1And after these things Jesus walked in Galilee, for he would not walk in Judaea, because the Jews sought to kill him.
1Bundan sonra İsa Celilede dolaşmaya başladı. Yahudi yetkililer Onu öldürmeyi amaçladıkları için Yahudiyede dolaşmak istemiyordu.
2Now the tabernacles, the feast of the Jews, was near.
2Yahudilerin Çardak Bayramı yaklaşmıştı.
3His brethren therefore said to him, Remove hence and go into Judaea, that thy disciples also may see thy works which thou doest;
3Bu nedenle İsanın kardeşleri Ona, ‹‹Buradan ayrıl, Yahudiyeye git›› dediler, ‹‹Öğrencilerin de yaptığın işleri görsünler.
4for no one does anything in secret and himself seeks to be [known] in public. If thou doest these things, manifest thyself to the world:
4Çünkü kendini açıkça tanıtmak isteyen bir kimse yaptıklarını gizlemez. Mademki bu şeyleri yapıyorsun, kendini dünyaya göster!››
5for neither did his brethren believe on him.
5Kardeşleri bile Ona iman etmiyorlardı.
6Jesus therefore says to them, My time is not yet come, but your time is always ready.
6İsa onlara, ‹‹Benim zamanım daha gelmedi›› dedi, ‹‹Oysa sizin için zaman hep uygundur.
7The world cannot hate you, but me it hates, because I bear witness concerning it that its works are evil.
7Dünya sizden nefret edemez, ama benden nefret ediyor. Çünkü yaptıklarının kötü olduğuna tanıklık ediyorum.
8Ye, go ye up to this feast. I go not up to this feast, for *my* time is not yet fulfilled.
8Siz bu bayramı kutlamaya gidin. Ben şimdilik gitmeyeceğim. Çünkü benim zamanım daha dolmadı.››
9Having said these things to them he abode in Galilee.
9İsa bu sözleri söyleyip Celilede kaldı.
10But when his brethren had gone up, then he himself also went up to the feast, not openly, but as in secret.
10Ne var ki, kardeşleri bayramı kutlamaya gidince, kendisi de gitti. Ancak açıktan açığa değil, gizlice gitti.
11The Jews therefore sought him at the feast, and said, Where is he?
11Yahudi yetkililer Onu bayram sırasında arıyor, ‹‹O nerede?›› diye soruyorlardı.
12And there was much murmuring concerning him among the crowds. Some said, He is [a] good [man]; others said, No; but he deceives the crowd.
12Kalabalık arasında Onunla ilgili bir sürü laf fısıldanıyordu. Bazıları, ‹‹İyi adamdır››, bazıları da, ‹‹Hayır, tam tersine, halkı saptırıyor›› diyorlardı.
13However, no one spoke openly concerning him on account of [their] fear of the Jews.
13Bununla birlikte yetkililerden korktukları için, hiç kimse Ondan açıkça söz etmiyordu.
14But when it was now the middle of the feast, Jesus went up into the temple and taught.
14Bayramın yarısı geçmişti. İsa tapınağa gidip öğretmeye başladı.
15The Jews therefore wondered, saying, How knows this [man] letters, having never learned?
15Yahudiler şaşırdılar. ‹‹Bu adam hiç öğrenim görmediği halde, nasıl bu kadar bilgili olabilir?›› dediler.
16Jesus therefore answered them and said, My doctrine is not mine, but [that] of him that has sent me.
16İsa onlara, ‹‹Benim öğretim benim değil, beni gönderenindir›› diye karşılık verdi.
17If any one desire to practise his will, he shall know concerning the doctrine, whether it is of God, or [that] I speak from myself.
17‹‹Eğer bir kimse Tanrının isteğini yerine getirmek istiyorsa, bu öğretinin Tanrıdan mı olduğunu, yoksa kendiliğimden mi konuştuğumu bilecektir.
18He that speaks from himself seeks his own glory; but he that seeks the glory of him that has sent him, he is true, and unrighteousness is not in him.
