1 Galwodd Iesu y Deuddeg ynghyd a rhoddodd iddynt nerth ac awdurdod i fwrw allan gythreuliaid o bob math ac i wella clefydau.
1差遣十二使徒（太10:5~15；可6:7~13）耶穌召齊十二門徒，給他們能力、權柄，制伏一切鬼魔，醫治各樣的疾病，
2 Yna anfonodd hwy allan i gyhoeddi teyrnas Dduw ac i iach�u'r cleifion.
2差遣他們去宣講 神的國和醫治病人，
3 Meddai wrthynt, "Peidiwch � chymryd dim ar gyfer y daith, na ffon na chod na bara nac arian, na bod � dau grys yr un.
3對他們說：“不要帶著甚麼上路，不要帶手杖，不要帶口袋，不要帶食物，不要帶銀錢，也不要帶兩件衣服。
4 I ba du375? bynnag yr ewch, arhoswch yno nes y byddwch yn ymadael �'r ardal;
4無論進哪一家，就住在那裡，直到離開。
5 a phwy bynnag fydd yn gwrthod eich derbyn, ewch allan o'r dref honno ac ysgwyd ymaith y llwch oddi ar eich traed, yn rhybudd iddynt."
5凡不接待你們的，你們離開那城的時候，當把腳上的灰塵跺下去，作為反對他們的表示。”
6 Aethant allan a theithio o bentref i bentref, gan gyhoeddi'r newydd da ac iach�u ym mhob man.
6於是他們就出去，走遍各鄉，傳講福音，到處醫治病人。
7 Clywodd y Tywysog Herod am yr holl bethau oedd yn digwydd. Yr oedd mewn cyfyng-gyngor am fod rhai yn dweud fod Ioan wedi ei godi oddi wrth y meirw,
7希律的困惑（太14:1~2；可6:14~16）分封王希律聽見所發生的一切事，猶豫不定，因為有人說：“約翰從死人中復活了。”
8 ac eraill fod Elias wedi ymddangos, ac eraill wedyn fod un o'r hen broffwydi wedi atgyfodi.
8又有人說：“以利亞顯現了。”還有人說：“古時的一位先知復活了。”
9 Ond meddai Herod, "Fe dorrais i ben Ioan; ond pwy yw hwn yr wyf yn clywed y fath bethau amdano?" Ac yr oedd yn ceisio cael ei weld ef.
9希律說：“約翰已經斬頭了，但這是誰，我怎麼會聽到他這些事呢？”就設法要見他。
10 Dychwelodd yr apostolion a dywedasant wrth Iesu yr holl bethau yr oeddent wedi eu gwneud. Cymerodd hwy gydag ef ac encilio o'r neilltu i dref a elwir Bethsaida.
10給五千人吃飽的神蹟（太14:13~21；可6:30~44；約6:1~13）使徒們回來，把所作的事報告耶穌。他帶著他們，悄悄地退往伯賽大城去。
11 Ond pan glywodd y tyrfaoedd hyn aethant ar ei �l. Croesawodd ef hwy, a dechrau llefaru wrthynt am deyrnas Dduw ac iach�u'r rhai ag angen gwellhad arnynt.
11群眾知道了，也跟了去。他接待他們，向他們講論 神的國，醫好需要醫治的人。
12 Yn awr yr oedd y dydd yn dechrau dirwyn i ben, a daeth y Deuddeg ato a dweud, "Gollwng y dyrfa, iddynt fynd i'r pentrefi a'r wlad o amgylch a chael llety a bwyd, oherwydd yr ydym mewn lle unig yma."
12天將晚的時候，十二門徒來到他跟前，說：“請解散眾人，好讓他們往周圍的田舍村莊，去找地方住，找東西吃，因為我們這裡是曠野。”
13 Meddai ef wrthynt, "Rhowch chwi rywbeth i'w fwyta iddynt." Meddent hwy, "Nid oes gennym ddim ond pum torth a dau bysgodyn, heb inni fynd a phrynu bwyd i'r holl bobl hyn."
13他說：“你們給他們吃吧！”他們說：“我們所有的，不過是五個餅兩條魚，除非去為這些人另買食物。”
14 Yr oeddent ynghylch pum mil o wu375?r. Ac meddai ef wrth ei ddisgyblion, "Parwch iddynt eistedd yn gwmn�oedd o ryw hanner cant yr un."
