¹نام نیک بهتر از عطر گرانبها و روز مرگ بهتر از روز تولد است.

¹Melhor é o bom nome do que o melhor ungüento, e o dia da morte do que o dia do nascimento.

²با مردم در ماتم شریک شدن بهتر از رفتن به ضیافت است، چون عاقبت همه می میرند، بهتر است تا که زنده هستیم، در فکر مردن باشیم.

²Melhor é ir � casa onde há luto do que ir a casa onde há banquete; porque naquela se vê o fim de todos os homens, e os vivos o aplicam ao seu coração.

³اندوه بهتر از خنده است، زیرا غمگینی آئینۀ دل را صیقل می کند.

³Melhor é a mágoa do que o riso, porque a tristeza do rosto torna melhor o coração.

⁴شخص دانا در مورد مرگ می اندیشد، ولی مرد احمق در پی عیش و نوش است.

⁴O coração dos sábios está na casa do luto, mas o coração dos tolos na casa da alegria.

⁵انتقاد یک شخص دانا بهتر از تعریف یک مرد احمق است.

⁵Melhor é ouvir a repreensão do sábio do que ouvir alguém a canção dos tolos.

⁶خنده ای احمقان مانند صدای تَرَق تَرَق خار در آتشِ زیر دیگ، بی معنی است.

⁶Pois qual o crepitar dos espinhos debaixo da panela, tal é o riso do tolo; também isso é vaidade.

⁷اگر شخص حکیم به کسی آزار برساند، جهالت می کند و اگر رشوت بگیرد، به شخصیت خود صدمه می زند.

⁷Verdadeiramente a opressão faz endoidecer até o sábio, e a peita corrompe o coração.

⁸انتهای کار از شروع آن بهتر است. صبر و شکیبائی نیکوتر از غرور می باشد.

⁸Melhor é o fim duma coisa do que o princípio; melhor é o paciente do que o arrogante.

⁹بزودی خشمگین نشوید، زیرا کسی که زود قهر می شود احمق است.

⁹Não te apresses no teu espírito a irar-te, porque a ira abriga-se no seio dos tolos.

¹⁰هیچگاه نپرسید: «چرا دوران گذشته بهتر از حال حاضر بود؟» زیرا این گونه سوال، عاقلانه نیست.

¹⁰Não digas: Por que razão foram os dias passados melhores do que estes; porque não provém da sabedoria esta pergunta.

¹¹حکمت زیادتر از میراث قدر دارد و هر کسی باید از حکمت برخوردار باشد.

¹¹Tão boa é a sabedoria como a herança, e mesmo de mais proveito para os que vêem o sol.

¹²گرچه پول و ثروت به انسان امنیت مالی مهیا می کند، اما حکمت فضیلت زیادتر دارد، زیرا به صاحبان خود زندگی می بخشد.

¹²Porque a sabedoria serve de defesa, como de defesa serve o dinheiro; mas a excelência da sabedoria é que ela preserva a vida de quem a possui.

¹³کارهای خدا را ببینید؛ چه کسی می تواند ماهیت چیزی را طوریکه خدا ساخته است، تغییر بدهد؟

¹³Considera as obras de Deus; porque quem poderá endireitar o que ele fez torto?

¹⁴در وقت خوشبختی خوش باشید و هنگام سختی فراموش نکنید که خوبی و بدی از جانب خدا است و کسی نمی داند که بعد از او چه حوادثی در دنیا رخ می دهد.

¹⁴No dia da prosperidade regozija-te, mas no dia da adversidade considera; porque Deus fez tanto este como aquele, para que o homem nada descubra do que há de vir depois dele.

¹⁵در این زندگی بیهوده و کوتاهِ خود بسیار چیزها را دیده ام. یک شخص نیک در جوانی می میرد، اما یک فرد شریر با وجود بدی هایش سالهای درازی زندگی می کند.

¹⁵Tudo isto vi nos dias da minha vaidade: há justo que perece na sua justiça, e há ímpio que prolonga os seus dias na sua maldade.