18Kendiliğinden konuşan kendini yüceltmek ister, ama kendisini göndereni yüceltmek isteyen doğrudur ve Onda haksızlık yoktur.
19Has not Moses given you the law, and no one of you practises the law? Why do ye seek to kill me?
19Musa size Kutsal Yasayı vermedi mi? Yine de hiçbiriniz Yasayı yerine getirmiyor. Neden beni öldürmek istiyorsunuz?››
20The crowd answered [and said], Thou hast a demon: who seeks to kill thee?
20Kalabalık, ‹‹Cin çarpmış seni!›› dedi. ‹‹Seni öldürmek isteyen kim?››
21Jesus answered and said to them, I have done one work, and ye all wonder.
21İsa, ‹‹Ben bir mucize yaptım, hepiniz şaşkına döndünüz›› diye yanıt verdi.
22Therefore Moses gave you circumcision (not that it is of Moses, but of the fathers), and ye circumcise a man on sabbath.
22‹‹Musa size sünneti buyurduğu için -aslında bu, Musadan değil, atalarınızdan kalmadır- Şabat Günü birini sünnet edersiniz.
23If a man receives circumcision on sabbath, that the law of Moses may not be violated, are ye angry with me because I have made a man entirely sound on sabbath?
23Musanın Yasası bozulmasın diye Şabat Günü biri sünnet ediliyor da, Şabat Günü bir adamı tamamen iyileştirdim diye bana neden kızıyorsunuz?
24Judge not according to sight, but judge righteous judgment.
24Dış görünüşe göre yargılamayın, yargınız adil olsun.››
25Some therefore of those of Jerusalem said, Is not this he whom they seek to kill?
25Yeruşalimlilerin bazıları, ‹‹Öldürmek istedikleri adam bu değil mi?›› diyorlardı.
26and behold, he speaks openly, and they say nothing to him. Have the rulers then indeed recognised that this is the Christ?
26‹‹Bakın, açıkça konuşuyor, Ona bir şey demiyorlar. Yoksa önderler Onun Mesih olduğunu gerçekten kabul ettiler mi?
27But [as to] this [man] we know whence he is. Now [as to] the Christ, when he comes, no one knows whence he is.
27Ama biz bu adamın nereden geldiğini biliyoruz. Oysa Mesih geldiği zaman Onun nereden geldiğini kimse bilmeyecek.››
28Jesus therefore cried out in the temple, teaching and saying, Ye both know me and ye know whence I am; and I am not come of myself, but he that sent me is true, whom ye do not know.
28O sırada tapınakta öğreten İsa yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Hem beni tanıyorsunuz, hem de nereden olduğumu biliyorsunuz! Ben kendiliğimden gelmedim. Beni gönderen gerçektir. Onu siz tanımıyorsunuz.
29I know him, because I am from him, and *he* has sent me.
29Ben Onu tanırım. Çünkü ben Ondanım, beni O gönderdi.››
30They sought therefore to take him; and no one laid his hand upon him, because his hour had not yet come.
30Bunun üzerine Onu yakalamak istediler, ama kimse Ona el sürmedi. Çünkü Onun saati henüz gelmemişti.
31But many of the crowd believed on him, and said, Will the Christ, when he comes, do more signs than those which this [man] has done?
31Halktan birçok kişi ise Ona iman etti. ‹‹Mesih gelince, bunun yaptıklarından daha mı çok mucize yapacak?›› diyorlardı.
32The Pharisees heard the crowd murmuring these things concerning him, and the Pharisees and the chief priests sent officers that they might take him.
32Ferisiler halkın İsa hakkında böyle fısıldaştığını duydular. Başkâhinler ve Ferisiler Onu yakalamak için görevliler gönderdiler.
33Jesus therefore said, Yet a little while I am with you, and I go to him that has sent me.
33İsa, ‹‹Kısa bir süre daha sizinleyim›› dedi, ‹‹Sonra beni gönderene gideceğim.
