1ויהי כראותו את המון העם ויעל ההרה וישב שם ויגשו אליו תלמידיו׃
1ఓండు థీబెమంథి జనాకిని ఊడి, మెటా తర్రి అత్తో. ఆగ్గ ఓండు కుత్తపాయ, ఓని సిసూర్కు ఓనగ్గ వత్తోరు.
2ויפתח את פיהו וילמד אותם לאמר׃
2అస్కె ఓండు ఓరితోటె తిరియనాంకి మొదలిసి, ఈలా కెత్తో:
3אשרי עניי רוח כי להם מלכות השמים׃
3ఆత్మాతె బిదవారిగా మందనోరు కుసేల్దె మందనోరు; బారితుకు పరలోక రాజ్యమ్ ఓరదయుతె.
4אשרי האבלים כי הם ינחמו׃
4అడదనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు ఓథార్సబర్దితోరు.
5אשרי הענוים כי המה יירשו הארץ׃
5తగ్గిసి మందనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు బూమితికి అక్కుథారిర్కయుతోరు.
6אשרי הרעבים והצמאים לצדקה כי הם ישבעו׃
6థేమండు కోరనవాటిని తుంగనాంకి ఆస కలియు మందనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు నిండుగా మంతోరు.
7אשרי הרחמנים כי הם ירחמו׃
7దయూ మందనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు దయూ ఏంథితోరు.
8אשרי ברי לבב כי הם יחזו את האלהים׃
8రుదయతె సుబ్బరంగా మందనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు థేమటిని ఊడితోరు.
9אשרי רדפי שלום כי בני אלהים יקראו׃
9సమా తుంగనోరు కుసేల్దె మందనోరు; ఓరు థేమటె పిల్లా ఇంజి కరంగబరిథితోరు.
10אשרי הנרדפים על דבר הצדקה כי להם מלכות השמים׃
10నిజాయుతిటిని పెయుసి బాదపర్దనోరు కుసేలి మందనోరు; పరలోకమ్ ఓరథాసి మంతె.
11אשריכם אם יחרפו וירדפו אתכם וידברו בשקר עליכם כל רע בעבורי׃
11నాసెంకా మీమిని దూసిసి బాద వాటి, రక రక సెడ్డ మాట కెచ్చి, మీపొం్రొ అబదంగ తప్పు వాట్తుకు మీరు కుసేలి మందనోరు.
12שמחו וגילו כי שכרכם רב בשמים כי כן רדפו את הנביאים אשר היו לפניכם׃
12సంతోసిసి కుసేల్దె మంథాటి; పరలోకాతె మీకు ఎక్కువా బమమతి మింథె; మీకు మున్నె థేమటె మాట కెత్తని సేవకుర్కిని గూడ ఆలే బాద వాట్తోరు.
13אתם מלח הארץ ואם המלח היה תפל במה ימלח הן לא יצלח עוד לכל כי אם להשליך חוצה והיה מרמס לבני אדם׃
13మీరు ఈ లోకాతికి ఒవ్వోరి ఆసి మినిరి; ఒవ్వోరి రుసి ఈదకుండా మతుకు, అద్దు బేలా రుసి ఈదనాటు తుంగితాడా? మనుసుర్కు థానిని బయుథికి పొచ్చిసి, థానిని కాల్కినితోటె ఒగ్గనానికె గోని ఇంకా బాత్దానికి గూడ అద్దు మేలో.
14אתם אור העולם עיר ישבת על ההר לא תוכל להסתר׃
14మీరు ఈ లోకతికి వెలుంగాసి మినిరి; మెట్టాతె పొం్రొ మంథాని బస్తి వేడకాదకుంటా మన్నో.
15גם אין מדליקים נר ושמים אותו תחת האיפה כי אם על המנורה ויאר לכל אנשי הבית׃
15మనుసుర్కు థీపెతిని నీర్సి కుంచతె అడుగు తాసకుండా, థీపె సుడిథె పొం్రొ థానిని తాసితోరు; అస్కె అద్దు లోత్తె మందనొరంథోరికి వెన్నెలి ఈతె.
16כן יאר אורכם לפני בני האדם למען יראו מעשיכם הטובים ושבחו את אביכים שבשמים׃
16ఈలా మనుసుర్కు మీ మంచి పనుంగిని ఊడి, పరలోకాతె మంథాని మీ తప్పెని గొప్ప తుంగనాంకి, మీ వెన్నెలి అంథోరి మున్నె మెరసవాలె.
