¹नंतर बेखमीर भाकरीचा सण ज्याला वल्हांडण म्हणतात, तो समय जवळ येत होता.

¹And the feast of the unleavened food was coming nigh, that is called Passover,

²आणि मुख्य याजक, नियमशास्त्राचे शिक्षक, येशूला कसे मारता येईल हे बघत होते. कारण त्यांना लोकांची भीति वाटत होती.

²and the chief priests and the scribes were seeking how they may take him up, for they were afraid of the people.

³नंतर सैतान यहूदामध्ये, ज्याला इस्कर्योत म्हणत, व जो बारा जणांपैकी एक होता, त्याच्यात शिरला.

³And the Adversary entered into Judas, who is surnamed Iscariot, being of the number of the twelve,

⁴यहूदा मुख्य याजक व मंदिराचे अधिकारी यांच्याकडे गेला आणि येशूला त्यांच्या हाती कसे धरुन देता येईल याविषयी त्याने बोलणी केली.

⁴and he, having gone away, spake with the chief priests and the magistrates, how he might deliver him up to them,

⁵त्यांना फार आनंद झाला व त्यांनी त्याला पैसे देण्याचे मान्य केले.

⁵and they rejoiced, and covenanted to give him money,

⁶म्हणून त्याने संमति दर्शविली आणि तो येशूला गर्दी नसेल तेव्हा धरुन त्यांच्या हाती देण्याची संधि शोधू लागला.

⁶and he agreed, and was seeking a favourable season to deliver him up to them without tumult.

⁷बेखमीर भाकरीचा सण, ज्या दिवशी वल्हांडणाचे कोकरु मारावयाचे तो दिवस आला.

⁷And the day of the unleavened food came, in which it was behoving the passover to be sacrificed,

⁸तेव्हा त्याने पेत्र व योहान यांना सांगून पाठविले की, “जा आणि आपणांसाठी वल्हांडण सणाचे भोजन तयार करा म्हणजे आपण ते खाऊ.”

⁸and he sent Peter and John, saying, `Having gone on, prepare to us the passover, that we may eat;`

⁹पेत्र व योहान येशूला म्हणाले, “आम्ही ते कोठे करावे अशी तुमची इच्छा आहे?”

⁹and they said to him, `Where wilt thou that we might prepare?`

¹⁰तो त्यांना म्हणाला, “तुम्ही नगरात प्रवेश कराल तेव्हा पाण्याचे भांडे घेऊन जाणारा एक मनुष्य तुम्हांला भेटेल. तो ज्या घरात जाईल तेथे जा.

¹⁰And he said to them, `Lo, in your entering into the city, there shall meet you a man, bearing a pitcher of water, follow him to the house where he doth go in,

¹¹आणि घरमालकांस सांगा, “गुरुजींनी तुम्हांला विचारले आहे की, माझ्या शिष्यांसह वल्हांडण सणाचे भोजन करता येईल ती पाहुण्यांची खोली कोठे आहे?’

¹¹and ye shall say to the master of the house, The Teacher saith to thee, Where is the guest-chamber where the passover with my disciples I may eat?

¹²तो मनुष्य तुम्हांला माडीवरील सजविलेली खोली दाखवील. तेथे तयारी करा.”

¹²and he shall show you a large upper room furnished, there make ready;`

¹³तेव्हा पेत्र व योहान तेथून निघाले. जसे येशूने सांगितले तसेच सर्व घडले तेव्हा त्यांनी वल्हांडणाच्या भोजनाची तयारी केली.

¹³and they, having gone away, found as he hath said to them, and they made ready the passover.

¹⁴वेळ झाली तेव्हा येशू त्याच्या शिष्यांसह भोजनास बसला.

¹⁴And when the hour come, he reclined (at meat), and the twelve apostles with him,

¹⁵तो त्यांना म्हणाला, “मी दु:ख भोगण्यापूर्वी तुमच्याबरोबर वल्हांडण सणाचे भोजन घ्यावे अशी माझी फार इच्छा होती.

¹⁵and he said unto them, `With desire I did desire to eat this passover with you before my suffering,

¹⁶कारण मी तुम्हांस सांगतो की, देवाच्या राज्यात हे परिपूर्ण होईपर्यंत मी पुन्हा हे भोजन करणार नाही.”