34Ye shall seek me and shall not find [me], and where I am ye cannot come.
34Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz.››
35The Jews therefore said to one another, Where is he about to go that we shall not find him? Is he about to go to the dispersion among the Greeks, and teach the Greeks?
35Bunun üzerine Yahudiler birbirlerine, ‹‹Bu adam nereye gidecek de biz Onu bulamayacağız?›› dediler. ‹‹Yoksa Grekler arasında dağılmış olanlara gidip Greklere mi öğretecek?
36What word is this which he said, Ye shall seek me and shall not find [me]; and where I am ye cannot come?
36‹Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz› diyor. Ne demek istiyor?››
37In the last, the great day of the feast, Jesus stood and cried saying, If any one thirst, let him come to me and drink.
37Bayramın son ve en önemli günü İsa ayağa kalktı, yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Bir kimse susamışsa bana gelsin, içsin.
38He that believes on me, as the scripture has said, out of his belly shall flow rivers of living water.
38Kutsal Yazıda dendiği gibi, bana iman edenin ‹içinden diri su ırmakları akacaktır.› ››
39But this he said concerning the Spirit, which they that believed on him were about to receive; for [the] Spirit was not yet, because Jesus had not yet been glorified.
39Bunu, kendisine iman edenlerin alacağı Ruhla ilgili olarak söylüyordu. Ruh henüz verilmemişti. Çünkü İsa henüz yüceltilmemişti.
40[Some] out of the crowd therefore, having heard this word, said, This is truly the prophet.
40Halktan bazıları bu sözleri işitince, ‹‹Gerçekten beklediğimiz peygamber budur›› dediler.
41Others said, This is the Christ. Others said, Does then the Christ come out of Galilee?
41Bazıları da, ‹‹Bu Mesihtir›› diyorlardı. Başkaları ise, ‹‹Olamaz! Mesih Celileden mi gelecek?›› dediler.
42Has not the scripture said that the Christ comes of the seed of David, and from the village of Bethlehem, where David was?
42‹‹Kutsal Yazıda, ‹Mesih, Davutun soyundan, Davutun yaşadığı Beytlehem Kentinden gelecek› denmemiş midir?››
43There was a division therefore in the crowd on account of him.
43Böylece İsadan dolayı halk arasında ayrılık doğdu.
44But some of them desired to take him, but no one laid hands upon him.
44Bazıları Onu yakalamak istedilerse de, kimse Ona el sürmedi.
45The officers therefore came to the chief priests and Pharisees, and they said to them, Why have ye not brought him?
45Görevliler geri dönünce, başkâhinlerle Ferisiler, ‹‹Niçin Onu getirmediniz?›› diye sordular.
46The officers answered, Never man spoke thus, as this man [speaks].
46Görevliler, ‹‹Hiç kimse hiçbir zaman bu adamın konuştuğu gibi konuşmamıştır›› karşılığını verdiler.
47The Pharisees therefore answered them, Are ye also deceived?
47Ferisiler, ‹‹Yoksa siz de mi aldandınız?›› dediler.
48Has any one of the rulers believed on him, or of the Pharisees?
48‹‹Önderlerden ya da Ferisilerden Ona iman eden oldu mu hiç?
49But this crowd, which does not know the law, are accursed.
49Kutsal Yasayı bilmeyen bu halk lanetlidir.››
50Nicodemus says to them (being one of themselves),
50İçlerinden biri, daha önce İsaya gelen Nikodim, onlara şöyle dedi: ‹‹Yasamıza göre, bir adamı dinlemeden, ne yaptığını öğrenmeden onu yargılamak doğru mu?››
51Does our law judge a man before it have first heard from himself, and know what he does?
52Ona, ‹‹Yoksa sen de mi Celiledensin?›› diye karşılık verdiler. ‹‹Araştır, bak, Celileden peygamber çıkmaz.››
52They answered and said to him, Art thou also of Galilee? Search and look, that no prophet arises out of Galilee.
53Bundan sonra herkes evine gitti.
53And every one went to his home.