¹येशूने त्याच्या बारा शिष्यांना ह्या गोष्टी सांगण्याचे संपविल्यावर तो तेथून निघाला आणि गालील प्रांतातील गावांमध्ये फिरून शिकवू आणि उपदेश करू लागला.

¹It happened that when Jesus had finished directing his twelve disciples, he departed from there to teach and preach in their cities.

²बाप्तिस्मा करणारा योहान तुरूंगात होता. त्याने ख्रिस्त करीत असलेल्या गोष्टीविषयी ऐकले. तेव्हा योहानाने काही शिष्यांना येशूकडे पाठविले.

²Now when John heard in the prison the works of Christ, he sent two of his disciples

³आणि त्याला विचारले, “जो येणार होता, तो तूच आहेस? किंवा आम्ही दुसऱ्याची वाट पाहावी?”

³and said to him, “Are you he who comes, or should we look for another?”

⁴येशूने उत्तर दिले, “जे तुम्ही ऐकता व पाहता ते योहानाला जाऊन सांगा.

⁴Jesus answered them, “Go and tell John the things which you hear and see:

⁵आंधळे पाहू शकतात. पांगळे चालताल. कुष्ठरोगी शुद्ध केले जातात, बहिरे ऐकतात, मेलेले उठविले जातात व गरिबांना सुवार्ता सांगण्यात येते.

⁵ the blind receive their sight, the lame walk, the lepers are cleansed, the deaf hear, Isaiah 35:5 the dead are raised up, and the poor have good news preached to them. Isaiah 61:1-4

⁶धन्य तो पुरूष जो माझ्यामुळे अडखळत नाही.”

⁶ Blessed is he who finds no occasion for stumbling in me.”

⁷मग ते जात असता येशू योहानाविषयी लोकांशी बोलू लागला, “तुम्ही वैरण प्रदेशात काय पाहायला गेला होता? वाऱ्याने हलविलेला बोरू काय?

⁷As these went their way, Jesus began to say to the multitudes concerning John, “What did you go out into the wilderness to see? A reed shaken by the wind?

⁸तुम्ही काय पाहायला गेला होता? तलम वस्त्र घातलेल्या माणसाला पाहायला गेला होता काय? तलम वस्त्र घालणारे राजांच्या राजवाड्यात असतात.

⁸ But what did you go out to see? A man in soft clothing? Behold, those who wear soft clothing are in king’s houses.

⁹तर मग तुम्ही बाहेर कशाला गेला होतात? संदेष्ट्याला पाहायला काय? होय. मी तुम्हांला सांगतो, आणि संदेष्ट्यांपेक्षा अधिक असा योहान होता.

⁹ But why did you go out? To see a prophet? Yes, I tell you, and much more than a prophet.

¹⁰त्याच्याविषयी असे लिहिण्यात आले आहे: ‘पाहा, मी माझ्या दूताला तुझ्यापुढे पाठवितो तो तुझ्यासाठी मार्ग तयार करील.’ मलाखी 3:1

¹⁰ For this is he, of whom it is written, ‘Behold, I send my messenger before your face, who will prepare your way before you.’ Malachi 3:1

¹¹मी तुम्हांला खरे सांगतो की, स्त्रीयांपासून जन्मलेल्यांमध्ये बाप्तिस्मा करणारा योहान याच्यापेक्षा मोठा असा कोणी झाला नाही, तरीही स्वर्गाच्या राज्यात जो अगदी लहान आहे तो त्याच्यापेक्षा मोठा आहे.

¹¹ Most certainly I tell you, among those who are born of women there has not arisen anyone greater than John the Baptizer; yet he who is least in the Kingdom of Heaven is greater than he.

¹²बाप्तिस्मा करणाऱ्या योहानाच्या काळापासून आतापर्यंत लोक स्वर्गाच्या राज्याचा स्वीकार व प्रसार प्रभावीपणे करीत आहेत.

¹² From the days of John the Baptizer until now, the Kingdom of Heaven suffers violence, and the violent take it by force. or, plunder it.

¹³कारण योहानापर्यत सर्व संदेष्टे व नियमशास्त्र यांनी संदेश दिले.

¹³ For all the prophets and the law prophesied until John.

¹⁴आणि जर तुम्ही ते स्वीकारण्यास तयार असाल तर येणारा एलीया तो हाच आहे.

¹⁴ If you are willing to receive it, this is Elijah, who is to come.

¹⁵ज्याला ऐकायला कान आहेत तो ऐको.

¹⁵ He who has ears to hear, let him hear.