17אל תחשבו כי באתי להפר את התורה או את דברי הנביאים לא באתי להפר כי אם למלאת׃
17మోసే ఇత్త ఆగ్నియకినె గోని థేమండు కెత్త మాటకిని గోని పాడు తుంగనాంకి నన్న వత్తాన్ ఇంజి అనుకుండకీరి; పాడు తుంగనాంకి అయ్యో గోని, వాంటిని పెయుసి నడదనాంకె నన్న వత్తాన్.
18כי אמן אמר אני לכם עד כי יעברו השמים והארץ לא תעבר יוד אחת או קוץ אחד מן התורה עד אשר יעשה הכל׃
18ఈ ఆకాసమ్ బూమి పాడాసి థెయుతా గోని థేమటె ఆగ్నియకంతా జరగానిథాకా వాంటెనుంచి ఒరో సిన్న పొల్లన్న, ఒరో సున్నా అన్న పాడాసి అన్నొ ఇంజి నిజంగా మీకు కెచ్చనాన్.
19לכן מי אשר יפר אחת מן המצות הקטנות האלה וכן ילמד את בני האדם קטון יקרא במלכות השמים ואשר יעשה וילמד אותן הוא גדול יקרא במלכות השמים׃
19గాబట్టి ఈ ఆగ్నియకినమటె ఒరో సిన్న మాటతిని పెయుసి నడదకుండా, థాని గురించి బోథిసనోండు పరలోకాతె అంథోరికన్న సిన్నతోండుగా మంతో. బేనో అతుకు వీటిని పెయుసి నడదనోండో ఓండు పరలోక థేసాతె గొప్పవాండుగా మంతో.
20כי אני אמר לכם אם לא תרבה צדקתכם מצדקת הסופרים והפרושים לא תבאו אל מלכות השמים׃
20థేమండు కోరనవాంటినె పండితుర్కు పరిసేయుర్కు తుంగనిథానికన్న మీరు ఎక్కువా తుంగకుండా మతుకు మీరు పరలోక థేసతికి థాయూలిరి ఇంజోరె మీకు కెచ్చనాన్.
21שמעתם כי נאמר לקדמונים לא תרצח ואשר ירצח מחיב הוא לבית דין׃
21అమకొద్దు ఇంథాని మాట మీరు కేంజి మత్తీరి; అమకనోండు తీర్పినె పాలయుతో ఇంజోరె పూర్వాతోరికి కెత్త మాట గూడ మీరు కేంజి మినిరి.
22אבל אני אמר לכם כל אשר יקצף על אחיו חנם מחיב הוא לבית דין ואשר יאמר אל אחיו רקא מחיב הוא לסנהדרין ואשר יאמר אתה הנבל מחיב לאש גיהנם׃
22గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: వేరేవానితోటె అడ్డగోలె కోప పరిసి మందనోండు తీర్పినె పాలయుతో; వేరేవానిని "నిమ్మ బాత్దానికి గూడ మేలిన్' ఇంజి కెత్తనోండు పంచాయుతి తీర్పినె పాలయుతో; వెర్రివానె ఇంజి సాపిసనోండు నరకాతికి పాలయుతో.
23לכן אם תקריב קרבנך אל המזבח ושם תזכר כי יש לאחיך דבר עליך׃
23గాబట్టి నిమ్మ బలి ఈదనాంకి గథ్దెపీటాతగ్గ నీ కానికె పెయుసి వాదనస్కె, వేరేవాండు నీ పొం్రో పగపెయుసి మినొ ఇంజి అస్కె నిమ్మ గురుతు తుంగ్కు,
24עזוב תעזב שם את קרבנך לפני המזבח וקדם ללכת לכפר פני אחיך ואחרי כן בוא הקרב את קרבנך׃
24అగ్గే గథ్దెపీటాతగ,్గ నీ కానికేని విడిసి వాటి గిరుడ్డి అంజి, మున్నె నీమ్మ ఓనితోటె సమాపర్సి, ఆపాయు వాసి నీ కానికె ఈము.
25מהר התרצה לאיש ריבך בעודך בדרך אתו פן יסגיר אתך איש ריבך אל השפט והשפט יסגירך לשוטר והשלכת את בית הכלא׃
25నీ పొం్రొ తప్పు వాటనోండు నీనిని కోర్టింకి తీసోదకుండా, కోర్టుతోరు నీనిని సయునుర్కినగ్గ ఒపగిసకుండా, సయునుర్కు నీనిని జెయుల్దె వాటోక మున్నె, నీ పొం్రొ తప్పు వాటనోండు అరిథె మన్నంగానె జప్పునె ఓనగ్గ అంజి ఓనితోటె సమా పరుము.