14原來男人就約有五千。他對門徒說：“叫他們一組一組地坐下，每組約五十人。”
15 Gwnaethant felly, a pheri i bawb eistedd.
15門徒就照他的話，叫眾人坐下。
16 Cymerodd yntau y pum torth a'r ddau bysgodyn, a chan edrych i fyny i'r nef fe'u bendithiodd, a'u torri, a'u rhoi i'w ddisgyblion i'w gosod gerbron y dyrfa.
16耶穌拿起這五個餅，兩條魚，望著天，祝謝了，擘開遞給門徒，擺在眾人面前。
17 Bwytasant a chafodd pawb ddigon. A chodwyd deuddeg basgedaid o dameidiau o'r hyn oedd dros ben ganddynt.
17他們都吃飽了，把剩下的零碎拾起來，裝滿了十二個籃子。
18 Pan oedd Iesu'n gwedd�o o'r neilltu yng nghwmni'r disgyblion, gofynnodd iddynt, "Pwy y mae'r tyrfaoedd yn dweud ydwyf fi?"
18彼得承認耶穌是基督（太16:13~19；可8:27~29）有一次耶穌獨自祈禱的時候，只有門徒和他在一起。他問他們：“人說我是誰？”
19 Atebasant hwythau, "Mae rhai'n dweud Ioan Fedyddiwr, ac eraill Elias, ac eraill drachefn fod un o'r hen broffwydi wedi atgyfodi."
19他們回答：“有人說是施洗的約翰，有人說是以利亞，還有人說是古時的一位先知復活了。”
20 "A chwithau," gofynnodd iddynt, "pwy meddwch chwi ydwyf fi?" Atebodd Pedr, "Meseia Duw."
20他又問他們：“你們說我是誰？”彼得回答：“是 神的基督！”
21 Rhybuddiodd ef hwy, a'u gwahardd rhag dweud hyn wrth neb.
21耶穌預言受難及復活（太16:20~28；可8:30~9:1）耶穌鄭重地囑咐他們，不要把這事告訴人。
22 "Y mae'n rhaid i Fab y Dyn," meddai, "ddioddef llawer a chael ei wrthod gan yr henuriaid a'r prif offeiriaid a'r ysgrifenyddion, a'i ladd, a'r trydydd dydd ei gyfodi."
22又說：“人子必須受許多苦，被長老、祭司長，和經學家棄絕、殺害，第三日復活。”
23 A dywedodd wrth bawb, "Os myn neb ddod ar fy �l i, rhaid iddo ymwadu ag ef ei hun a chodi ei groes bob dydd a'm canlyn i.
23耶穌又對眾人說：“如果有人願意跟從我，就當捨己，天天背起他的十字架來跟從我。
24 Oherwydd pwy bynnag a fyn gadw ei fywyd, fe'i cyll, ond pwy bynnag a gyll ei fywyd er fy mwyn i, fe'i ceidw.
24凡是想救自己生命的，必喪掉生命；但為我犧牲自己生命的，必救了生命。
25 Pa elw a gaiff rhywun o ennill yr holl fyd a'i ddifetha neu ei fforffedu ei hun?
25人若賺得全世界，卻喪失自己，或賠上自己，有甚麼好處呢？
26 Oherwydd pwy bynnag y bydd arnynt gywilydd ohonof fi ac o'm geiriau, bydd ar Fab y Dyn gywilydd ohonynt hwythau, pan ddaw yn ei ogoniant ef a'i Dad a'r angylion sanctaidd.
26凡是把我和我的道當作可恥的，人子在他與父並聖天使的榮耀裡降臨的時候，也必把他當作可恥的。
27 Yn wir, rwy'n dweud wrthych, y mae rhai o'r sawl sy'n sefyll yma na phrofant flas marwolaeth nes iddynt weld teyrnas Dduw."
27我實在告訴你們，站在這裡的，有人在沒有嘗過死味以前必定要看見 神的國。”
28 Ynghylch wyth diwrnod wedi iddo ddweud hyn, cymerodd Pedr ac Ioan ac Iago gydag ef a mynd i fyny'r mynydd i wedd�o.
28在山上改變形象（太17:1~13；可9:2~8）說了這些話以後約有八天，耶穌帶著彼得、約翰和雅各，上山去禱告。
29 Tra oedd ef yn gwedd�o, newidiodd gwedd ei wyneb a disgleiriodd ei wisg yn llachar wyn.
29正禱告的時候，他的面貌就改變了，衣服潔白發光。
30 A dyma ddau ddyn yn ymddiddan ag ef; Moses ac Elias oeddent,
30忽然有兩個人和他談話，就是摩西和以利亞。
31 wedi ymddangos mewn gogoniant ac yn siarad am ei ymadawiad, y weithred yr oedd i'w chyflawni yn Jerwsalem.
