¹Be not thou envious of evil men, neither desire to be with them;

¹ بر اشخاص شریر حسادت نورز و آرزوی دوستی با آنها را نداشته باش،

²for their heart studieth destruction, and their lips talk of mischief.

² زیرا تمام فکر آنها این است که به مردم ظلم کنند، و هرگاه که دهان باز می‌کنند، دربارهٔ شرارت گفت‌وگو می‌کنند.

³Through wisdom is a house built, and by understanding it is established;

³ خانه بر اساس حکمت و عقل آباد می‌گردد و

⁴and by knowledge are the chambers filled with all precious and pleasant substance.

⁴ با دانایی اتاقهای آن از اسباب نفیس و گران‌قیمت پُر می‌شوند.

⁵A wise man is strong, and a man of knowledge increaseth strength.

⁵ شخص دانا و فهمیده، از قدرت زیاد برخوردار است و همیشه به قدرت خود می‌افزاید.

⁶For with good advice shalt thou make thy war; and in the multitude of counsellors there is safety.

⁶ پیروزی در جنگ بستگی به تدبیر خوب و مشورت زیاد دارد.

⁷Wisdom is too high for a fool: he will not open his mouth in the gate.

⁷ شخص احمق نمی‌تواند به حکمت دست یابد. وقتی موضوع مهمی مورد بحث قرار می‌گیرد، او حرفی برای گفتن ندارد.

⁸He that deviseth to do evil shall be called a master of intrigues.

⁸ کسی‌که دایم نقشه‌های پلید در سر می‌پروراند، دردسرآفرین خوانده خواهد شد.

⁹The purpose of folly is sin, and the scorner is an abomination to men.

⁹ نقشه‌های آدم احمق، گناه‌آلودند و کسی‌که دیگران را مسخره می‌کند، مورد نفرت همهٔ مردم می‌باشد.

¹⁰[If] thou losest courage in the day of trouble, thy strength is small.

¹⁰ اگر نتوانی سختی‌های زندگی را تحمّل کنی، شخص ضعیفی هستی.

¹¹Deliver them that are taken forth unto death, and withdraw not from them that stagger to slaughter.

¹¹ از نجات دادن کسی‌که به ناحق محکوم شده است، کوتاهی نکن.

¹²If thou sayest, Behold, we knew it not, will not he that weigheth the hearts consider it? And he that preserveth thy soul, he knoweth it; and he rendereth to man according to his work.

¹² نگو که از ماجرا بی‌خبر بوده‌ای، زیرا خدایی که جان تو را در دست دارد و از دل تو آگاه است، می‌داند که تو از همه‌چیز باخبر بوده‌ای. او هرکسی را مطابق کارهایش جزا می‌دهد.

¹³Eat honey, my son, for it is good; and a honeycomb is sweet to thy taste:

¹³ فرزندم، همان‌طور که خوردن عسل دهان تو را شیرین می‌کند، کسب حکمت نیز برای جان تو شیرین خواهد بود. کسی‌که حکمت می‌آموزد، آیندهٔ خوبی در انتظارش می‌باشد و امیدهایش برباد نمی‌رود.

¹⁴so consider wisdom for thy soul; if thou hast found it, there shall be a result, and thine expectation shall not be cut off.

¹⁴ مانند بدکاران نباش که منتظر هستند تا خانهٔ مردم درستکار را غارت و ویران کنند،

¹⁵Lay not wait, O wicked [man], against the dwelling of the righteous; lay not waste his resting-place.

¹⁵ زیرا شخص درستکار حتّی اگر هفت بار هم بیفتد، باز برمی‌خیزد، ولی اشخاص بدکار، گرفتار بلا شده سرنگون می‌گردند.

¹⁶For the righteous falleth seven times, and riseth up again; but the wicked stumble into disaster.

¹⁶ وقتی دشمنانت دچار مصیبت می‌شوند، خوشحال نشو و هنگامی‌که می‌افتند خوشی نکن،

¹⁷Rejoice not when thine enemy falleth, and let not thy heart be glad when he stumbleth;

¹⁷ زیرا خداوند، این کار تو را می‌بیند و نمی‌پسندد و آنگاه از مجازات آنها دست برمی‌دارد.

¹⁸lest Jehovah see it, and it be evil in his sight, and he turn away his anger from him.

¹⁸ به‌خاطر مردم بدکار، تشویش نداشته باش و به آنها حسادت نورز،

¹⁹Fret not thyself because of evil-doers, [and] be not envious of the wicked:

¹⁹ زیرا شخص بدکار، آینده‌ای ندارد و چراغش خاموش می‌شود.

²⁰for there shall be no future to the evil [man]; the lamp of the wicked shall be put out.

²⁰ فرزندم از خداوند و پادشاه بترس و با کسانی‌که علیه آنها شورش می‌‌کنند، همدست نشو.

²¹My son, fear Jehovah and the king: meddle not with them that are given to change.

²¹ زیرا نابودی آنها ناگهانی است و کسی نمی‌داند که خداوند و پادشاه چه بلایی بر سر آنها می‌آورند.

²²For their calamity shall rise suddenly; and who knoweth the ruin of them both?

²² مردان حکیم این سخنان را نیز گفته‌اند: قاضی نباید در داوری از کسی طرفداری کند.

²³These things also come from the wise. It is not good to have respect of persons in judgment.

²³ هرکسی که به مجرم بگوید: «تو بی‌گناه هستی»، مورد لعنت و نفرت مردم قرار می‌گیرد.

²⁴He that saith unto the wicked, Thou art righteous, peoples shall curse him, nations shall abhor him;

²⁴ امّا شخصی که گناهکار را محکوم کند، کامیابی و خوشی نصیبش می‌شود.

²⁵but to them that rebuke [him] shall be delight, and a good blessing cometh upon them.

²⁵ پاسخ صادقانه نشانهٔ دوستی حقیقی می‌باشد.

²⁶He kisseth the lips who giveth a right answer.

²⁶ اول کسب و کار خود سر و سامان بده، آنگاه خانه و خانواده تشکیل بده.

²⁷Prepare thy work without, and put thy field in order, and afterwards build thy house.

²⁷ برضد همسایه‌ات شهادت دروغ مده و سخنان غلط درباره‌اش بر زبان نیاور.

²⁸Be not a witness against thy neighbour without cause; and wouldest thou deceive with thy lips?

²⁸ نگو: «همان بلایی را که بر سر من آورده، بر سر خودش می‌آورم.»

²⁹Say not, I will do so to him as he hath done to me, I will render to the man according to his work.

²⁹ از کنار مزرعهٔ آدم تنبل و تاکستان شخص نادان گذشتم.

³⁰I went by the field of a sluggard, and by the vineyard of a man void of understanding;

³⁰ در همه‌جا خار روییده بود. علفهای هرزه زمین را پوشانده و دیوار مزرعه فروریخته بود.

³¹and lo, it was all grown over with thistles, and nettles had covered the face thereof, and its stone wall was broken down.

³¹ با دیدن این منظره به فکر فرورفتم و این درس را آموختم:

³²Then I looked, I took it to heart; I saw, I received instruction:

³² کسی‌که دست بر روی دست می‌گذارد و پیوسته می‌خوابد، عاقبت تنگدستی همچون راهزن مسلّحی به سراغش می‌آید.

³³-- A little sleep, a little slumber, a little folding of the hands to rest!

³³ عاقبت تنگدستی همچون راهزن مسلّحی به سراغش می‌آید.

³⁴So shall thy poverty come [as] a roving plunderer, and thy penury as an armed man.