¹ఆపాయ, ఓండు పతి పటనాకినికి నాటేనికంతా ఉడ్డోరె, థేమటె థేసతిని గురుంచి కుసేలి కబురు బోథిసోరె వత్తో. పన్నెండు మంథి సిసూర్కుగూడ ఓనితోటె కలియు మత్తోరు.

¹It happened soon afterwards, that he went about through cities and villages, preaching and bringing the good news of the Kingdom of God. With him were the twelve,

²ఓరితోటె కలియు ఓండు థేయ్యకినుంచి విడిపిసి, రోగాక్కినుంచి బాగు తుంగ్త నాటోకు గూడ మత్తోరు. ఓరమటె ఏడు థేయ్యూకినుంచి విడుదల అత్త మగదలేనె ఇంథాని మరియ గూడ మత్తె.

²and certain women who had been healed of evil spirits and infirmities: Mary who was called Magdalene, from whom seven demons had gone out;

³మల్ల, ఏరోథిని లోత్త పెద్దరికమ్ తుంగాని కూజా ఇందనోనిన్ ముత్తె అత్త యోవన్నా, సూసన్నా ఇంకా ఓరి ఆస్తితోటె ఓనికి సాయమ్ తుంగోరె మంథాని థీబెమంథి నాటోకు గూడ ఓనితోటె మత్తోరు.

³and Joanna, the wife of Chuzas, Herod’s steward; Susanna; and many others; who served them TR reads “him” instead of “them” from their possessions.

⁴థీబెమంథి జనాకు సుట్టు పక్క పట్నాకినుంచి ఓనగ్గ కలియు వత్తస్కె, ఓండు ఈ వియూసోడి కెత్తో:

⁴When a great multitude came together, and people from every city were coming to him, he spoke by a parable.

⁵విత్తనోండు ఓరో విత్తనాకు విత్తనాంకి అత్తో. ఓండు విత్తోరె మన్నంగా కొంత విత్తనాకు అరిథె అరిసి ఒగ్గబర్త. అస్కె పిటేకు వాసి వాటిని తిత్తా.

⁵ “The farmer went out to sow his seed. As he sowed, some fell along the road, and it was trampled under foot, and the birds of the sky devoured it.

⁶ఇంకా కొంత విత్తనాకు బండా మంథాని నేల్దె పొం్రొ అం్తా. అమ్వ మొడిసి పదును ఇల్లేకాడే వత్తి అత్తా.

⁶ Other seed fell on the rock, and as soon as it grew, it withered away, because it had no moisture.

⁷మల్ల ఇంకా కొంత విత్తనాకు కొయ్యూని పొథ్దాతె అం్తా; ఆ కొయ్యూని పొథ్దాకు పాటితోటె మొడిసి వాటిని అనిస్తా.

⁷ Other fell amid the thorns, and the thorns grew with it, and choked it.

⁸గోని కొంత విత్తనాకు మంచి నేల్దె అం్తా. అమ్వ మొడిసి, ఒరోటి నూరంత పండ్తా ఇంజోరె కెత్తో. వీటిని కెచ్చి, కేంజనాంకి కెమకు మందనోండు కేంజవాలె ఇంజోరె కేయు కెత్తో.

⁸ Other fell into the good ground, and grew, and brought forth fruit one hundred times.” As he said these things, he called out, “He who has ears to hear, let him hear!”

⁹అస్కె ఓని సిసూర్కు, ఈ వియూసోటిని బావమ్ బాత ఇంజోరె ఓనిని తలఎ్తోరు.

⁹Then his disciples asked him, “What does this parable mean?”

¹⁰థానికి ఓండు: థేమటె థేసతిని గురింస్త రాసియూకిని తెలుసుకుండనాంకి థేమండు మీకు అవకాసమ్ ఈసి మినొ. గోని పరయవారికి, ఓరు ఊడి ఊడోనాటు, కేంజి పున్నోనాటు మందనాంకే, ఇమ్వంతా ఓరికి వియూసోడి తిస్తె కెత్తబర్తె.