¹⁶for I say to you, that no more may I eat of it till it may be fulfilled in the reign of God.`

¹⁷नंतर त्याने पेला घेतला आणि उपकार मानले. तो म्हणाला, “हे घ्या, आणि आपसात वाटून घ्या.

¹⁷And having taken a cup, having given thanks, he said, `Take this and divide to yourselves,

¹⁸कारण मी तुम्हांस सांगतो की, देवाचे राज्य येईपर्यंत यापुढे मी द्राक्षफळांचा रस घेणार नाही.”

¹⁸for I say to you that I may not drink of the produce of the vine till the reign of God may come.`

¹⁹नंतर त्याने भाकर घेतली आणि उपकार मानले. त्याने ती मोडली आणि त्यांना दिली व म्हणाला, “हे माझे शरीर आहे जे तुम्हांसाठी दिले आहे. माझ्या आठवणीसाठी हे करा.”

¹⁹And having taken bread, having given thanks, he brake and gave to them, saying, `This is my body, that for you is being given, this do ye — to remembrance of me.`

²⁰त्याचप्रमाणे त्यांचे भोजन झाल्यावर त्याने प्याला घेतला आणि म्हणाला, “हा प्याला माझ्या रक्तात नवा करार आहे, जो तुमच्यासाठी ओतला जात आहे.”

²⁰In like manner, also, the cup after the supping, saying, `This cup [is] the new covenant in my blood, that for you is being poured forth.

²¹परंतु पाहा! माझा विश्वासघात करणाऱ्याचा हात माझ्याबरोबरच मेजावर आहे.

²¹`But, lo, the hand of him delivering me up [is] with me on the table,

²²कारण मनुष्याचा पुत्र जसे निश्चित केले आहे, त्याप्रमाणे मरावयास जाईल. परंतु ज्याने त्याचा विश्वासघात केला आहे, त्याचा धिश्चार असो.”

²²and indeed the Son of Man doth go according to what hath been determined; but wo to that man through whom he is being delivered up.`

²³आणि ते आपापसात एकमेकाला प्रश्न विचारु लागले, “हे करणारा आपणापैकी कोण असावा?”

²³And they began to reason among themselves, who then of them it may be, who is about to do this thing.

²⁴ततेच, त्यांच्यामध्ये अशासंबंधी वाद निर्माण झाला की, त्यांच्यामध्ये सर्वांत श्रेष्ठ कोण आहे.

²⁴And there happened also a strife among them — who of them is accounted to be greater.

²⁵पण येशू त्यांना म्हणाला, विदेश्यांचे राजे त्यांच्या लोकांवर (प्रजेवर) सत्ता गाजवितात. इतर लोकांवर अधिकार असणारी माणसे लोकांनी त्यांना लोकांचे उपकारकर्ते म्हणण्यास भाग पाडतात. (स्वत:ला उपकारकर्ते म्हणवून घेतात.)

²⁵And he said to them, `The kings of the nations do exercise lordship over them, and those exercising authority upon them are called benefactors;

²⁶परंतु तुम्ही तसे नाही. त्याऐवजी तुमच्यातील सर्वांत मोठा असलेल्याने सर्वांत लहान व्हावे व जो अधिकारी आहे त्याने सेवक व्हावे.

²⁶but ye [are] not so, but he who is greater among you — let him be as the younger; and he who is leading, as he who is ministering;

²⁷तेव्हा मोठा कोण: जो मेजावर बसतो तो की जो सेवा करतो तो? जो मेजावर बसतो तो नाही का? परंतु मी तुम्हांमध्ये सेवा करणारासारखा आहे.

²⁷for who is greater? he who is reclining (at meat), or he who is ministering? is it not he who is reclining (at meat)? and I — I am in your midst as he who is ministering.

²⁸परंतु माझ्या परीक्षेमध्ये माझ्या पाठीशी उभे राहिलेले असे तुम्हीच आहात.

²⁸`And ye — ye are those who have remained with me in my temptations,

²⁹ज्याप्रमाणे माझ्या पित्याने माझी नियुक्ति केली तशी मी तुमची नियुक्ति राज्यावर करतो.

²⁹and I appoint to you, as my Father did appoint to me, a kingdom,

³⁰म्हणून तुम्ही माझ्या राज्यात माझ्या मेजावर खावे व प्यावे आणि आसनावर बसून इस्राएलाच्या बारा वंशाचा न्याय करावा.