31他們在榮光裡顯現，談論他去世的事，就是他在耶路撒冷將要完成的。
32 Yr oedd Pedr a'r rhai oedd gydag ef wedi eu llethu gan gwsg; ond deffroesant a gweld ei ogoniant ef, a'r ddau ddyn oedd yn sefyll gydag ef.
32彼得和同伴都在打盹。醒過來之後，就看見他的榮光，並與他站在一起的那兩個人。
33 Wrth i'r rheini ymadael � Iesu, dywedodd Pedr wrtho, "Meistr, y mae'n dda ein bod ni yma; gwnawn dair pabell, un i ti ac un i Moses ac un i Elias." Ni wyddai beth yr oedd yn ei ddweud.
33二人正要離開他的時候，彼得對耶穌說：“主啊，我們在這裡真好！我們可以搭三個帳棚，一個為你，一個為摩西，一個為以利亞。”他根本不知道自己在說甚麼。
34 Tra oedd yn dweud hyn, daeth cwmwl a chysgodi drostynt, a chydiodd ofn ynddynt wrth iddynt fynd i mewn i'r cwmwl.
34他說這話的時候，有一片雲彩籠罩他們，他們入了雲彩，門徒就害怕起來。
35 Yna daeth llais o'r cwmwl yn dweud, "Hwn yw fy Mab, yr Etholedig; gwrandewch arno."
35有聲音從雲彩裡出來，說：“這是我的兒子，我所揀選的（“這是我的兒子，我所揀選的”有些抄本作“這是我的愛子”），你們要聽從他！”
36 Ac wedi i'r llais lefaru cafwyd Iesu wrtho'i hun. A bu'r disgyblion yn ddistaw, heb ddweud wrth neb y pryd hwnnw am yr hyn yr oeddent wedi ei weld.
36聲音過了，只見耶穌獨自在那裡。在那些日子，門徒保持緘默，不把所看見的告訴任何人。
37 Trannoeth, wedi iddynt ddod i lawr o'r mynydd, daeth tyrfa fawr i'w gyfarfod.
37治好癲癇病的小孩（太17:14~18；可9:14~27）第二天，他們下了山，有一大群人迎面而來。
38 A dyma ddyn yn gweiddi o'r dyrfa, "Athro, rwy'n erfyn arnat edrych ar fy mab, gan mai ef yw fy unig fab.
38在人群中有一個人喊叫說：“老師，求你憐憫我的兒子，因為他是我的獨生子。
39 Y mae ysbryd yn gafael ynddo ac � bloedd sydyn yn ei gynhyrfu nes ei fod yn malu ewyn; ac y mae'n dal i'w ddirdynnu yn ddiollwng bron.
39你看，污靈一抓住他，他就忽然喊叫，並且抽瘋，口吐白沫；污靈又折磨糟踐他，不肯放過他。
40 Erfyniais ar dy ddisgyblion ei fwrw allan, ac ni allasant."
40我求過你的門徒，把他趕出去，他們卻辦不到。”
41 Atebodd Iesu, "O genhedlaeth ddi-ffydd a gwyrgam, pa hyd y byddaf gyda chwi ac yn eich goddef? Tyrd �'th fab yma."
41耶穌說：“唉！這不信又乖謬的世代啊！我跟你們在一起，忍受你們，要到幾時呢？把你兒子帶到這裡來吧！”
42 Wrth iddo ddod ymlaen bwriodd y cythraul ef ar lawr a'i gynhyrfu; ond ceryddodd Iesu yr ysbryd aflan, ac iach�u'r plentyn a'i roi yn �l i'w dad.
42那孩子正走過來的時候，污鬼把他摔倒，使他重重地抽瘋。耶穌斥責那污靈，把孩子醫好，交給他父親。
43 Ac yr oedd pawb yn rhyfeddu at fawredd Duw. A thra oedd pawb yn synnu at ei holl weithredoedd, meddai ef wrth ei ddisgyblion,
43眾人都驚奇 神的大能。眾人還在希奇耶穌所作的這一切時，他對門徒說：
44 "Clywch, a chofiwch chwi y geiriau hyn: y mae Mab y Dyn i'w draddodi i ddwylo pobl."
44第二次預言受難及復活（太17:22~23；可9:30~32）“你們要把這些話存在心裡：人子將要被交在人的手裡。”
45 Ond nid oeddent yn deall yr ymadrodd hwn; yr oedd ei ystyr wedi ei guddio oddi wrthynt, fel nad oeddent yn ei ganfod, ac yr oedd arnynt ofn ei holi ynglu375?n �'r ymadrodd hwn.
