1 Yr oedd wedi dod i mewn i Jericho, ac yn mynd trwy'r dref.
1稅吏長撒該耶穌進了耶利哥，正經過的時候，
2 Dyma ddyn o'r enw Sacheus, un oedd yn brif gasglwr trethi ac yn u373?r cyfoethog,
2有一個人名叫撒該，是稅吏長，又很富有。
3 yn ceisio gweld prun oedd Iesu; ond yr oedd yno ormod o dyrfa, ac yntau'n ddyn byr.
3他想看看耶穌是怎麼樣的，因為人多，他又身材矮小，就看不見。
4 Rhedodd ymlaen a dringo sycamorwydden er mwyn gweld Iesu, oherwydd yr oedd ar fynd heibio y ffordd honno.
4於是他跑到前頭，爬上一棵桑樹，要看看耶穌，因為耶穌就要從那裡經過。
5 Pan ddaeth Iesu at y fan, edrychodd i fyny a dweud wrtho, "Sacheus, tyrd i lawr ar dy union; y mae'n rhaid imi aros yn dy du375? di heddiw."
5耶穌到了那裡，往上一看，對他說：“撒該，快下來，今天我要住在你家裡。”
6 Daeth ef i lawr ar ei union a'i groesawu yn llawen.
6他就趕快下來，歡歡喜喜地接待耶穌。
7 Pan welsant hyn, dechreuodd pawb rwgnach ymhlith ei gilydd gan ddweud, "Y mae wedi mynd i letya at ddyn pechadurus."
7眾人看見就紛紛議論說：“他竟到罪人家裡去住宿！”
8 Ond safodd Sacheus yno, ac meddai wrth yr Arglwydd, "Dyma hanner fy eiddo, syr, yn rhodd i'r tlodion; os mynnais arian ar gam gan neb, fe'i talaf yn �l bedair gwaith."
8撒該站著對主說：“主啊，請看，我要把家財的一半分給窮人，我若敲詐了誰，就還他四倍。”
9 "Heddiw," meddai Iesu wrtho, "daeth iachawdwriaeth i'r tu375? hwn, oherwydd mab i Abraham yw'r gu373?r hwn yntau.
9耶穌說：“今天救恩到了這家，他也是亞伯拉罕的子孫。
10 Daeth Mab y Dyn i geisio ac i achub y colledig."
10因為人子來，是要尋找拯救失喪的人。”
11 Tra oeddent yn gwrando ar hyn, fe aeth ymlaen i ddweud dameg, am ei fod yn agos i Jerwsalem a hwythau'n tybied fod teyrnas Dduw i ymddangos ar unwaith.
11十個僕人的比喻（參太25:14~30）眾人聽這些話的時候，因為耶穌已經接近耶路撒冷，又因他們以為 神的國快要出現，他就講了一個比喻，
12 Meddai gan hynny, "Aeth dyn o uchel dras i wlad bell i gael ei wneud yn frenin, ac yna dychwelyd i'w deyrnas.
12說：“有一個貴族往遠方去要接受王位，然後回來。
13 Galwodd ato ddeg o'i weision a rhoi darn aur bob un iddynt, gan ddweud wrthynt, 'Ewch i fasnachu nes imi ddychwelyd.'
13他叫了自己的十個僕人來，給他們一千銀幣，說：‘你們拿去作生意，等到我回來。’
14 Ond yr oedd ei ddeiliaid yn ei gas�u, ac anfonasant lysgenhadon ar ei �l i ddatgan: 'Ni fynnwn hwn yn frenin arnom.'
14他本國的人卻恨他，就派使者跟著去說：‘我們不願意這個人作王統治我們。’
15 Ond dychwelodd ef wedi ei wneud yn frenin, a gorchmynnodd alw ato y gweision hynny yr oedd wedi rhoi'r arian iddynt, i gael gwybod pa lwyddiant yr oeddent wedi ei gael.
15他得了王位回來，就吩咐把那些領了錢的僕人召來，要知道他們作生意賺了多少。
16 Daeth y cyntaf ato gan ddweud, 'Meistr, y mae dy ddarn aur wedi ennill ato ddeg darn arall.'
16第一個走過來說：‘主啊，你的一百銀幣，已經賺了一千。’
17 'Ardderchog, fy ngwas da,' meddai yntau wrtho. 'Am iti fod yn ffyddlon yn y pethau lleiaf, yr wyf yn dy benodi yn llywodraethwr ar ddeg tref.'
