1یک روز وقتی عیسی مردم را در عبادتگاه تعلیم می داد و مژدۀ نجات را به ایشان اعلام می کرد سران کاهنان و علمای دین با بزرگان یهود پیش او آمدند
1And it came to pass, that on one of those days, as he taught the people in the temple, and preached the gospel, the chief priests and the scribes came upon him with the elders,
2و گفتند: «به ما بگو به چه اختیاری این کار ها را می کنی؟ کی به تو این اختیار را داده است؟»
2And spake unto him, saying, Tell us, by what authority doest thou these things? or who is he that gave thee this authority?
3عیسی به آنها جواب داد: «من هم از شما سؤالی دارم، به من بگویید
3And he answered and said unto them, I will also ask you one thing; and answer me:
4آیا تعمید یحیی از جانب خدا بود یا از جانب بشر؟»
4The baptism of John, was it from heaven, or of men?
5آن ها بین خود بحث کرده گفتند: «اگر بگوییم از جانب خدا بود، او خواهد گفت: چرا به او ایمان نیاوردید؟
5And they reasoned with themselves, saying, If we shall say, From heaven; he will say, Why then believed ye him not?
6و اگر بگوییم: از جانب بشر، همۀ مردم ما را سنگباران خواهند کرد چون یقین دارند که یحیی یک پیامبر بود.»
6But and if we say, Of men; all the people will stone us: for they be persuaded that John was a prophet.
7پس گفتند: «ما نمی دانیم از کجاست.»
7And they answered, that they could not tell whence it was.
8عیسی به ایشان گفت: «من هم به شما نمی گویم که با چه اختیاری این کارها را می کنم.»
8And Jesus said unto them, Neither tell I you by what authority I do these things.
9عیسی به سخن خود ادامه داد و برای مردم مَثَلی آورده گفت: «مردی تاکستانی احداث کرد و آنرا به باغبانان سپرد و مدت درازی به سفر رفت.
9Then began he to speak to the people this parable; A certain man planted a vineyard, and let it forth to husbandmen, and went into a far country for a long time.
10در موسم انگور، غلامی را پیش باغبانان فرستاد تا حصۀ خود را از محصول تاکستان بگیرد. اما آن ها غلام را لت و کوب کردند و دست خالی باز گردانیدند.
10And at the season he sent a servant to the husbandmen, that they should give him of the fruit of the vineyard: but the husbandmen beat him, and sent him away empty.
11صاحب تاکستان غلام دیگری فرستاد، او را هم لت و کوب کرده و با او بد رفتاری کردند و دست خالی برگردانیدند.
11And again he sent another servant: and they beat him also, and entreated him shamefully, and sent him away empty.
12غلام سوم را فرستاد. این یکی را هم زخمی کردند و بیرون انداختند.
12And again he sent a third: and they wounded him also, and cast him out.
13پس صاحب تاکستان گفت: «چه باید بکنم؟ پسر عزیز خود را می فرستم، شاید حرمت او را نگهدارند.»
13Then said the lord of the vineyard, What shall I do? I will send my beloved son: it may be they will reverence him when they see him.
14اما باغبانان وقتی او را دیدند با هم بحث کردند و گفتند: «این وارث است، بیایید او را بکشیم تا ملک به خود ما برسد.»
14But when the husbandmen saw him, they reasoned among themselves, saying, This is the heir: come, let us kill him, that the inheritance may be ours.
15پس او را از تاکستان بیرون انداختند و کشتند.
حالا صاحب تاکستان با آنها چه خواهد کرد؟
15So they cast him out of the vineyard, and killed him. What therefore shall the lord of the vineyard do unto them?
16او می آید و این باغبانان را می کشد و تاکستان را به دست دیگران می سپارد.» وقتی مردم اینرا شنیدند گفتند: «خدا نکند!»
16He shall come and destroy these husbandmen, and shall give the vineyard to others. And when they heard it, they said, God forbid.
17اما او طرف شان دیده گفت: «پس معنی این قسمت از کتاب مقدس چیست؟ «آن سنگی که معماران رد کردند به صورت سنگ اصلی بنا در آمده است.»
17And he beheld them, and said, What is this then that is written, The stone which the builders rejected, the same is become the head of the corner?
18هر که بر آن سنگ بیفتد پارچه پارچه خواهد شد و اگر آن سنگ بر کسی بیفتد او را کاملاً نرم خواهد کرد.»
18Whosoever shall fall upon that stone shall be broken; but on whomsoever it shall fall, it will grind him to powder.
19علمای یهود و سران کاهنان می خواستند در همان لحظه او را بگیرند، چون پی بردند که مقصد آن مَثَل خود آن ها است اما از مردم ترسیدند.
19And the chief priests and the scribes the same hour sought to lay hands on him; and they feared the people: for they perceived that he had spoken this parable against them.
20پس به دنبال فرصت می گشتند و مأموران مخفی که خود را دیندار نشان می دادند پیش او فرستادند تا حرفی از دهان او بگیرند و آنرا دست آویزی برای تسلیم او به حَکَم و حوزۀ اختیارات والی رومی قرار دهند.
20And they watched him, and sent forth spies, which should feign themselves just men, that they might take hold of his words, that so they might deliver him unto the power and authority of the governor.
21پس از او پرسیدند: «ای استاد، ما می دانیم آنچه تو می گویی و تعلیم می دهی درست و بجاست. تو در مورد هیچ کس فرق نمی گذاری بلکه با راستی و درستی راه خدا را تعلیم می دهی.