³⁰that ye may eat and may drink at my table, in my kingdom, and may sit on thrones, judging the twelve tribes of Israel.`

³¹शिमोना, शिमोना, ऐक! सैतानाने तुम्हांला गव्हासारखे चाळावे म्हणून मागितले आहे.

³¹And the Lord said, `Simon, Simon, lo, the Adversary did ask you for himself to sift as the wheat,

³²परंतु शिमोना, तुझा विश्वास ढळू नये, म्हणून मी तुझ्यासाठी प्रार्थना कसून केली आहे आणि तू पुन्हा माझ्याकडे वळलास म्हणजे तुझ्या भावांस स्थिर कर.

³²and I besought for thee, that thy faith may not fail; and thou, when thou didst turn, strengthen thy brethren.`

³³परंतु शिमोन पेत्र त्याला म्हणाला, “प्रभु, मी तुझ्याबरोबर तुरुंगात जाण्यासाठी व मरण्यासाठी तयार आहे.”

³³And he said to him, `Sir, with thee I am ready both to prison and to death to go;`

³⁴पण येशू म्हणाला, “पेत्रा, मी तुला सांगतो, तू मला ओळखतोस हे तीन वेळा नाकारीपर्यंत आज कोंबडा आरवणार नाही.”

³⁴and he said, `I say to thee, Peter, a cock shall not crow to-day, before thrice thou mayest disown knowing me.`

³⁵येशू शिष्यांना म्हणाला, “जेव्हा मी तुम्हांला थैली, पिशवी व वहाणांशिवाय पाठविले, तेव्हा तुम्हांस काही कमी पडले का?” ते म्हणाले, “काहीही नाही.”

³⁵And he said to them, `When I sent you without bag, and scrip, and sandals, did ye lack anything?` and they said, `Nothing.`

³⁶तो त्यांना म्हणाला, “पण आता, ज्याच्याजवळ थैली आहे त्याने ती घ्यावी व त्याने पिशवीसुद्धा घ्यावी. आणि ज्याच्याजवळ तलवार नाही त्याने आपला झगा विकावा आणि एक विकत घ्यावी.

³⁶Then said he to them, `But, now, he who is having a bag, let him take [it] up, and in like manner also a scrip; and he who is not having, let him sell his garment, and buy a sword,

³⁷कारण मी तुम्हांस सांगतो, हा शास्त्रभाग माझ्यामध्ये परिपूर्ण झालाच पाहिजे: “आणि तो अपराधी असा गणला गेला.’ यशया 53:12 होय, हा माझ्याविषयीचा संदर्भ पूर्ण होत आहे.”

³⁷for I say to you, that yet this that hath been written it behoveth to be fulfilled in me: And with lawless ones he was reckoned, for also the things concerning me have an end.`

³⁸ते म्हणाले, “प्रभु, पहा, येथे दोन तरवारी आहेत.” तो त्यांना म्हणाला, “तेवढे पुरे!”

³⁸And they said, `Sir, lo, here [are] two swords;` and he said to them, `It is sufficient.`

³⁹तो निघाला आणि नेहमीप्रमाणे जैतूनाच्या डोंगराकडे गेला व शिष्यही त्याच्या मागोमाग गेले.

³⁹And having gone forth, he went on, according to custom, to the mount of the Olives, and his disciples also followed him,

⁴⁰तो त्या ठिकाणी आला तेव्हा त्यांना म्हणाला, “तुम्ही मोहात पडू नये म्हणून प्रार्थना करा.”

⁴⁰and having come to the place, he said to them, `Pray ye not to enter into temptation.`

⁴¹तो त्यांच्यापासून दगडाच्या टप्प्याइतका दूर गेल्यानंतर त्याने गुडघे टेकले. आणि अशी प्रार्थना केली,

⁴¹And he was withdrawn from them, as it were a stone`s cast, and having fallen on the knees he was praying,

⁴²“पित्या, जर तुझी इच्छा असेल तर हा प्याला माइयाकडून घे. तरी माझ्या इच्छेप्रमाणे नको तर तुझ्या इच्छंप्रमाणे होऊ दे.”

⁴²saying, `Father, if Thou be counselling to make this cup pass from me —; but, not my will, but Thine be done.` —

⁴³स्वर्गातून एक देवदूत आला व तो त्याला सामर्थ्य देत राहिला

⁴³And there appeared to him a messenger from heaven strengthening him;

⁴⁴दु;खाने ग्रासलेला असतानासुद्धा त्याने अधिक काकुळतीने प्रार्थना केली. आणि त्याचा घाम रक्ताच्या थेंबासारखा जमिनीवर पडत होता.