¹⁶پس بیش از حد، نیک کردار و با حکمت نباشید، مبادا نابود شوید.

¹⁶Não sejas demasiadamente justo, nem demasiadamente sábio; por que te destruirias a ti mesmo?

¹⁷و باید بسیار شریر و احمق هم نباشید، مبادا مرگ نابهنگام نصیب تان شود.

¹⁷Não sejas demasiadamente ímpio, nem sejas tolo; por que morrerias antes do teu tempo?

¹⁸در هیچ کدام آن ها افراط نکنید. اگر از خدا بترسید، در هر مورد شما را موفق می سازد.

¹⁸Bom é que retenhas isso, e que também daquilo não retires a tua mão; porque quem teme a Deus escapa de tudo isso.

¹⁹حکمت، انسان را از ده حاکمی که در یک شهر زندگی می کنند، تواناتر و قویتر می سازد.

¹⁹A sabedoria fortalece ao sábio mais do que dez governadores que haja na cidade.

²⁰در دنیا هیچ کسی نیست که عادل باشد و گناه نکند.

²⁰Pois não há homem justo sobre a terra, que faça o bem, e nunca peque.

²¹به همه چیزهائی که گفته می شوند، گوش ندهید، مبادا دشنام خدمتگار تان را که به شما می دهد، بشنوید.

²¹Não escutes a todas as palavras que se disserem, para que não venhas a ouvir o teu servo amaldiçoar-te;

²²خود تان می دانید که شما هم بارها به دیگران دشنام داده اید.

²²pois tu sabes também que muitas vezes tu amaldiçoaste a outros.

²³من با حکمت خود تمام اینها را آزمودم و سعی کردم که دانا و عاقل باشم، اما بجائی نرسیدم.

²³Tudo isto provei-o pela sabedoria; e disse: Far-me-ei sábio; porém a sabedoria ainda ficou longe de mim.

²⁴مفهوم زندگی را کسی نمی داند، زیرا از سویۀ ذهنی ما دور و دانستن آن برای ما خیلی دشوار است.

²⁴Longe está o que já se foi, e profundíssimo; quem o poderá achar?

²⁵با آنهم وقت خود را صرف مطالعه و تحقیق نمودم و تصمیم گرفتم که حکمت بیاموزم تا به سوالات خود جوابی پیدا کنم و برایم ثابت شد که شرارت و حماقت کار مردم احمق و دیوانه است.

²⁵Eu me volvi, e apliquei o meu coração para saber, e inquirir, e buscar a sabedoria e a razão de tudo, e para conhecer que a impiedade é insensatez e que a estultícia é loucura.

²⁶فهميدم که‏ زنی که دل فریبکار دارد تلختر از مرگ است. عشق او مانند دامی است که مردان را گرفتار می سازد و بازوانش مانند کمندی آن ها را به بند می کشد. کسی که خدا از او راضی باشد، می تواند از دام او نجات یابد، اما شخص گناهکار گرفتارش می شود.

²⁶E eu achei uma coisa mais amarga do que a morte, a mulher cujo coração são laços e redes, e cujas mãos são grilhões; quem agradar a Deus escapará dela; mas o pecador virá a ser preso por ela.

²⁷حکیم می گوید: «پس از آنکه همه چیز را از هر جهت تحقیق کردم، یک چیز دیگر را هم دریافتم و آن اینست: از بین هزار نفر یک مرد را یافتم، اما از بین شان یک زن را هم نیافتم.پس به این نتیجه رسیدم که خدا انسان را راست آفرید، اما ایشان کشفیات دلخواه خویش را طلبیدند.»

²⁷Vedes aqui, isto achei, diz o pregador, conferindo uma coisa com a outra para achar a causa;

²⁸پس به این نتیجه رسیدم که خدا انسان را راست آفرید، اما ایشان کشفیات دلخواه خویش را طلبیدند.»

²⁸causa que ainda busco, mas não a achei; um homem entre mil achei eu, mas uma mulher entre todas, essa não achei.

²⁹Eis que isto tão-somente achei: que Deus fez o homem reto, mas os homens buscaram muitos artifícios.