¹⁰He said, “To you it is given to know the mysteries of the Kingdom of God, but to the rest in parables; that ‘seeing they may not see, and hearing they may not understand.’ Isaiah 6:9

¹¹ఆ వియూసోటిని బావమ్: విత్తనా థేమటె మాట.

¹¹ Now the parable is this: The seed is the word of God.

¹²అరిథె వీత్తబర్త విత్తనాకు థేమటె మాట కేంజనోరాసి మినోరు; గోని ఓరు ఆ మాటకిని పొం్రొ నమ్మకమ్ తాసి రచ్చిస పర్దకుండా సయుతాను వాసి, ఓరి రుదయతె మంథాని ఆ మాటకిని తీసి వాటితో

¹² Those along the road are those who hear, then the devil comes, and takes away the word from their heart, that they may not believe and be saved.

¹³బండాతె పొం్రొ వీత్తబం్తోరు బేనోరితుకు ఓరు థేమటె మాట కేంజ్తస్కె కుసేలితోటె ఆ మాటకిని తీసకునుంజనోరు; గోని ఓరమటె లోతుగ వేరు డిగ్గిల్లె గాబట్టి, కొన్ని రోజ్కినె నమ్మి, సోదన రోజ్కు వాదనస్కె, ఈరు పెరికెటికి థెయుత్తోరు.

¹³ Those on the rock are they who, when they hear, receive the word with joy; but these have no root, who believe for a while, then fall away in time of temptation.

¹⁴కొయ్యని పొథ్దాతె వీత్తబం్తోరు, బేలా మినోరితుకు, ఓరు థేమటె మాట కేంజనోరుగా మినోరు; కేంజ్త వెంటనె అంజి, ఈ లోక ఇబ్బంథికిని, డబ్బునె, ఒల్దె ఆసకిని అథిమి వాటి, పలితమ్ ఈదకుండా థెయుతోరు.

¹⁴ That which fell among the thorns, these are those who have heard, and as they go on their way they are choked with cares, riches, and pleasures of life, and bring no fruit to maturity.

¹⁵గోని మంచి నేల్దె వీత్తబం్తోరు, మాటకిని కేంజి, వాటిని నిజంగ మంచి రుదయతె తాసి, ఓపిగ పెయుసి పలితమ్ ఈదనోరాసి మినోరు.

¹⁵ That in the good ground, these are such as in an honest and good heart, having heard the word, hold it tightly, and bring forth fruit with patience.

¹⁶బేనోగూడ థీపెమ్ నీర్సి, థానిని ఒరొ అడకాతె ముచ్చోండు, ఇల్లుకు కటుల్తె ఇడుపొ వాటోండు. గోని లోపటె వాదనోరు థాని వెన్నెలితె ఊడవాలె ఇంజి థానిని థీపె సుడిథె పొం్రొ వాటిత్తో.

¹⁶ “No one, when he has lit a lamp, covers it with a container, or puts it under a bed; but puts it on a stand, that those who enter in may see the light.

¹⁷బయుథె అర్దకుండా తాసి మంథాని రాసియమ్ బేథిల్లె; రాసియంగ తాసి మందనవంతా బెస్కన్నా బయుథికి వెయుతా.

¹⁷ For nothing is hidden, that will not be revealed; nor anything secret, that will not be known and come to light.

¹⁸గాబట్టి మీరు బేలా కేంజనీరొ థాంటె సర్దగ మంథాటి; బేనోనగ్గ మంతాకో ఓనికి ఈదబరితె; ఇల్లోవానగ్గనుంచి ఓనగ్గ బాత మింథె ఇంజి ఓండు అనుకునుంజనోండో థానిని ఓనగ్గనుంచి తీసోదబరిత్తె.

¹⁸ Be careful therefore how you hear. For whoever has, to him will be given; and whoever doesn’t have, from him will be taken away even that which he thinks he has.”