⁴⁴and having been in agony, he was more earnestly praying, and his sweat became, as it were, great drops of blood falling upon the ground.

⁴⁵आणि जेव्हा प्रार्थना करुन तो उठला आणि शिष्यांकडे आला तेव्हा ते त्यांच्या दु:खामुळे थकून जाऊन झोपी गेलेले आढळले.

⁴⁵And having risen up from the prayer, having come unto the disciples, he found them sleeping from the sorrow,

⁴⁶तो त्यांना म्हणाला, “तुम्ही का झोपत आहात? उठा, आणि मोहात पडू नये म्हणून प्रार्थना करा.”

⁴⁶and he said to them, `Why do ye sleep? having risen, pray that ye may not enter into temptation.`

⁴⁷तो बोलत असता लोकांचा जमाव आला. आणि बारा शिष्यातील यहूदा इस्कर्योत म्हटलेला एक जण त्यांच्यापुढे चालत होता. येशूचे चुंबन घेण्यासाठी तो त्याच्याजवळ आला.

⁴⁷And while he is speaking, lo, a multitude, and he who is called Judas, one of the twelve, was coming before them, and he came nigh to Jesus to kiss him,

⁴⁸परंतु येशू त्यास म्हणाला, “यहूदा, चुंबन घेऊन मनुष्याच्या पुत्राचा तू विश्वासघात करतोस काय?”

⁴⁸and Jesus said to him, `Judas, with a kiss the Son of Man dost thou deliver up?`

⁴⁹त्याच्याभोवती जे होते ते काय होणार हे पाहून म्हणाले, “प्रभु. आम्ही तलवारीने मारावे काय?”

⁴⁹And those about him, having seen what was about to be, said to him, `Sir, shall we smite with a sword?`

⁵⁰त्यांच्यापैकी एकाने मुख्य याजकाच्या नोकरावर वार केला आणि त्याचा उजवा कान कापला.

⁵⁰And a certain one of them smote the servant of the chief priest, and took off his right ear,

⁵¹येशूने उत्तर दिले, “असे काही करु नका. त्याने त्याच्या कानाला स्पर्श केला व त्याला बरे केले.

⁵¹and Jesus answering said, `Suffer ye thus far,` and having touched his ear, he healed him.

⁵²नंतर येशू मुख्य याजक, मंदिराचे मुख्य अधिकारी आणि वडील जे त्याच्यावर चालून आले होते, त्यांना म्हणाला, “तुम्ही तलवारी आणि सोटे घेऊन माझ्यावर चालून आलात, जसा काय मी लुटारु आहे.

⁵²And Jesus said to those having come upon him — chief priests, and magistrates of the temple, and elders — `As upon a robber have ye come forth, with swords and sticks?

⁵³मी तर तुम्हांबरेबर दररोज मंदिरात असे आणि तुम्ही माझ्यावर हात टाकला नाही. परंतु ही तुमची आणि अंधाराची राज्य करण्याची वेळ आहे.”

⁵³while daily I was with you in the temple, ye did stretch forth no hands against me; but this is your hour and the power of the darkness.`

⁵⁴त्यांनी त्याला अटक केली व ते त्याला मुख्य याजकाच्या घरी घेऊन गेले. पण पेत्र दुरुन त्यांच्या मागे चालला.

⁵⁴And having taken him, they led and brought him to the house of the chief priest. And Peter was following afar off,

⁵⁵त्यांनी अंगणाच्या मध्यभागी विस्तव पेटविला, आणि त्याच्याभोवती बसले. पेत्रही त्यांच्यात बसला.

⁵⁵and they having kindled a fire in the midst of the court, and having sat down together, Peter was sitting in the midst of them,

⁵⁶एका दासीने तेथे त्याला विस्तवाच्या उजेडात बसलेले पाहिले. तिने त्याच्याकडे निरखून पाहिले आणि ती म्हणाली, “हा मनुष्यही त्याच्याबरोबर होता.”

⁵⁶and a certain maid having seen him sitting at the light, and having earnestly looked at him, she said, `And this one was with him!`

⁵⁷पेत्र ते नाकारुन म्हणाला, “बाई, मी त्याला ओळखत नाही!”

