan yn y wlad;
32現在，你和與你在一起的人，要在夜間起來，在野地埋伏。
33 yna, yfory ar godiad haul, gwna gyrch cynnar ar y dref, a phan ddaw ef a'r bobl sydd gydag ef allan i'th gyfarfod, gwna dithau iddo orau y medri."
33到了早晨，太陽出來的時候，你就要起來攻城；你要注意，迦勒和與他在一起的人出來對抗你的時候，你就把握機會對付他們。”
34 Cych-wynnodd Abimelech a'r holl bobl oedd gydag ef liw nos, ac ymguddio yn bedair mintai yn erbyn Sichem.
34於是亞比米勒和與他在一起的人，都在夜間起來，分作四隊，埋伏著等候示劍人。
35 Pan aeth Gaal fab Ebed allan a sefyll ym mynediad porth y dref, cododd Abimelech a'r dynion oedd gydag ef o'u cuddfan.
35以別的兒子迦勒出去，站在城門口；亞比米勒和與他在一起的人，從埋伏的地方起來。
36 Gwelodd Gaal y bobl a dywedodd wrth Sebul, "Edrych, y mae pobl yn dod i lawr o gopaon y mynyddoedd." Ond dywedodd Sebul wrtho, "Gweld cysgod y mynyddoedd fel pobl yr wyt."
36迦勒看見了那些人，就對西布勒說：“你看，有人從山頂上下來。”西布勒說：“你看見山的影子以為是人。”
37 Yna dywedodd Gaal eto, "Y mae yna bobl yn dod i lawr o ganol y wlad, ac un fintai'n dod o gyfeiriad Derwen y Swynwyr."
37迦勒又說：“看哪，有人從高地下來，又有一隊從米惡尼尼橡樹的路徑而來。”
38 Atebodd Sebul, "Ple'n awr, ynteu, y mae dy geg fawr oedd yn dweud, 'Pwy yw Abimelech, fel ein bod ni yn ei wasanaethu?' Onid dyma'r fyddin y buost yn ei dilorni? Allan � thi yn awr i ymladd � hi!"
38西布勒對他說：“你曾經說過：‘亞比米勒是誰，竟要我們服事他呢？’現在你說這話的嘴在哪裡呢？這不是你輕視的人嗎？現在請你出去與他們交戰吧。”
39 Arweiniodd Gaal benaethiaid Sichem allan, ac ymladd ag Abimelech.
39於是迦勒在示劍人面前出去，與亞比米勒爭戰。
40 Aeth Abimelech ar ei �l, a ffodd yntau; ond cwympodd llawer yn glwyfedig hyd at fynediad y porth.
40亞比米勒追趕迦勒，迦勒在他面前逃跑，直到城門口，有很多受傷的人仆倒。
41 Arhosodd Abimelech yn Aruma, a gyrrwyd Gaal a'i gymrodyr ymaith gan Sebul rhag iddynt aros yn Sichem.
41亞比米勒住在亞魯瑪；西布勒把迦勒和他的兄弟趕走，不許他們住在示劍。
42 Trannoeth aeth pobl Sichem allan i'r maes, a hysbyswyd Abimelech.
42亞比米勒的反擊次日，城中眾人出到田間去，有人把這事告訴亞比米勒。
43 Cymerodd yntau fyddin, a'i rhannu'n dair mintai ac ymguddio yn y maes, a phan welodd y bobl yn dod allan o'r dref, cododd yn eu herbyn a'u taro.
43亞比米勒就把他的人分作三隊，埋伏在田間；他在那裡觀看，見有人從城裡出來，就起來攻擊他們，把他們擊殺了。
44 Ymosododd Abimelech a'r fintai oedd gydag ef, a sefyll ym mynediad porth y dref, ac yr oedd dwy fintai yn ymosod ar bawb oedd yn y maes ac yn eu taro.
44亞比米勒和與他在一起的一隊人忽然衝過去，站在城門口；其他兩隊人也衝出來攻打所有在田間的人，把他們擊殺了。
45 Brwydrodd Abimelech yn erbyn y dref ar hyd y diwrnod hwnnw, a chipiodd hi a lladd y bobl oedd ynddi. Distrywiodd y dref a'i hau � halen.