¹⁹అస్కె ఓని తల్లూరు తమ్ముస్కు ఓనగ్గ వత్తోరు. థీబెమంథి జనాకు మత్తోరు గాబట్టి ఓనగ్గ ఓరు థాయూలిల్లోరు.

¹⁹His mother and brothers came to him, and they could not come near him for the crowd.

²⁰అస్కె: నీ తల్లూరు తమ్మస్కుర్కు నీనిన్ ఊడవాలె ఇంజి ఎదురూడి బయుథె నిచ్చి మినోరు ఇంజి ఓనికి తెలియ కెత్తోరు.

²⁰It was told him by some saying, “Your mother and your brothers stand outside, desiring to see you.”

²¹థానికి ఓండు: థేమటె మాట కేంజి, థాని పెయుసి తుంగనోరే నా తల్లూరు తమ్ముస్కు ఆసి మినోరు ఇంజి ఓరికి కెత్తో.

²¹But he answered them, “My mother and my brothers are these who hear the word of God, and do it.”

²²ఆపాయ ఇంకొం్రో రోజినె ఓండు ఓని సిసూర్కినితోటె ఒం్రొ పడవ తర్రి: సముథ్రాతె అబ్బెటికి దక్కాడ వం్రాటి ఇంజోరె కెత్తో. ఆలే ఓరు థోని తురిసి అత్తోరు.

²²Now it happened on one of those days, that he entered into a boat, himself and his disciples, and he said to them, “Let’s go over to the other side of the lake.” So they launched out.

²³పడవ అంజోరె మన్నంగా ఓండు ఉంజోరె మత్తో. అస్కె సముథ్రాతె సుడి గాలి వత్తె గాబట్టి ఏరు పడవతె నిండి మునుంగాని అపాయతికి వత్తె.

²³But as they sailed, he fell asleep. A wind storm came down on the lake, and they were taking on dangerous amounts of water.

²⁴అస్కె ఓరు ఓనగ్గ వాసి: అయ్యూ, అయ్యూ, మమ్మ మునుంగి అంజనామ్ ఇంజోరె ఓనిని తేత్తోరు; అస్కె ఓండు తేథి, గాల్దిని తల్కిని గథ్దిస్తో; జపునె అమ్వ ఆంగి కొటో మత్తె.

²⁴They came to him, and awoke him, saying, “Master, master, we are dying!” He awoke, and rebuked the wind and the raging of the water, and they ceased, and it was calm. See Psalm 107:29

²⁵అస్కె ఓండు ఓరిని ఊడి: మీ నమ్మకమ్ బెగ్గ మింథె ఇంజోరె తలఎ్తో. గోని ఓరు వెర్సి, ఆచ్చర్యపరిసి: ఈండు బాలాంటోండొ, గాల్దిని ఏత్తిని గథ్దిసకాడె అమ్వ ఈనికి లొంగి మినా ఇంజి ఒరోంకొరొ తిరియుకుట

²⁵He said to them, “Where is your faith?” Being afraid they marveled, saying one to another, “Who is this, then, that he commands even the winds and the water, and they obey him?”

²⁶ఆపాయ ఓరు గలిలేయూతికి ఎదురుంగ మంథాని గదరేనియ థేసతికి ఏం్తోరు.

²⁶They arrived at the country of the Gadarenes, which is opposite Galilee.

²⁷ఓండు ఒడ్డినె డిగ్తస్కె, సేన రోజ్కినుంచి థెయ్యూకు పెయుసి, గుడా బాత కెర్దకుండా, లోత్తె కాపరమ్ మందకుండ బెస్కెటికి వీస్కినగ్గే మంథాని ఒరొ మనుసుండు ఓని మున్నెటికి వత్తో.

²⁷When Jesus stepped ashore, a certain man out of the city who had demons for a long time met him. He wore no clothes, and didn’t live in a house, but in the tombs.

