1در این وقت گروهی از فریسی ها و علمای دین یهود از اورشلیم پیش عیسی آمده از او پرسیدند:
1Then came to Jesus scribes and Pharisees, which were of Jerusalem, saying,
2«چرا شاگردان تو آداب و رسومی را که از پدران ما به ما رسیده است، نادیده می گیرند و پیش از خوردن غذا دست های خود را نمی شویند؟»
2Why do thy disciples transgress the tradition of the elders? for they wash not their hands when they eat bread.
3عیسی به آنها جواب داد: «چرا خود شما برای اینکه آداب و رسوم گذشته خود را حفظ کنید، حکم خدا را می شکنید؟
3But he answered and said unto them, Why do ye also transgress the commandment of God by your tradition?
4مثلاً خدا فرمود: «پدر و مادر خود را احترام کن، و هرکس به پدر یا مادر خود ناسزا گوید، باید کشته شود»،
4For God commanded, saying, Honour thy father and mother: and, He that curseth father or mother, let him die the death.
5اما شما می گویید: «اگر کسی به پدر و مادر خود بگوید که هر حقی به گردن من داشتید از این به بعد وقف خدا است،
5But ye say, Whosoever shall say to his father or his mother, It is a gift, by whatsoever thou mightest be profited by me;
6دیگر او مجبور نیست به این وسیله به آن ها احترام بگذارد.» شما اینطور کلام خدا را به خاطر آداب و رسوم خود نادیده گرفته اید.
6And honour not his father or his mother, he shall be free. Thus have ye made the commandment of God of none effect by your tradition.
7ای منافقان! اشعیا دربارۀ شما درست پیشگویی کرد وقتی گفت:
7Ye hypocrites, well did Esaias prophesy of you, saying,
8«این قوم با زبان خود، به من احترام می گذارند، اما دل های شان از من دور است.
8This people draweth nigh unto me with their mouth, and honoureth me with their lips; but their heart is far from me.
9عبادت آن ها بی فایده است، زیرا اوامر انسانی را به جای احکام خدا تعلیم می دهند.»»
9But in vain they do worship me, teaching for doctrines the commandments of men.
10آنگاه عیسی مردم را پیش خود خواسته به ایشان گفت: «به من گوش دهید و این را بدانید
10And he called the multitude, and said unto them, Hear, and understand:
11که انسان بوسیله آنچه می خورد و می نوشد نجس نمی شود، بلکه آن چیزی که از دهن او بیرون می آید، او را نجس می سازد.»
11Not that which goeth into the mouth defileth a man; but that which cometh out of the mouth, this defileth a man.
12در این وقت شاگردان پیش او آمده گفتند: «آیا می دانی فریسی ها از آنچه گفته ای ناراحت شده اند؟»
12Then came his disciples, and said unto him, Knowest thou that the Pharisees were offended, after they heard this saying?
13عیسی جواب داد: «هر نهالی که پدر آسمانی من بر زمین نکاشته باشد، از ریشه کنده خواهد شد.
13But he answered and said, Every plant, which my heavenly Father hath not planted, shall be rooted up.
14آن ها را به حال خود شان بگذارید، آن ها کورانی هستند که راهنمای کوران دیگر می باشند و هرگاه کوری راهنمای کور دیگری باشد، هر دو به چاه خواهند افتاد.»
14Let them alone: they be blind leaders of the blind. And if the blind lead the blind, both shall fall into the ditch.
15آنگاه پِترُس به عیسی گفت: «معنی این مَثَل را برای ما بگو.»
15Then answered Peter and said unto him, Declare unto us this parable.
16عیسی در جواب فرمود: «پس شما هنوز هم این چیز ها را درک نمی کنید؟
16And Jesus said, Are ye also yet without understanding?
17آیا نمی فهمید که هرچه از راه دهن وارد بدن شود به معده می رود و پس از آن به مبرز ریخته می شود؟
17Do not ye yet understand, that whatsoever entereth in at the mouth goeth into the belly, and is cast out into the draught?
18اما چیزهایی که از دهن بیرون می آید از دل سرچشمه می گیرد و آن ها است که آدمی را نجس می سازد،
18But those things which proceed out of the mouth come forth from the heart; and they defile the man.
19زیرا افکار پلید، قتل، زنا، فسق، دزدی، شهادت دروغ و تهمت از دل سرچشمه می گیرند
19For out of the heart proceed evil thoughts, murders, adulteries, fornications, thefts, false witness, blasphemies:
20و اینها است، چیزهایی که آدمی را نجس می سازند نه نشستن دست ها پیش از غذا.»
20These are the things which defile a man: but to eat with unwashen hands defileth not a man.
21آنگاه عیسی آن محل را ترک کرده به نواحی صور و صیدون رفت.
21Then Jesus went thence, and departed into the coasts of Tyre and Sidon.
