1 Dechreuodd ddysgu eto ar lan y m�r. A daeth tyrfa mor fawr ynghyd ato nes iddo fynd ac eistedd mewn cwch ar y m�r; ac yr oedd yr holl dyrfa ar y tir wrth ymyl y m�r.
1撒種的比喻（太13:1~9；路8:4~8）耶穌又在海邊教導人。有一大群人聚集到他那裡，因此他上船坐下來。船在海中，群眾都朝著海站在岸上。
2 Yr oedd yn dysgu llawer iddynt ar ddamhegion, ac wrth eu dysgu meddai:
2他用比喻教訓他們許多事，在教訓中他說：
3 "Gwrandewch! Aeth heuwr allan i hau.
3“你們聽著！有一個撒種的出去撒種，
4 Ac wrth iddo hau, syrthiodd peth had ar hyd y llwybr, a daeth yr adar a'i fwyta.
4撒的時候，有的落在路旁，小鳥飛來就吃掉了。
5 Syrthiodd peth arall ar dir creigiog, lle ni chafodd fawr o bridd, a thyfodd yn gyflym am nad oedd iddo ddyfnder daear;
5有的落在泥土不多的石地上，因為泥土不深，很快就長起來。
6 a phan gododd yr haul fe'i llosgwyd, ac am nad oedd iddo wreiddyn fe wywodd.
6但太陽一出來，就把它曬乾，又因為沒有根就枯萎了。
7 Syrthiodd peth arall ymhlith y drain, a thyfodd y drain a'i dagu, ac ni roddodd ffrwyth.
7有的落在荊棘裡，荊棘長起來，把它擠住，它就結不出果實來。
8 A syrthiodd hadau eraill ar dir da, a chan dyfu a chynyddu yr oeddent yn ffrwytho ac yn cnydio hyd ddeg ar hugain a hyd drigain a hyd ganwaith cymaint."
8有的落在好土裡，就生長繁茂，結出果實，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
9 Ac meddai, "Y sawl sydd � chlustiau ganddo i wrando, gwrandawed."
9耶穌又說：“有耳可聽的，就應當聽。”
10 Pan oedd wrtho'i hun, dechreuodd y rhai oedd o'i gwmpas gyda'r Deuddeg ei holi am y damhegion.
10用比喻的目的（太13:10~17；路8:9~10）耶穌獨自一人的時候，那些經常跟著他的人和十二門徒，來問這些比喻的意義。
11 Ac meddai wrthynt, "I chwi y mae cyfrinach teyrnas Dduw wedi ei rhoi; ond i'r rheini sydd oddi allan y mae popeth ar ddamhegion,
11耶穌對他們說：“ 神的國的奧祕，只給你們知道，但對於外人，一切都用比喻，
12 fel 'er edrych ac edrych, na welant, ac er clywed a chlywed, na ddeallant, rhag iddynt droi'n �l a derbyn maddeuant.'"
12叫他們‘看是看見了，卻不領悟，聽是聽見了，卻不明白，免得他們回轉過來，得到赦免。’”
13 Ac meddai wrthynt, "Onid ydych yn deall y ddameg hon? Sut ynteu yr ydych yn mynd i ddeall yr holl ddamhegion?
13解釋撒種的比喻（太13:18~23；路8:11~15）耶穌又對他們說：“你們不明白這個比喻，怎能明白一切比喻呢？
14 Y mae'r heuwr yn hau y gair.
14撒種的人所撒的就是道。
15 Dyma'r rhai ar hyd y llwybr lle'r heuir y gair: cyn gynted ag y clywant, daw Satan ar unwaith a chipio'r gair sydd wedi ei hau ynddynt.
15那撒在路旁的，就是人聽了道，撒但立刻來，把撒在他心裡的道奪去。
16 A dyma'r rhai sy'n derbyn yr had ar dir creigiog: pan glywant hwy'r gair, derbyniant ef ar eu hunion yn llawen;
16照樣，那撒在石地上的，就是人聽了道，立刻歡歡喜喜地接受了；
17 ond nid oes ganddynt wreiddyn ynddynt eu hunain, a thros dro y maent yn para. Yna pan ddaw gorthrymder neu erlid o achos y gair, fe gwympant ar unwaith.
17可是他們裡面沒有根，只是暫時的；一旦為道遭遇患難，受到迫害，就立刻跌倒了。
18 Ac y mae eraill sy'n derbyn yr had ymhlith y drain: dyma'r rhai sydd wedi clywed y gair,
18那撒在荊棘裡的，是指另一些人；他們聽了道，
19 ond y mae gofalon y byd hwn a hudoliaeth golud a chwantau am bopeth o'r fath yn dod i mewn ac yn tagu'r gair, ac y mae'n mynd yn ddiffrwyth.
19然而今世的憂慮、財富的迷惑，以及種種的慾望，接連進來，把道擠住，就結不出果實來。
20 A dyma'r rheini a dderbyniodd yr had ar dir da: y maent hwy'n clywed y gair ac yn ei groesawu, ac yn dwyn ffrwyth hyd ddeg ar hugain a hyd drigain a hyd ganwaith cymaint."
20那撒在好土裡的，就是人聽了道，接受了，並且結出果實，有三十倍的、有六十倍的、有一百倍的。”
21 Dywedodd wrthynt, "A fydd rhywun yn dod � channwyll i'w dodi dan lestr neu dan wely? Onid yn hytrach i'w dodi ar ganhwyllbren?