26אמן אמר אני לך לא תצא משם עד אשר שלמת את הפרוטה האחרונה׃
26ఇల్లకుండమతుకు, నీయగ్గ మంథాని సిల్లిగవ్వ గూడ ఈథానిథాకా, నిమ్మ అగ్గనుంచి బయుథికి వర్రిని ఇంజోరె నీకు నిజంగా కెచ్చనాన్.
27שמעתם כי נאמר לקדמונים לא תנאף׃
27లంజతనమ్ తుంగోద్దు ఇంజోరె పూర్వాతోరికి కెత్త మాట మీరు కేంజి మినిరిగథా.
28אבל אני אמר לכם כל אשר יביט באשה לחמד אותה נאף נאפה בלבו׃
28గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: ఒరో నాటోటిని సెడ్డ ఆసతోటె ఊడనోండు ఓని రుదయూతె థానితోటె లంజతనమ్ తుంగ్తోండయుతో.
29ואם תכשילך עין ימינך נקר אותה והשלך ממך כי טוב לך אשר יאבד אחד מאבריך מרדת כל גופך אל גיהנם׃
29నీ తిన కండు నీకు అడ్డు వతుకు, థానిని పీకి వాట; నీ ఒల్లంతా నరకాతె అరదంథానికన్న నీ ఒల్దె అవయదకినె ఒరొటి పాడాసి దయటమ్ నీకు మంచి అయుతె
30ואם ידך הימנית תכשילך קצץ אותה והשלך ממך כי טוב לך אשר יאבד אחד מאבריך מרדת כל גופך אל גיהנם׃
30నీ తిన కయు నీకు అడ్డు వతుకు, థానిని నరికి వాట; నీ ఒల్లంతా నరకాతె అరథానిథానికన్న నీ ఒల్దె అవయకినె ఒరొటి పాడాసి దయటమ్ నీకు మంచి అయుతె
31ונאמר איש אשר ישלח את אשתו ונתן לה ספר כריתות׃
31ముత్తెని విడిసి ఈథాని పతివాండు విడాకు పత్తరమ్ రాసి ఈదవాలె ఇంజి పూర్వాతె కెచ్చి మత్తోరు.
32אבל אני אמר לכם המשלח את אשתו בלתי על דבר זנות עשה אתה נאפת והלקח את הגרושה לו לאשה נאף הוא׃
32గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: లంజతనమ్ పెయుసి గోని ఇంకా బాత్దానిని పెయుసి ఒరోండు ఓని ముత్తెని విడిసితుకు, థానిని లంజతనమ్ తుంగిసనిథానిగా మంతో. ఆలా విడస్తథానిని పెల్లి తుంగుకుండనోండు గూడ లంజతనమ్ తుంగనోండయుతో.
33עוד שמעתם כי נאמר לקדמונים לא תשבע לשקר ושלם ליהוה שבעותיך׃
33ఇంకా, అబద్దంగ ఒట్టు వాటకుండా నిమ్మ తుంగాని పమానకిని థేమటె మున్నె తుంగవాలె ఇంజి పూర్వతోరికి కెత్తదు మీరు కేంజి మినిర్.
34אבל אני אמר לכם לא תשבעו כל שבועה לא בשמים כי כסא אלהים המה׃
34గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: బేమాతరమ్ ఓట్టు వాటకుండొద్దు. ఆకాసమ్తోడు ఇంజి ఒట్టు వాటొద్దు; బారితుకు అద్దు థేమటె పీటా ఆసి మింథె.
35ולא בארץ כי הדום רגליו היא ולא בירושלים כי היא קרית מלך רב׃
35బూమితోడు ఇంజి ఒట్టు వాటొద్దు, అద్దు ఓని కాల్కిని పీటా; యెరుసలేమ్తోడు ఇంజి ఒట్టు వాటొద్దు, అద్దు గొప్ప రాజుని బస్తి ఆసి మింథె.
36]73-63[ אף בראשך אל תשבע כי אין ביכלתך להפך שער אחד ללבן או לשחר אך יהי דברין הן הן לא לא והיותר מאלה מן הרע הוא׃
36నీ తలకయుతోడు ఇంజి ఒట్టు వాటుకుండొద్దు; బారితుకు నీ తలకయుథె మంథాని ఒరో కెల్దినిగూడ తెల్లంగా గాని నల్లంగా గాని మార్సాలిన్.