22یک زن کنعانی که اهل آنجا بود، پیش عیسی آمد و با صدای بلند گفت: «ای آقا، ای پسر داود، به من رحم کن، دخترم سخت گرفتار روح ناپاک شده است.»
22And, behold, a woman of Canaan came out of the same coasts, and cried unto him, saying, Have mercy on me, O Lord, thou son of David; my daughter is grievously vexed with a devil.
23اما عیسی هیچ جوابی به او نداد تا اینکه شاگردان پیش آمدند و از عیسی خواهش کرده گفتند: «او فریاد کنان به دنبال ما می آید، او را رخصت کن.»
23But he answered her not a word. And his disciples came and besought him, saying, Send her away; for she crieth after us.
24عیسی در جواب گفت: «من فقط برای گوسفندان گمشده خاندان اسرائیل فرستاده شده ام.»
24But he answered and said, I am not sent but unto the lost sheep of the house of Israel.
25اما آن زن نزدیک آمده پیش پای عیسی به خاک افتاد و فریاد زد: «ای آقا، به من کمک کن.»
25Then came she and worshipped him, saying, Lord, help me.
26عیسی در جواب او گفت: «درست نیست که نان اطفال را برداریم و پیش سگ ها بیندازیم.»
26But he answered and said, It is not meet to take the children's bread, and to cast it to dogs.
27اما آن زن جواب داد: «درست است ای آقا، اما سگ ها نیز از پس مانده های که از دسترخوان ارباب شان می افتد، می خورند.»
27And she said, Truth, Lord: yet the dogs eat of the crumbs which fall from their masters' table.
28عیسی در جواب به او گفت: «ای زن، ایمان تو بزرگ است. آرزوی تو بر آورده شود.» و از همان لحظه دخترش شفا یافت.
28Then Jesus answered and said unto her, O woman, great is thy faith: be it unto thee even as thou wilt. And her daughter was made whole from that very hour.
29عیسی آن محل را ترک کرده و از راه لب بحیرۀ جلیل به بالای کوهی رفت و در آنجا نشست.
29And Jesus departed from thence, and came nigh unto the sea of Galilee; and went up into a mountain, and sat down there.
30عدۀ زیادی از مردم پیش او آمدند و شلان و کوران، گنگان و لنگان و بیماران دیگر را با خود آورده پیش پاهای او می گذاشتند و او آن ها را شفا می داد.
30And great multitudes came unto him, having with them those that were lame, blind, dumb, maimed, and many others, and cast them down at Jesus' feet; and he healed them:
31مردم وقتی گنگان را گویا و اشخاص شل را سالم و لنگان را روان و کوران را بینا دیدند، تعجب کردند و خدای اسرائیل را حمد گفتند.
31Insomuch that the multitude wondered, when they saw the dumb to speak, the maimed to be whole, the lame to walk, and the blind to see: and they glorified the God of Israel.
32عیسی شاگردان را پیش خود خواسته به آنها گفت: «دل من برای این مردم می سوزد. اینک سه روز است که آن ها با من هستند و دیگر چیزی برای خوردن ندارند. من نمی خواهم آن ها را گرسنه روانه کنم، چون ممکن است در راه ضعف کنند.»
32Then Jesus called his disciples unto him, and said, I have compassion on the multitude, because they continue with me now three days, and have nothing to eat: and I will not send them away fasting, lest they faint in the way.
33شاگردان در جواب گفتند: «از کجا می توانیم در این بیابان نان کافی برای سیر کردن چنین جمعیتی پیدا کنیم؟»
33And his disciples say unto him, Whence should we have so much bread in the wilderness, as to fill so great a multitude?
34عیسی پرسید: «چند نان دارید؟» جواب دادند: «هفت نان و چند ماهی کوچک.»
34And Jesus saith unto them, How many loaves have ye? And they said, Seven, and a few little fishes.
35عیسی امر کرد که مردم روی زمین بنشینند.
35And he commanded the multitude to sit down on the ground.
36آنگاه آن هفت نان و ماهی ها را گرفت و پس از آنکه خدا را شکر نمود آن ها را پاره کرده به شاگردان داد و شاگردان به مردم دادند.
36And he took the seven loaves and the fishes, and gave thanks, and brake them, and gave to his disciples, and the disciples to the multitude.
37همه خوردند و سیر شدند و از خرده های باقیمانده هفت سبد پُر شد.
37And they did all eat, and were filled: and they took up of the broken meat that was left seven baskets full.
38غیر از زنان و کودکان چهار هزار مرد از آن خوراک خوردند.آنگاه عیسی جمعیت را رخصت داد و خود سوار کشتی شده و به ناحیه مَجدَل رفت.
38And they that did eat were four thousand men, beside women and children.
39آنگاه عیسی جمعیت را رخصت داد و خود سوار کشتی شده و به ناحیه مَجدَل رفت.
39And he sent away the multitude, and took ship, and came into the coasts of Magdala.