21隱藏的事終必顯露（路8:16~18）耶穌又對他們說：“燈難道是拿來放在量器底下或床底下的嗎？它不是該放在燈臺上嗎？
22 Oherwydd nid oes dim yn guddiedig ond i gael ei amlygu, ac ni bu dim dan g�l ond i ddod i'r amlwg.
22因為沒有甚麼隱藏的事不被顯明出來，沒有甚麼掩蓋的事不被揭露的。
23 Os oes gan rywun glustiau i wrando, gwrandawed."
23有耳可聽的，就應當聽。”
24 Dywedodd wrthynt hefyd, "Ystyriwch yr hyn a glywch. �'r mesur y rhowch y rhoir i chwithau, a rhagor a roir ichwi.
24耶穌又對他們說：“要留心你們所聽到的，你們用甚麼尺度量給人， 神也要用甚麼尺度量給你們，並且要超過尺度給你們。
25 Oherwydd i'r sawl y mae ganddo y rhoir, ac oddi ar y sawl nad oes ganddo y cymerir hyd yn oed hynny sydd ganddo."
25因為那有的，還要給他；那沒有的，就算他有甚麼也要拿去。”
26 Ac meddai, "Fel hyn y mae teyrnas Dduw: bydd dyn yn bwrw'r had ar y ddaear
26種子發芽生長的比喻耶穌說：“ 神的國好像人在地裡撒種，
27 ac yna'n cysgu'r nos a chodi'r dydd, a'r had yn egino ac yn tyfu mewn modd nas gu373?yr ef.
27他夜裡睡覺，白天起來，種子發芽生長，自己也不知道怎麼會這樣的。
28 Ohoni ei hun y mae'r ddaear yn dwyn ffrwyth, eginyn yn gyntaf, yna tywysen, yna u375?d llawn yn y dywysen.
28地生五穀是自然的，先長苗，後吐穗，最後穗上結滿了子粒。
29 A phan fydd y cnwd wedi aeddfedu, y mae'n bwrw iddi ar unwaith �'r cryman, gan fod y cynhaeaf wedi dod."
29莊稼熟了，就派人用鐮刀割下，因為收成的時候到了。”
30 Meddai eto, "Pa fodd y cyffelybwn deyrnas Dduw, neu ar ba ddameg y cyflwynwn hi?
30芥菜種的比喻（太13:31~35；路13:18~19）又說：“我們要把 神的國比作甚麼呢？我們可以用甚麼比喻來形容它呢？
31 Y mae'n debyg i hedyn mwstard; pan heuir ef ar y ddaear, hwn yw'r lleiaf o'r holl hadau sydd ar y ddaear,
31它好像一粒芥菜種，剛種下去的時候，比地上的一切種子都小，
32 ond wedi ei hau, y mae'n tyfu ac yn mynd yn fwy na'r holl lysiau, ac yn dwyn canghennau mor fawr nes bod adar yr awyr yn gallu nythu dan ei gysgod."
32種下以後，生長起來，卻比一切蔬菜都大，長出大枝子，甚至天空的飛鳥都可以在它的蔭下搭窩。”
33 Ar lawer o'r fath ddamhegion yr oedd ef yn llefaru'r gair wrthynt, yn �l fel y gallent wrando;
33耶穌用許多這樣的比喻，照著他們所能聽懂的，向他們講道；
34 heb ddameg ni fyddai'n llefaru dim wrthynt. Ond o'r neilltu byddai'n egluro popeth i'w ddisgyblion ei hun.
34不用比喻，就不對他們講。只有單獨和自己的門徒在一起的時候，才把一切解釋給他們聽。
35 A'r diwrnod hwnnw, gyda'r nos, dywedodd wrthynt, "Awn drosodd i'r ochr draw."
35平靜風浪（太8:18、23~27；路8:22~25）當天黃昏，耶穌對門徒說：“我們渡到海那邊去吧。”
36 A gadawsant y dyrfa, a mynd ag ef yn y cwch fel yr oedd; yr oedd cychod eraill hefyd gydag ef.
36門徒離開群眾，耶穌已經在船上，他們就載他過去，也有別的船和他同去。
37 Cododd tymestl fawr o wynt, ac yr oedd y tonnau'n ymdaflu i'r cwch, nes ei fod erbyn hyn yn llenwi.
37忽然起了狂風，波浪不斷地打進船來，艙裡積滿了水。
38 Yr oedd ef yn starn y cwch yn cysgu ar glustog. Deffroesant ef a dweud wrtho, "Athro, a wyt ti'n hidio dim ei bod ar ben arnom?"
38耶穌卻在船尾靠著枕頭睡著了。門徒把他叫醒，對他說：“老師，我們要死了，你不管嗎？”
39 Ac fe ddeffr�dd a cheryddu'r gwynt a dweud wrth y m�r, "Bydd ddistaw! Bydd dawel!" Gostegodd y gwynt, a bu tawelwch mawr.
39耶穌起來，斥責了風，又對海說：“不要作聲！安靜吧！”風就停止，大大地平靜了。
40 A dywedodd wrthynt, "Pam y mae arnoch ofn? Sut yr ydych heb ffydd o hyd?"
40然後對他們說：“為甚麼這樣膽怯呢？你們怎麼沒有信心呢？”
41 Daeth ofn dirfawr arnynt, ac meddent wrth ei gilydd, "Pwy ynteu yw hwn? Y mae hyd yn oed y gwynt a'r m�r yn ufuddhau iddo."
41門徒非常懼怕，彼此說：“這到底是誰，連風和海都聽從他？”