17主人說：‘好，良善的僕人，你既然在最小的事上忠心，可以有權管理十座城。’
18 Daeth yr ail gan ddweud, 'Y mae dy ddarn aur, Meistr, wedi gwneud pum darn.'
18第二個來說：‘主啊，你的一百銀幣，已經賺了五百。’
19 'Tithau hefyd,' meddai wrth hwn yn ei dro, 'bydd yn bennaeth ar bum tref.'
19主人說：‘你可以管理五座城。’
20 Yna daeth y trydydd gan ddweud, 'Meistr, dyma dy ddarn aur. Fe'i cedwais yn ddiogel mewn cadach.
20另一個來說：‘主啊，你看，你的一百銀幣，我一直保存在手巾裡，
21 Yr oedd arnaf dy ofn di. Yr wyt yn ddyn caled, yn cymryd yr hyn a ystoriodd eraill ac yn medi'r hyn a heuodd eraill.'
21因為我怕你，你一向是嚴厲的人，沒有存的要提取，沒有種的要收割。’
22 '�'th eiriau dy hun,' atebodd ef, 'y'th gondemniaf, y gwas drwg. Yr oeddit yn gwybod, meddi, fy mod yn ddyn caled, yn cymryd yr hyn a ystoriodd eraill ac yn medi'r hyn a heuodd eraill.
22主人說：‘可惡的僕人！我要憑你的口定你的罪。你知道我是嚴厲的人，沒有存的要提取，沒有種的要收割嗎？
23 Pam felly na roddaist fy arian mewn banc? Buasai wedi ennill llog erbyn imi ddod i'w godi.'
23那你為甚麼不把我的錢存入銀行，等我回來的時候，把它連本帶利取回來呢？’
24 Yna meddai wrth y rhai oedd yno, 'Cymerwch y darn aur oddi arno a rhowch ef i'r un a chanddo ddeg darn.'
24他就對侍衛說：‘奪過他的一百銀幣，給那有一千的。’
25 'Meistr,' meddent hwy wrtho, 'y mae ganddo ddeg darn yn barod.'
25他們說：‘主啊，他已經有一千銀幣了。’
26 Rwy'n dweud wrthych, i bawb y mae ganddynt y rhoddir, ond oddi ar y rhai nad oes ganddynt fe gymerir hyd yn oed hynny sydd ganddynt.
26主人說：‘我告訴你們，凡是有的，還要給他；沒有的，就算他有甚麼也要拿去。
27 A'm gelynion, y rheini na fynnent fi yn frenin arnynt, dewch � hwy yma a lladdwch hwy yn fy ngu373?ydd."
27至於我那些仇敵，就是不願意我作王統治他們的，把他們拉到這裡來，在我面前殺掉！’”
28 Wedi dweud hyn aeth rhagddo ar ei ffordd i fyny i Jerwsalem, gan gerdded ar y blaen.
28騎驢進耶路撒冷（太21:1~9；可11:1~10；約12:12~15）耶穌講完這些話，就往前走，上耶路撒冷去。
29 Pan gyrhaeddodd yn agos i Bethffage a Bethania, ger y mynydd a elwir Olewydd, anfonodd ddau o'i ddisgyblion
29將到伯法其和伯大尼，就在橄欖山那裡，他差派兩個門徒，
30 gan ddweud, "Ewch i'r pentref gyferbyn. Wrth ichwi ddod i mewn iddo cewch yno ebol wedi ei rwymo, un nad oes neb wedi bod ar ei gefn erioed. Gollyngwch ef a dewch ag ef yma.