⁵⁷and he disowned him, saying, `Woman, I have not known him.`

⁵⁸थोड्या वेळानंतर दुसऱ्या मनुष्याने त्याला पाहिले आणि म्हणाला, “तू सुद्धा त्यांच्यापैकी एक आहेस!” पण पेत्र म्हणाला, “गृहस्था, मी नाही!”

⁵⁸And after a little, another having seen him, said, `And thou art of them!` and Peter said, `Man, I am not.`

⁵⁹नंतर सुमारे एक तास झाल्यावर आणखी एक जण ठामपणे म्हणाला, “खात्रीने हा मनुष्यसुद्धा त्याच्याबरोबर होता, कारण हा गालीलाचा आहे.”

⁵⁹And one hour, as it were, having intervened, a certain other was confidently affirming, saying, `Of a truth this one also was with him, for he is also a Galilean;`

⁶⁰परंतु पेत्र म्हणाला, “गृहस्था तू काय बोलतोस ते मला कळत नाही!” तो बोलत असताना त्याच क्षणी कोंबडा आरवला.

⁶⁰and Peter said, `Man, I have not known what thou sayest;` and presently, while he is speaking, a cock crew.

⁶¹आणि प्रभुने वळून पेत्राकडे पाहिले. पेत्राला प्रभूने उच्चारलेले वाक्य आठवले. “आज कोंबडा आरवण्यापूर्वी तू तीन वेळा माल नकारशील,” असे सांगितलेले त्याला आठवले.

⁶¹And the Lord having turned did look on Peter, and Peter remembered the word of the Lord, how he said to him — `Before a cock shall crow, thou mayest disown me thrice;`

⁶²मग तो बाहेर गेला आणि अतिदु:खाने रडला.

⁶²and Peter having gone without, wept bitterly.

⁶³येशूवर पहारा देणाऱ्या लोकांनी त्याचा उपहास करायला व त्याला मारायला सुरुवात केली.

⁶³And the men who were holding Jesus were mocking him, beating [him];

⁶⁴त्यांनी त्याचे डोळे बांधले, व त्याला प्रश्न विचारु लागले. ते म्हणाले, “ओळख बघू! तुला कोणी मारले?”

⁶⁴and having blindfolded him, they were striking him on the face, and were questioning him, saying, `Prophesy who he is who smote thee?`

⁶⁵आणि ते त्याचा अपमान करण्यासाठी आणखी पुष्कळ काही बोलले.

⁶⁵and many other things, speaking evilly, they spake in regard to him.

⁶⁶दिवस उगवला तेव्हा वडील लोकांची म्हणजे त्यात दोन्ही प्रकारचे लोक, मुख्य याजक, व नियमशास्त्राचे शिक्षक यांची सभा भरली. आणि ते त्याला त्यांच्या सभेत घेऊन गेले.

⁶⁶And when it became day there was gathered together the eldership of the people, chief priests also, and scribes, and they led him up to their own sanhedrim,

⁶⁷ते म्हणाले, “जर तू ख्रिस्त आहेस तर आम्हांला सांग.” येशू त्यांना म्हणाला, “जरी मी तुम्हांला सागितले तरी तुम्ही माझ्यावर विश्वास ठेवणार नाही.

⁶⁷saying, `If thou be the Christ, tell us.` And he said to them, `If I may tell you, ye will not believe;

⁶⁸आणि जरी मी तुम्हांला प्रश्न विचारला तरी तुम्ही उत्तर देणार नाही.

⁶⁸and if I also question [you], ye will not answer me or send me away;

⁶⁹पण आतापासून मनुष्याचा पुत्र सर्वसमर्थ देवाच्या उजवीकडे बसलेला असेल.”

⁶⁹henceforth, there shall be the Son of Man sitting on the right hand of the power of God.`

⁷⁰ते सर्व म्हणाले, “तर मग तू देवाचा पुत्र आहेस काय? त्याने त्यांना उत्तर दिले, “मी आहे असे तुम्ही म्हणता ते बरोबर आहे.”

⁷⁰And they all said, `Thou, then, art the Son of God?` and he said unto them, `Ye say [it], because I am;`

⁷¹मग ते म्हणाले, “आता आपल्याला आणखी साक्षीची काय गरज आहे? आपण स्वत: त्याच्या तोंडचे शब्द ऐकले आहेत.”

⁷¹and they said, `What need yet have we of testimony? for we ourselves did hear [it] from his mouth.`