45那一天，亞比米勒整天攻打那城，把城攻下了，殺了城中的眾人；把城拆毀，又撒上鹽。
46 Pan glywodd holl benaethiaid Tu373?r Sichem, aethant i ddaeargell teml El-berith.
46示劍樓的眾人聽見了這事，就逃入伊勒．比利土廟的地穴裡。
47 Dywedwyd wrth Abimelech fod penaethiaid Tu373?r Sichem i gyd wedi ymgasglu,
47有人告訴亞比米勒，說：“示劍樓所有的人都聚集在一起。”
48 ac aeth ef a phawb o'r fyddin oedd gydag ef i Fynydd Salmon. Cymerodd Abimelech un o'r bwyeill yn ei law, a thorri cangen o'r coed, a'i chodi a'i gosod ar ei ysgwydd. Yna dywedodd wrth y bobl oedd gydag ef, "Brysiwch, gwnewch yr un fath � mi."
48亞比米勒和與他在一起的人都上了撒們山；亞比米勒手裡拿著斧子，砍下一根樹枝，拿起來放在自己的肩頭上，然後對與他在一起的人說：“你們看我作甚麼，你們也要趕快照樣作。”
49 Felly torrodd pob un o'r bobl ei gangen a dilyn Abimelech; rhoesant hwy dros y ddaeargell, a'i llosgi uwch eu pennau. Bu farw pawb oedd yn Nhu373?r Sichem, oddeutu mil o wu375?r a gwragedd.
49於是眾人也各自砍下一根樹枝，跟隨著亞比米勒，把樹枝放在地穴上，放火燒了地穴，以致示劍樓的人都死了，男女約有一千人。
50 Yna aeth Abimelech i Thebes a gwersyllu yn ei herbyn a'i hennill.
50亞比米勒的結局後來亞比米勒到提備斯去，安營攻打提備斯，攻取了那城。
51 Yr oedd tu373?r cadarn yng nghanol y dref, a ffodd y gwu375?r a'r gwragedd i gyd yno, a holl benaethiaid y dref, a chloi arnynt ac esgyn i do'r tu373?r.
51城中有一座堅固的城樓；那城所有的人，無論男女，都逃到那裡去，關上門，上了樓頂。
52 Daeth Abimelech at y tu373?r, ac ymladd yn ei erbyn; ac wrth iddo agos�u at fynediad y tu373?r i'w losgi,
52亞比米勒到了城樓前，攻打城樓；他走近城樓門口，要用火焚燒。
53 taflodd rhyw wraig faen melin i lawr ar ben Abimelech a dryllio'i benglog.
53有一個婦人把一塊上磨石拋在亞比米勒的頭上，打破了他的頭蓋骨。
54 Ar unwaith galwodd ei lanc, a oedd yn cludo'i arfau, a dweud wrtho, "Tyn dy gleddyf a lladd fi, rhag iddynt ddweud amdanaf mai gwraig a'm lladdodd." Felly trywanodd ei lanc ef, a bu farw.
54他急忙呼喊替他拿兵器的少年人，對他說：“拔出你的刀來，把我殺死吧。免得人講論我說：‘他被一個婦人所殺。’”於是那少年人把他刺透，他就死了。
55 Pan welodd yr Israeliaid fod Abimelech wedi marw, aeth pawb adref.
55以色列人看見亞比米勒死了，就各回自己的地方去了。
56 Felly y talodd Duw i Abimelech am y drygioni a wnaeth i'w dad trwy ladd ei ddeg brawd a thrigain.
56這樣， 神報應了亞比米勒向他父親所行的惡事，就是他殺了自己的兄弟七十個人。
57 Hefyd talodd Duw yn �l holl ddrygioni pobl Sichem, a disgynnodd arnynt felltith Jotham fab Jerwbbaal.
57 神也把示劍人的一切惡事，都報應在他們的頭上；耶路．巴力的兒子約坦的咒詛，也歸到他們身上。