30說：“你們往對面的村子裡去，就會看見一頭從來沒有人騎過的小驢，拴在那裡，把牠解開牽來。
31 Ac os bydd rhywun yn gofyn i chwi, 'Pam yr ydych yn ei ollwng?', dywedwch fel hyn: 'Y mae ar y Meistr ei angen.'"
31如果有人問為甚麼解開牠，你們要這樣說：‘主需要牠。’”
32 Aeth y rhai a anfonwyd, a chael yr ebol, fel yr oedd ef wedi dweud wrthynt.
32被差的人去了，發現和主所說的一樣。
33 Pan oeddent yn gollwng yr ebol, meddai ei berchenogion wrthynt, "Pam yr ydych yn gollwng yr ebol?"
33他們解開小驢的時候，主人問他們：“你們為甚麼解開牠？”
34 Atebasant hwythau, "Y mae ar y Meistr ei angen,"
34他們說：“主需要牠。”
35 a daethant ag ef at Iesu. Yna taflasant eu mentyll ar yr ebol, a gosod Iesu ar ei gefn.
35他們把小驢牽到耶穌那裡，把自己的衣服搭在上面，扶著耶穌上去。
36 Wrth iddo fynd yn ei flaen, yr oedd pobl yn taenu eu mentyll ar y ffordd.
36耶穌前行的時候，眾人把自己的衣服鋪在路上。
37 Pan oedd yn nes�u at y ffordd sy'n disgyn o Fynydd yr Olewydd, dech-reuodd holl dyrfa ei ddisgyblion yn eu llawenydd foli Duw � llais uchel am yr holl wyrthiau yr oeddent wedi eu gweld,
37他走近耶路撒冷，快要下橄欖山的時候，全體門徒因為所看見的一切神蹟，就歡樂起來，大聲讚美 神，
38 gan ddweud: "Bendigedig yw'r un sy'n dod yn frenin yn enw'r Arglwydd; yn y nef, tangnefedd, a gogoniant yn y goruchaf."
38說：“奉主名來的王，是應當稱頌的！在天上有和平，在至高之處有榮耀！”
39 Ac meddai rhai o'r Phariseaid wrtho o'r dyrfa, "Athro, cerydda dy ddisgyblion."
39群眾中有幾個法利賽人對他說：“先生，責備你的門徒吧！”
40 Atebodd yntau, "Rwy'n dweud wrthych, os bydd y rhain yn tewi, bydd y cerrig yn gweiddi."
40耶穌說：“我告訴你們，他們若不出聲，石頭都要呼叫了。”
41 Pan ddaeth yn agos a gweld y ddinas, wylodd drosti
41為耶路撒冷哀哭耶穌走近耶路撒冷的時候，看見了城，就為城哀哭，
42 gan ddweud, "Pe bait tithau, y dydd hwn, wedi adnabod ffordd tangnefedd � ond na, fe'i cuddiwyd rhag dy lygaid.
42說：“巴不得你在這日子，知道關於你平安的事，但現在這事在你眼前是隱藏的。
43 Oherwydd daw arnat ddyddiau pan fydd dy elynion yn codi clawdd yn dy erbyn, ac yn dy amgylchynu ac yn gwasgu arnat o bob tu.
43日子將到，你的仇敵必築壘攻擊你，周圍環繞你，四面困住你，
44 Fe'th ddymchwelant hyd dy seiliau, ti a'th blant o'th fewn; ni adawant faen ar faen ynot ti, oherwydd dy fod heb adnabod yr amser pan ymwelwyd � thi."
44要摧毀你和你裡面的兒女，沒有一塊石頭留在另一塊石頭上面，因為你不知道那眷顧你的時期。”
45 Aeth i mewn i'r deml a dechrau bwrw allan y rhai oedd yn gwerthu,
45潔淨聖殿（太21:12~17；可11:15~19；約2:13~22）耶穌進了聖殿，就趕走作買賣的人，
46 gan ddweud wrthynt, "Y mae'n ysgrifenedig: 'A bydd fy nhu375? i yn du375? gweddi, ond gwnaethoch chwi ef yn ogof lladron.'"
46對他們說：“經上記著：‘我的殿是禱告的殿’，你們竟把它弄成賊窩了。”
47 Yr oedd yn dysgu o ddydd i ddydd yn y deml. Yr oedd y prif offeiriaid a'r ysgrifenyddion, ynghyd ag arweinwyr y bobl, yn ceisio modd i'w ladd,
47他天天在聖殿裡教導人，祭司長、經學家和民間的首領，都想殺害他；
48 ond heb daro ar ffordd i wneud hynny, oherwydd fod yr holl bobl yn gwrando arno ac yn dal ar ei eiriau.
48但他們不知道要怎樣下手，因為眾人都圍著他，聽他的教訓。