²⁸ఓండు యేసుని ఊడ్తస్కె, కూక వాటి, ఓని మున్నె అరిసి: యేసూ, గొప్ప థేమటిన్ మర్రినె, నీకు నాతోటె బాత సంబందమ్ మింథె? నానిన్ విసికిసొద్దు ఇంజి నీనిని మనిమి తుంగనాన్ ఇంజి కూకవాటి కెత్తో.

²⁸When he saw Jesus, he cried out, and fell down before him, and with a loud voice said, “What do I have to do with you, Jesus, you Son of the Most High God? I beg you, don’t torment me!”

²⁹అ థెయ్యమ్ ఓనిని విడిసి థాయవాలె ఇంజి యేసు గెట్టంగా కెత్తో గాబట్టి ఆలా కెత్తో. ఆ థెయ్యమ్ సేన కాలమ్ ఓనిని పెయుసి మత్తె; ఓనిని గొలుసుకినితోటె తొచ్చి, కాపినె తొత్తోరు; అత్కన్న ఓండు గొలుకిని

²⁹For Jesus was commanding the unclean spirit to come out of the man. For the unclean spirit had often seized the man. He was kept under guard, and bound with chains and fetters. Breaking the bands apart, he was driven by the demon into the desert.

³⁰యేసు ఓనిని ఊడి: నీ పెథ్దెరు బాత ఇంజి ఓనిని తలఎ్తో. థానికి ఓండు: లేగియోను ఇంజోరె కెత్తో. ఓని లోప థీబె థెయ్యూకు నీంగి మత్తా గాబట్టి ఆ పెథ్దెరు కెత్తో.

³⁰Jesus asked him, “What is your name?” He said, “Legion,” for many demons had entered into him.

³¹అస్కె అమ్వ మామిని నరకాతికి రోతొద్దు ఇంజి యేసుని బతిమిలాడ్తా.

³¹They begged him that he would not command them to go into the abyss.

³²అగ్గ థీబె పథ్దిని గుంపుగ మెటాతె పొం్రొ మేయోరె మత్తా. ఆ పథ్దీకిన్ లోప థాయనాంకి మాకు మాట ఈము ఇంజోరె ఓనిని మనిమి తుంగ్కాడె, ఓండు అన్నుటు ఇంజోరె కెత్తో.

³²Now there was there a herd of many pigs feeding on the mountain, and they begged him that he would allow them to enter into those. He allowed them.

³³ఆలాకె థెయ్యూకు ఆ మనుసిని విడిసి వాటి, ఆ పథ్దీని పెయుతా. అస్కె ఆ పథ్ది గుంపు మెటాతె పొం్రొనుంచి మిర్రి వాసి సముథ్రాతె మునుంగి డొల్లి అత్తా.

³³The demons came out from the man, and entered into the pigs, and the herd rushed down the steep bank into the lake, and were drowned.

³⁴అస్కె ఆ పథ్దిని మేత్తనోరు జరగ్తవంతా ఊడి, మిర్రి అంజి, పటనాతె, సుట్టు పక్క నాక్కినె ఈ కబురు కెత్తోరు.

³⁴When those who fed them saw what had happened, they fled, and told it in the city and in the country.

³⁵అస్కె, జరగ్తవంతా ఊడనాంకి జనాకు యేసునగ్గ వాసి, థెయ్యూకు విడిసి అత్త మనుసుండు గుడ కెర్సి, మేల్త బుథ్దితె, యేసుని కాల్కినగ్గ కుథి మందనద్దు ఊడ్తోరు, ఊడి వెం్తోరు.

³⁵People went out to see what had happened. They came to Jesus, and found the man from whom the demons had gone out, sitting at Jesus’ feet, clothed and in his right mind; and they were afraid.

³⁶థెయ్యూకు పెయుతోండు బేలా సాయత్తోండొ ఇందంథాన్ని ఊడ్తోరు ఓరికి తెలియ కెత్తోరు.

³⁶Those who saw it told them how he who had been possessed by demons was healed.