45門徒不明白這話，因為這話的意思是隱藏的，不讓他們明白，他們也不敢問。
46 Cododd trafodaeth yn eu plith, prun ohonynt oedd y mwyaf.
46門徒爭論誰最大（太18:1~5；可9:33~40）後來，門徒起了意見，爭論誰是最大的。
47 Ond gwyddai Iesu am feddyliau eu calonnau. Cymerodd blentyn, a'i osod wrth ei ochr,
47耶穌看出他們的心意，就領了一個小孩子來，叫他站在自己旁邊，
48 ac meddai wrthynt, "Pwy bynnag sy'n derbyn y plentyn hwn yn fy enw i, y mae'n fy nerbyn i; a phwy bynnag sy'n fy nerbyn i, y mae'n derbyn yr hwn a'm hanfonodd i. Oherwydd y lleiaf yn eich plith chwi oll, hwnnw sydd fawr."
48對他們說：“凡因我的名接待這小孩子的，就是接待我；凡接待我的，就是接待那差我來的。誰是你們中間最小的，那人就是最大的。”
49 Atebodd Ioan, "Meistr, gwelsom un yn bwrw allan gythreuliaid yn dy enw di, a buom yn ei wahardd am nad yw'n dy ddilyn gyda ni."
49約翰說：“主，我們看見有一個人奉你的名趕鬼，就禁止他，因為他不和我們一起跟從你。”
50 Ond meddai Iesu wrtho, "Peidiwch � gwahardd, oherwydd y sawl nad yw yn eich erbyn, drosoch chwi y mae."
50耶穌說：“不要禁止他，因為不反對你們的，就是贊成你們的。”
51 Pan oedd y dyddiau cyn ei gymryd i fyny yn dirwyn i ben, troes ef ei wyneb i fynd i Jerwsalem,
51撒瑪利亞人不接待主耶穌被接上升的日子快到了，他就決意向耶路撒冷去，
52 ac anfonodd allan negesyddion o'i flaen. Cychwynasant, a mynd i mewn i bentref yn Samaria i baratoi ar ei gyfer.
52並且差遣使者走在前頭；他們去了，進入撒瑪利亞的一個村莊，要為他預備。
53 Ond gwrthododd y bobl ei dderbyn am ei fod ar ei ffordd i Jerwsalem.
53那裡的人不接待他，因為他面向著耶路撒冷走。
54 Pan welodd ei ddis-gyblion, Iago ac Ioan, hyn, meddent, "Arglwydd, a fynni di inni alw t�n i lawr o'r nef a'u dinistrio?"
54他的門徒雅各、約翰看見了，就說：“主啊，你要我們吩咐火從天降下來，燒滅他們嗎？”
55 Ond troes ef a'u ceryddu.
55耶穌就轉過身來，責備他們，
56 Ac aethant i bentref arall.
56然後他們就往別的村莊去了。
57 Pan oeddent ar y ffordd yn teithio, meddai rhywun wrtho, "Canlynaf di lle bynnag yr ei."
57要求跟從耶穌（太8:19~22）他們走路的時候，有一個人對他說：“你無論往哪裡去，我都要跟從你！”
58 Meddai Iesu wrtho, "Y mae gan y llwynogod ffeuau, a chan adar yr awyr nythod, ond gan Fab y Dyn nid oes lle i roi ei ben i lawr."
58耶穌說：“狐狸有洞，天空的飛鳥有窩，人子卻沒有棲身的地方。”
59 Ac meddai wrth un arall, "Canlyn fi." Meddai yntau, "Arglwydd, caniat� imi yn gyntaf fynd a chladdu fy nhad."
59他對另一個人說：“你跟從我吧！”那人說：“主啊，請准我先回去安葬我的父親吧。”
60 Ond meddai ef wrtho, "Gad i'r meirw gladdu eu meirw eu hunain; dos di a chyhoedda deyrnas Dduw."
60耶穌說：“讓死人去埋葬他們的死人，你應該去傳揚 神的國。”
61 Ac meddai un arall, "Canlynaf di, Arglwydd; ond yn gyntaf caniat� imi ffarwelio �'m teulu."
61又有一個人說：“主，我要跟從你，但容我先回去，向家人道別。”
62 Ond meddai Iesu wrtho, "Nid yw'r sawl a osododd ei law ar yr aradr, ac sy'n edrych yn �l, yn addas i deyrnas Dduw."
62耶穌說：“手扶著犁向後看的，不適合進 神的國。”