37]73-63[׃
37మీరు తిరియూని మాటాకు యూ ఇతుకు యూయే, ఇల్లె ఇతుకు ఇల్లె ఇత్తాటు కెత్తవాలె; వీంటికి మించి తిరియనద్దు సయుతానుతెనుంచి వాదనద్దు.
38שמעתם כי נאמר עין תחת עין שן תחת שן׃
38కండినికి కండు, పల్దికి పల్లు బదులు తీసవాలె ఇంజి పూర్వాతె కెత్త మాట మీరు కేంజ్తీరి.
39אבל אני אמר לכם אל תתקוממו לרע אך המכה אותך על הלפי הימנית הטה לו גם את האחרת׃
39గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: సెడ్డ తుంగనోనిన్ ఎథిరిసొద్దు; ఒరోండు నీనిని తిన చెంపతె పొం్రో తన్తుకు, ఓనికి ఇంకొరొ చెంపతిని గూడ జరుమ్ము.
40ואשר יחפץ לריב עמך ולקחת את כתנתך תן לו גם את חמעיל׃
40బేనోండన్న నీ పొం్రొ గొడవ తుంగి, నీ కూసాతె సేంకా పంచాయుతి వాట్తుకు, ఓనికి నీ కండవతిని గూడ ఈము.
41והאנס אותך ללכת עמו דרך מיל לך אתו שנים׃
41ఒరోండు ఒరొ కొసురు దూరమ్ వాదవాలె ఇంజి నీనిని బలంతమ్ తుంగ్కు, ఓనితోటె రొండు కోసురు దూరమ్ అన్ను.
42השאל מאתך תן לו והבא ללות ממך אל תשב פניו׃
42నీయగ్గ తలపనోనికి ఈము; నీయగ్గ బాకి తలపవాలె ఇందనోనికి ఇల్లా ఇంథికిని.
43שמעתם כי נאמר ואהבת לרעך ושנאת את איבך׃
43నీ పక్కతోనిని పేమిసి, నీ కోడగాని పొం్రొ ఈర్స వాటి మంథా ఇంథాని మాట పూరవతోరు కెత్తదు మీరు కేంజీ మినిర్ గథా?
44אבל אני אמר לכם אהבו את איביכם ברכו את מקקליכם היטיבו לשנאיכם והתפללו בעד מכאיביכם ורדפיכם׃
44గోని నన్న మీకు కెచ్చనాన్: మీ కోడగారిని పేమిసాటి; మీమిని సాపిసనోరిని థీవిసాటి; మీ పొం్రొ ఈర్స వాటనోరికి మంచి తుంగాటి; మీమిని నింథిసి బాద వాటనోరి సేంకా, పాదన తుంగాటి.
45למען תהיו בנים לאביכם שבשמים אשר הוא מזריח שמשו לרעים ולטובים וממטיר על הצדיקים וגם על הרשעים׃
45ఈలా తుంగ్కు మీరు పరలోకాతె మందని మీ తప్పెంకి మర్కు ఆసి మంతీరి. ఓండు సెడ్డవోరి పొం్రొ మంచివోరి పొం్రొ ఓని పొడుథిని పేవిసనో; నిజాయుతి మందనోరి పొం్రొ, నిజాయుతి ఇల్లోవోరి పొం్రొ వానా అరివిసనో.
46כי אם תאהבו את אהביכם מה הוא שכרכם הלא גם המכסים יעשו זאת׃
46మీమిని పేమిసనోరిని మీరు పేమిస్త్కు, మీకు బాత పలితమ్ మింథె? పన్ను వసుల్ తుంగనోరు గూడ ఆలే తుంగనోరు గథా?
47ואם תשאלו לשלום אחיכם בלבד מה יתרון לכם הלא גם המכסים יעשו זאת׃
47మీ జతగాకినికె మీరు వందనా కెత్కు, థాంటె గొప్పతనమ్ బాత మింథె? వేరే జనాకు గూడ ఆలే తుంగనోరు గథా?
48לכן היו שלמים כאשר אביכם שבשמים שלם הוא׃
48గాబట్టి పరలోకాతె మంథాని మీ తప్పె అన్నిటె నిండి మందనాటు, మీరు గూడ అన్నిటె నిండి మందవాలె.