³⁷అస్కె గదరేనె థేసాతె సుట్టు పక్క మంథాని థీబెమంథి జనాక్కంథోరు వెం్తోరు. గాబట్టి ఓరిని విడిసి థాయవాలె ఇంజి ఓనగ్గ మనిమి తుంగ్తోరు. ఆలాకె ఓండు పడవ తర్రి గిరుడ్డి అత్తో.

³⁷All the people of the surrounding country of the Gadarenes asked him to depart from them, for they were very much afraid. He entered into the boat, and returned.

³⁸థెయ్యూకు విడిస్త మనుసుండు యేసునితోటె కలియు మందనాంకి ఓనిని తలఎ్తో;

³⁸But the man from whom the demons had gone out begged him that he might go with him, but Jesus sent him away, saying,

³⁹గోని యేసు ఓనిని ఊడి: నిమ్మ నీ లోతికి గిరుడ్డి అంజి, థేమండు నీకు తుంగ్తవంతా తెలియ కెల్లా ఇంజి కెచ్చి, ఓనిని రోత్తో. ఆలాకె ఓండు అంజి, యేసు ఓనికి తుంగ్తవంతా పటనాతె అంథోరికి తెలియ కెత్తో.

³⁹ “Return to your house, and declare what great things God has done for you.” He went his way, proclaiming throughout the whole city what great things Jesus had done for him.

⁴⁰యేసు గిరుడ్డి వత్తస్కె జనాక్కంథోరు ఓనిసెంకా ఎదురూడోరె మత్తోరు గాబట్టి, ఓనిని కుసేలితోటె సేర్సకుట్టోరు.

⁴⁰It happened, when Jesus returned, that the multitude welcomed him, for they were all waiting for him.

⁴¹అస్కె ఇథ్దో, పాదన గుడిథె పెథ్దా అత్త యూవిరు ఇంథాని ఒరోండు వాసి: యేసుని కాల్కిని పొం్రొ అరిసి, పన్నెండు ఏండ్కిని మంథాని ఓని ఒరోటె మయూడి డొల్లాని పరిస్తితితె మింథె గాబట్టి,

⁴¹Behold, there came a man named Jairus, and he was a ruler of the synagogue. He fell down at Jesus’ feet, and begged him to come into his house,

⁴²ఓని లోను వాదవాలె ఇంజి యేసుని తలఎ్తో. యేసు అంజోరె మన్నంగా థీబెమంథి జనాకు ఓనిని ఒత్తోరె మత్తోరు.

⁴²for he had an only daughter, about twelve years of age, and she was dying. But as he went, the multitudes pressed against him.

⁴³అస్కె పన్నెండు ఏండ్కినుంచి నెత్తురు కుసమ రోగాతె మంజి, థాని ఆస్తి అంతా వడ్డేరింకి కర్సు వాటి, బేనో గూడ థానిని సాయ తుంగకుండ మంథాని ఒం్రో నాటోడి,

⁴³A woman who had a flow of blood for twelve years, who had spent all her living on physicians, and could not be healed by any,

⁴⁴ఓని పెరికె వాసి, ఓని గుడ్డ సెంగు కేట్తె; జప్పునె థాని నెత్తురు కుసుమ నిత్తె.

⁴⁴came behind him, and touched the fringe or, tassel of his cloak, and immediately the flow of her blood stopped.

⁴⁵అస్కె యేసు: నానిన్ బేనోరు కేట్తోరు ఇంజోరె తలఎ్తో. మాకు తెలియో ఇంజోరె అంథోరు కెత్తస్కె, పేతురు, ఇంకా ఓనితోటె మత్తోరంథోరు: అయ్యూ, థీబెమంథి జనాకు నీనిన్ ఒత్తి మంజి ఇరికిసోరె

⁴⁵Jesus said, “Who touched me?” When all denied it, Peter and those with him said, “Master, the multitudes press and jostle you, and you say, ‘Who touched me?’ ”

⁴⁶థానికి యేసు: నాయగ్గనుంచి సకితి బయుథె అర్తె ఇంజి నన్న పున్ని మినాన్; గాబట్టి బేనోండో నానిన్ కేట్తోండు ఇంజి కెత్తో.

