¹دربارۀ فردایت با غرور صحبت نکن، زیرا نمی دانی که فردا چه پیش خواهد آمد.

¹Não te glories do dia de amanhã; porque não sabes o que produzirá o dia.

²هرگز از خودت تعریف نکن، بگذار دیگران از تو تعریف کنند.

²Seja outro o que te louve, e não a tua boca; o estranho, e não os teus lábios.

³حمل بار سنگ و ریگ سخت است، اما تحمل سختی هائی که یک شخص احمق ایجاد می کند، از آن هم سخت تر است.

³Pesada é a pedra, e a areia também; mas a ira do insensato é mais pesada do que elas ambas.

⁴حسادت خطرناکتر و بی رحمتر از خشم و غضب است.

⁴Cruel é o furor, e impetuosa é a ira; mas quem pode resistir � inveja?

⁵سرزنش آشکار از محبت پنهان بهتر است.

⁵Melhor é a repreensão aberta do que o amor encoberto.

⁶زخم دوست بهتر از بوسۀ دشمن است.

⁶Fiéis são as feridas dum amigo; mas os beijos dum inimigo são enganosos.

⁷شکم سیر حتی از عسل کراهت دارد، اما برای شکم گرسنه هر چیزِ تلخ، شیرین است.

⁷O que está farto despreza o favo de mel; mas para o faminto todo amargo é doce.

⁸کسی که خانۀ خود را ترک می کند، همچون پرنده ای است که از آشیانۀ خود آواره شده باشد.

⁸Qual a ave que vagueia longe do seu ninho, tal é o homem que anda vagueando longe do seu lugar.

⁹مشورۀ صمیمانۀ یک دوست همچون عطری خوشبو دلپذیر است.

⁹O óleo e o perfume alegram o coração; assim é o doce conselho do homem para o seu amigo.

¹⁰دوست خود و دوست والدینت را هرگز ترک نکن، و وقتی که در سختی هستی، بسراغ خویشاوندانت نرو. همسایۀ نزدیک از خویشاوندان دور بهتر است.

¹⁰Não abandones o teu amigo, nem o amigo de teu pai; nem entres na casa de teu irmão no dia de tua adversidade. Mais vale um vizinho que está perto do que um irmão que está longe.

¹¹فرزندم، حکمت بیآموز و دل مرا شاد کن تا بتوانم جواب کسانی را که سرزنشم می کنند، بدهم.

¹¹Sê sábio, filho meu, e alegra o meu coração, para que eu tenha o que responder �quele que me vituperar.

¹²شخص زیرک خطر را می بیند و از آن اجتناب می کند، اما آدم جاهل بسوی آن می رود و خود را گرفتار می سازد.

¹²O prudente vê o mal e se esconde; mas os insensatos passam adiante e sofrem a pena.

¹³از کسی که پیش تو ضامن شخص بیگانه ای می شود، گرو بگیر.

¹³Tira a roupa �quele que fica por fiador do estranho, e toma penhor daquele que se obriga por uma estrangeira.

¹⁴اگر صبح وقت با دعای خیر دوستت را از خواب بیدار کنی، دعای تو همچون لعنت خواهد بود.

¹⁴O que bendiz ao seu amigo em alta voz, levantando-se de madrugada, isso lhe será contado como maldição.

¹⁵چکیدن دائمی آب در روز بارانی و زن ستیزه جو مثل هم هستند.

¹⁵A goteira contínua num dia chuvoso e a mulher rixosa são semelhantes;

¹⁶هر که بخواهد با او مقابله کند، مثل کسی است که بخواهد مانع وزیدن باد گردد و یا اینکه روغن را در دست خود نگهدارد.

¹⁶retê-la é reter o vento, ou segurar o óleo com a destra.

¹⁷همانطوری که آهن، آهن را تیز می کند، دوست نیز شخصیت دوست خود را اصلاح می کند.

¹⁷Afia-se o ferro com o ferro; assim o homem afia o rosto do seu amigo.

¹⁸هر که از درخت انجیر نگهداری کند، از میوه اش هم خواهد خورد، و هر کسی که به آقای خود خدمت کند، عزت می یابد.

¹⁸O que cuida da figueira comerá do fruto dela; e o que vela pelo seu senhor será honrado.

¹⁹همانطوری که انسان در آب، انعکاس روی خود را می بیند، در قلب دیگران نیز انعکاس شخصیت خود را مشاهده می کند.

¹⁹Como na água o rosto corresponde ao rosto, assim o coração do homem ao homem.

²⁰همانطوری که دنیای مردگان از بلعیدن زندگان سیر نمی شود، خواهشهای انسان هم هرگز ارضا نمی گردند.

²⁰O Seol e o Abadom nunca se fartam, e os olhos do homem nunca se satisfazem.

²¹طلا و نقره را بوسیلۀ آتش می آزمایند، اما انسان را از عکس العملش در برابر تعریف و تمجید دیگران می توان شناخت.

²¹O crisol é para a prata, e o forno para o ouro, e o homem é provado pelos louvores que recebe.

²²اگر شخص احمق را در هاوَن هم بکوبی، حماقتش از او جدا نمی شود.

²²Ainda que pisasses o insensato no gral entre grãos pilados, contudo não se apartaria dele a sua estultícia.

²³مال و دارائی زود از بین می رود و تاج و تخت پادشاه تا ابد برای اولادۀ او باقی نمی ماند. پس تو با دقت از گله و رمه ات مواظبت کن،

²³Procura conhecer o estado das tuas ovelhas; cuida bem dos teus rebanhos;

²⁴زیرا وقتی بیده چیده می شود و محصول تازه ببار می آید و علف کوهستان جمع آوری می شود،

²⁴porque as riquezas não duram para sempre; e duraria a coroa de geração em geração?

²⁵آنگاه از پشم گوسفندانت لباس تهیه خواهی کرد، از فروش بزهایت زمین خواهی خریدو از شیر بقیۀ بزهایت تو و خانواده و کنیزانت سیر خواهید شد.

²⁵Quando o feno é removido, e aparece a erva verde, e recolhem-se as ervas dos montes,

²⁶و از شیر بقیۀ بزهایت تو و خانواده و کنیزانت سیر خواهید شد.

²⁶os cordeiros te proverão de vestes, e os bodes, do preço do campo.

²⁷E haverá bastante leite de cabras para o teu sustento, para o sustento da tua casa e das tuas criadas.