¹When thou sittest to eat with a ruler, consider well who is before thee;

¹ وقتی با حاکم غذا می‌خوری، به‌خاطر داشته باش که با چه کسی نشسته‌ای.

²and put a knife to thy throat, if thou be a man given to appetite.

² اگر شخص پُرخوری هستی، خودت را کنترل کن

³Be not desirous of his dainties; for they are deceitful food.

³ و حریص غذاهای لذیذ او نباش، زیرا ممکن است تو را فریب بدهد.

⁴Weary not thyself to become rich; cease from thine own intelligence:

⁴ عاقل باش و برای کسب ثروت، خود را خسته نکن،

⁵wilt thou set thine eyes upon it, it is gone; for indeed it maketh itself wings and it flieth away as an eagle towards the heavens.

⁵ زیرا ثروت پایدار نیست و مانند عقاب می‌پرد و ناپدید می‌شود.

⁶Eat thou not the food of him that hath an evil eye, neither desire thou his dainties.

⁶ از سفرهٔ شخص خسیس غذا نخور و برای خوراکهای لذیذ او حریص نباش،

⁷For as he thinketh in his soul, so is he. Eat and drink! will he say unto thee; but his heart is not with thee.

⁷ زیرا او حساب هرچه را که بخوری در فکر خود نگاه می‌دارد. او تعارف می‌کند و می‌گوید: «بخور و بنوش»، امّا این را از صمیم دل نمی‌گوید.

⁸Thy morsel which thou hast eaten must thou vomit up, and thou wilt have wasted thy sweet words.

⁸ لقمه‌ای را که خورده‌ای استفراغ خواهی کرد و تشکّرات تو برباد خواهد رفت.

⁹Speak not in the ears of a foolish [man], for he will despise the wisdom of thy words.

⁹ آدم احمق را نصیحت نکن، زیرا او سخنان حکیمانهٔ تو را بی‌اهمیّت می‌شمارد.

¹⁰Remove not the ancient landmark; and enter not into the fields of the fatherless:

¹⁰ حدود زمین خود را که از قدیم تعیین شده، تغییر نده و زمین یتیمان را بزور نگیر،

¹¹for their redeemer is mighty; he will plead their cause against thee.

¹¹ زیرا پشتیبان ایشان قوی است و به داد آنها می‌رسد.

¹²Apply thy heart unto instruction, and thine ears to the words of knowledge.

¹² وقتی معلّم تو را تعلیم می‌دهد، از صمیم دل به سخنان آموزندهٔ او گوش بده.

¹³Withhold not correction from the child; for [if] thou beatest him with the rod, he shall not die:

¹³ از تأدیب کردن فرزند خویش کوتاهی نکن، زیرا تنبیه او را نمی‌کشد،

¹⁴thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from Sheol.

¹⁴ بلکه جان او را از هلاکت نجات می‌دهد.

¹⁵My son, if thy heart be wise, my heart shall rejoice, even mine;

¹⁵ فرزندم، اگر حکمت بیاموزی، دل من شاد می‌شود،

¹⁶and my reins shall exult, when thy lips speak right things.

¹⁶ و هنگامی‌که سخن راست بگویی، تمام وجودم شادمان می‌گردد.

¹⁷Let not thy heart envy sinners, but [be thou] in the fear of Jehovah all the day;

¹⁷ به شریران حسادت نورز، بلکه آرزوی تو اطاعت از خداوند باشد؛

¹⁸for surely there is a result, and thine expectation shall not be cut off.

¹⁸ زیرا در این صورت آیندهٔ خوبی خواهی داشت و امید تو برباد نخواهد رفت.

¹⁹Thou, my son, hear and be wise, and direct thy heart in the way.

¹⁹ فرزندم، عاقل باش و به سخنانم گوش بده. در راه راست قدم بردار

²⁰Be not among winebibbers, among riotous eaters of flesh.

²⁰ و با میگساران و شکم‌پرستان معاشرت نکن،

²¹For the drunkard and the glutton shall come to poverty; and drowsiness clotheth with rags.

²¹ زیرا کسانی‌که کارشان فقط خوردن و خوابیدن است، فقیر و محتاج می‌شوند.

²²Hearken unto thy father that begat thee, and despise not thy mother when she is old.

²² به نصیحت پدرت که تو را به وجود آورده است، گوش بده و مادرت را هنگامی‌که پیر می‌شود، خوار نشمار.

²³Buy the truth, and sell it not; wisdom, and instruction, and intelligence.

²³ در پی حقیقت باش و حکمت و ادب و دانش را کسب کن و به هیچ قیمتی آنها را از دست نده.

²⁴The father of a righteous [man] shall greatly rejoice, and he that begetteth a wise [son] shall have joy of him:

²⁴ فرزندی درستکار و دانا باش تا باعث خوشی و خشنودی پدر و مادرت شوی.

²⁵let thy father and thy mother have joy, and let her that bore thee rejoice.

²⁵ فرزندم، سخنان مرا بشنو و زندگی مرا سرمشق خود قرار ده.

²⁶My son, give me thy heart, and let thine eyes observe my ways.

²⁶ بدان که زن بدکاره دام خطرناکی است.

²⁷For a whore is a deep ditch; and a strange woman is a narrow pit.

²⁷ او مانند راهزن در کمین قربانی‌های خود می‌نشیند و به تعداد مردم خیانتکار می‌افزاید.

²⁸She also lieth in wait as a robber, and increaseth the treacherous among men.

²⁸ مصیبت و بدبختی نصیب چه کسی می‌شود؟ چه کسی همیشه جنگ و دعوا برپا می‌کند؟ چه کسی بی‌جهت زخمی می‌شود و چشمانش تار می‌گردد؟

²⁹Who hath woe? Who hath sorrow? Who contentions? Who complaining? Who wounds without cause? Who redness of eyes?

²⁹ کسی‌که دایم شراب می‌خورد و به دنبال میگساری می‌رود.

³⁰-- They that tarry long at the wine; they that go to try mixed wine.

³⁰ پس فریفتهٔ شراب سرخ‌فام نشو که در جام به تو چشمک می‌زند و بعد آهسته از گلویت پایین می‌رود.

³¹Look not upon the wine when it is red, when it sparkleth in the cup, and goeth down smoothly:

³¹ در آخر، همچون مار، تو را خواهد گزید و مانند افعی تو را نیش خواهد زد.

³²at the last it biteth like a serpent, and stingeth like an adder.

³² چشمانت چیزهای عجیب و غریب می‌بینند و گرفتار وهم و خیال می‌گردی.

³³Thine eyes shall behold strange women, and thy heart shall speak froward things;

³³ مانند کسی می‌شوی که در دریا خوابیده و با امواج آن دست و پنجه نرم می‌کند. می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»

³⁴and thou shalt be as he that lieth down in the midst of the sea, and as he that lieth down upon the top of a mast:

³⁴ می‌گویی: «مرا زدند، امّا دردی را احساس نمی‌کنم. چه وقت به هوش می‌آیم تا یک پیالهٔ دیگر بنوشم؟»

³⁵-- ''They have smitten me, [and] I am not sore; they have beaten me, [and] I knew it not. When shall I awake? I will seek it yet again.''