⁴⁶But Jesus said, “Someone did touch me, for I perceived that power has gone out of me.”

⁴⁷అస్కె ఆ నాటోడి, అద్దు అనక్కి మందలన్ ఇంజి ఊడి, వనక్కోరె వాసి, ఓని మున్నె అరిసి, అద్దు బారి ఓనిని కేట్తె ఇంజి, మల్ల జప్పునె అద్దు బేలా సాయత్తె ఇంజి జనాక్కంథోరి మున్నె ఓనికి తెలియ కెత్తె.

⁴⁷When the woman saw that she was not hidden, she came trembling, and falling down before him declared to him in the presence of all the people the reason why she had touched him, and how she was healed immediately.

⁴⁸అస్కె ఓండు థానిని ఊడి: మయూటినె, దయుర్నమ్ తర్ర, నీ నమ్మకమ్ నీనిన్ సాయ తుంగ్తె, కుసేల్దె అన్ను ఇంజోరె కెత్తో.

⁴⁸He said to her, “Daughter, cheer up. Your faith has made you well. Go in peace.”

⁴⁹ఓండు ఈలా తిరియోరె మన్నంగా, పాదన గుడిథె పెథ్దాని లోత్తెనుంచి ఒరోండు వాసి ఓనిని ఊడి: నీ మయూడి డొల్లి అత్తె; పంతులుంకి బాద వాటొద్దు ఇంజోరె కెత్తో.

⁴⁹While he still spoke, one from the ruler of the synagogue’s house came, saying to him, “Your daughter is dead. Don’t trouble the Teacher.”

⁵⁰అస్కె యేసు థానిని కేంజి: వెర్దమాటి; నిమ్మ నమ్మకమ్ మందనోండుగా మంథా. అస్కె అద్దు బాగా అయుతె ఇంజోరె ఓనికి కెత్తో.

⁵⁰But Jesus hearing it, answered him, “Don’t be afraid. Only believe, and she will be healed.”

⁵¹ఓండు ఆ లొను వత్తస్కె, పేతురు, యూకోబు, యోవాను, మల్ల ఆ పేకిటె అయ్యూ ఎవ్వాని తప్ప, ఇంకా బేనోరిని లోపటికి వాదనీథిల్లో.

⁵¹When he came to the house, he didn’t allow anyone to enter in, except Peter, John, James, the father of the child, and her mother.

⁵²అంథోరు అడసోరె థానిని గురుంచి దుక్కపర్సోరె మన్నంగా; అడదమాటి, అద్దు డొల్లి థాయుల్లె గోని ఉంజోరె మింథె ఇంజోరె కెత్తో.

⁵²All were weeping and mourning her, but he said, “Don’t weep. She isn’t dead, but sleeping.”

⁵³అద్దు డొల్లి అత్తె ఇంజి ఓరు పున్ని మత్తోరు గాబట్టి ఓనిని ఆస్కయమ్ తుంగ్తోరు.

⁵³They were ridiculing him, knowing that she was dead.

⁵⁴ఓండు ఓరంథోరిని బయుథికి రోచ్చి, థాని కయు పెయుసి: సిన పేకె తేథా ఇంజోరె కెత్తో.

⁵⁴But he put them all outside, and taking her by the hand, he called, saying, “Child, arise!”

⁵⁵అస్కె థాని జీవి గిరుడ్డి వత్తె; జప్పునె అద్దు తేథ్తె; అస్కె థానికి థోడ వాటాటి ఇంజోరె ఓండు కెత్తో.

⁵⁵Her spirit returned, and she rose up immediately. He commanded that something be given to her to eat.

⁵⁶అస్కె థాని అయ్యూ ఎవ్వా ఆచ్చర్యపం్తోరు. అస్కె జరగ్తవంతా బేనోరికి కెల్ల కుండా మందవాలె ఇంజి ఓరికి గెట్టింగా కెత్తో.

⁵⁶Her parents were amazed, but he commanded them to tell no one what had been done.