21And they asked him, saying, Master, we know that thou sayest and teachest rightly, neither acceptest thou the person of any, but teachest the way of God truly:
22آیا ما اجازه داریم که به امپراطور روم مالیه بدهیم یا نه؟»
22Is it lawful for us to give tribute unto Caesar, or no?
23عیسی به نیرنگ آنها پی برد و فرمود:
23But he perceived their craftiness, and said unto them, Why tempt ye me?
24«یک سکۀ نقره به من نشان بدهید. نقش و عنوان چه کسی روی آن است؟» جواب دادند: «امپراطور.»
24Shew me a penny. Whose image and superscription hath it? They answered and said, Caesar's.
25عیسی فرمود: «پس آنچه از امپراطور است به امپراطور و آنچه از خدا است به خدا بدهید.»
25And he said unto them, Render therefore unto Caesar the things which be Caesar's, and unto God the things which be God's.
26به این ترتیب کوشش آنها برای به دست آوردن دلیلی به مقابل او در برابر مردم بی اثر ماند و در حالی که از جواب او حیرت کرده بودند خاموش ماندند.
26And they could not take hold of his words before the people: and they marvelled at his answer, and held their peace.
27بعد چند نفر از پیروان فرقۀ صدوقی که منکر رستاخیز پس از مرگ بودند پیش آمدند و از او پرسیدند:
27Then came to him certain of the Sadducees, which deny that there is any resurrection; and they asked him,
28«ای استاد، موسی این امر را برای ما نوشت: چنانچه مردی زنی بگیرد ولی بدون اولاد بمیرد برادرش مجبور است آن زن را بگیرد تا برای برادر خود فرزندانی بیاورد.
28Saying, Master, Moses wrote unto us, If any man's brother die, having a wife, and he die without children, that his brother should take his wife, and raise up seed unto his brother.
29حالا هفت برادر بودند، اولی زنی گرفت و بدون فرزند مُرد.
29There were therefore seven brethren: and the first took a wife, and died without children.
30بعد دومی او را گرفت
30And the second took her to wife, and he died childless.
31و سپس سومی و همین طور هر هفت نفر مردند و هیچ اولادی به جا نگذاشتند.
31And the third took her; and in like manner the seven also: and they left no children, and died.
32بعد از همه آن زن هم مُرد.
32Last of all the woman died also.
33پس در روز رستاخیز، او زن کدام یک باشد؟ چون هر هفت نفر با او ازدواج کردند.»
33Therefore in the resurrection whose wife of them is she? for seven had her to wife.
34عیسی به ایشان فرمود: «زنان و مردان این جهان ازدواج می کنند،
34And Jesus answering said unto them, The children of this world marry, and are given in marriage:
35اما کسانی که شایسته رسیدن به جهان آینده و رستاخیز از مردگان بشوند، زن نمی گیرند و شوهر نمی کنند،
35But they which shall be accounted worthy to obtain that world, and the resurrection from the dead, neither marry, nor are given in marriage:
36زیرا آن ها مانند فرشتگان هستند. دیگر مرگ برای آنها محال است و چون در رستاخیز شرکت دارند فرزندان خدا هستند.
36Neither can they die any more: for they are equal unto the angels; and are the children of God, being the children of the resurrection.
37این مطلب که مردگان بار دیگر زنده می شوند مطلبی است که خود موسی در داستان بوتۀ سوزان، آنجا که خداوند را خدای ابراهیم، خدای اسحاق و خدای یعقوب، خطاب می کند نشان داده است.
37Now that the dead are raised, even Moses shewed at the bush, when he calleth the Lord the God of Abraham, and the God of Isaac, and the God of Jacob.
38خدا، خدای مردگان نیست بلکه خدای زندگان است چون پیش او همه زنده اند.»
38For he is not a God of the dead, but of the living: for all live unto him.
39در این مورد بعضی از علما گفتند: «ای استاد، عالی جواب دادی.»
39Then certain of the scribes answering said, Master, thou hast well said.
40و پس از آن دیگر جرأت نکردند که از او چیزی بپرسند.
40And after that they durst not ask him any question at all.
41عیسی به ایشان فرمود: «چطور می توان گفت که مسیح پسر داود است؟
41And he said unto them, How say they that Christ is David's son?
42چون خود داود در کتاب زبور می گوید: «خداوند به خداوند من فرمود: در دست راست من بنشین
42And David himself saith in the book of Psalms, The LORD said unto my Lord, Sit thou on my right hand,
43تا دشمنانت را زیر پای تو اندازم.»
43Till I make thine enemies thy footstool.
44باری، داود او را «خداوند» خطاب می کند، پس چطور او می تواند پسر داود باشد؟»
44David therefore calleth him Lord, how is he then his son?
45عیسی در حضور همه مردم به شاگردان فرمود:
45Then in the audience of all the people he said unto his disciples,
46«از علما که دوست دارند با چپن های دراز بیایند و بروند و علاقۀ شدیدی به سلام های احترام آمیز در بازار ها و بهترین جا ها در کنیسه ها و دعوت ها نشان می دهند احتیاط کنید.آنها مال بیوه زنان را می خورند حال آنکه محض خودنمایی دعای خود را طول می دهند. آن ها شدیدترین جزا ها را خواهند دید.»
46Beware of the scribes, which desire to walk in long robes, and love greetings in the markets, and the highest seats in the synagogues, and the chief rooms at feasts;
47آنها مال بیوه زنان را می خورند حال آنکه محض خودنمایی دعای خود را طول می دهند. آن ها شدیدترین جزا ها را خواهند دید.»
47Which devour widows' houses, and for a shew make long prayers: the same shall receive greater damnation.