¹⁶“या पिढीला मी कोणती उपमा देऊ? जी बाजारात बसून आपल्या सोबात्यांना हाक मारतात त्यांच्यासारखी ही पिढी आहे.

¹⁶ “But to what shall I compare this generation? It is like children sitting in the marketplaces, who call to their companions

¹⁷ती म्हणतात, ‘आम्ही तुमच्यासाठी संगीत वाजविले तरी तुम्ही नाचला नाहीत आम्ही विलाप केला तरी तुम्ही ऊर बडवून घेतले नाही.’

¹⁷ and say, ‘We played the flute for you, and you didn’t dance. We mourned for you, and you didn’t lament.’

¹⁸योहान काही न खाता व पिता आला, पण ते म्हणतात ‘त्याला भूत लागले आहे.’

¹⁸ For John came neither eating nor drinking, and they say, ‘He has a demon.’

¹⁹इतरांप्रमाणेच मनुष्याचा पुत्र खात पीत आला. लोक म्हणतात, पाहा हा किती खातो? किती पितो? जकातदार व पापी लेकांचा मित्र, परन्तु ज्ञानाची योग्याता त्याच्याद्वारे घडणाऱ्या योग्य गोष्टीमुळे ठरते.”

¹⁹ The Son of Man came eating and drinking, and they say, ‘Behold, a gluttonous man and a drunkard, a friend of tax collectors and sinners!’ But wisdom is justified by her children. NU reads “actions” instead of “children” ”

²⁰तेव्हा ज्या नगरांमध्ये त्याने सर्वात जास्त चमत्कार केले होते त्या नगरांतील लोकांनी पश्चात्ताप केला नाही, म्हणून येशूने त्यांना दोष दिला.

²⁰Then he began to denounce the cities in which most of his mighty works had been done, because they didn’t repent.

²¹“हे खोराजिना, तुझा धिक्कार असो, हे बेथसैदा तुझा धिक्कार असो, कारण तुमच्यामध्ये जी पराक्रमाची कृत्ये करण्यात आली ती जर सोर व सिदोन यांच्यामध्ये केली असती तर त्यांनी त्वरेने पूर्वीच गोणपाट नेसून व अंगाला राख फासून पश्चात्ताप केला असता.

²¹ “Woe to you, Chorazin! Woe to you, Bethsaida! For if the mighty works had been done in Tyre and Sidon which were done in you, they would have repented long ago in sackcloth and ashes.

²²पण मी तुम्हांला सांगतो की, न्यायाच्या दिवशी सोर व सिदोन यांना तुमच्यापेक्षा अधिक सोपे जाईल.

²² But I tell you, it will be more tolerable for Tyre and Sidon on the day of judgment than for you.

²³आणि तु कफर्णहूमा, तू आकाशापर्यंत उंच होशील काय? तू नरकापर्यंत खाली जाशील, कारण जे चमत्कार तुझ्यामध्ये करण्यात आले ते जर सदोमात करण्यात आले असते तर ते शहर आतापर्यत टिकले असते.

²³ You, Capernaum, who are exalted to heaven, you will go down to Hades. or, Hell For if the mighty works had been done in Sodom which were done in you, it would have remained until this day.

²⁴पण मी तुम्हांस सांगतो की, न्यायाच्या दिवशी तुमच्यापेक्षा सदोम नगराला सोपे जाईल.”

²⁴ But I tell you that it will be more tolerable for the land of Sodom, on the day of judgment, than for you.”

²⁵मग येशू म्हणाला, “हे पित्या, आकाशाच्या व पृथ्वीच्या प्रभु मी तुझे उपकार मानतो. कारण तू या गोष्टी ज्ञानी व बुद्धिमान लोकांपासून गुप्त ठेवून बालकांना प्रकट केल्या

²⁵At that time, Jesus answered, “I thank you, Father, Lord of heaven and earth, that you hid these things from the wise and understanding, and revealed them to infants.

²⁶होय पित्या, तू हे केलेस, कारण खरोखर तुला असेच करायचे होते.

²⁶ Yes, Father, for so it was well-pleasing in your sight.

²⁷माझ्या पित्याने मला सर्व काही दिले आहे. आणि पित्यावाचून कोणी पुत्राला ओळखीत नाही, आणि पुत्रावाचून ज्याला प्रगट करायची पुत्राची इच्छा आहे त्याच्याशिवाय कोणीही पित्याला ओळखीत नाही.

²⁷ All things have been delivered to me by my Father. No one knows the Son, except the Father; neither does anyone know the Father, except the Son, and he to whom the Son desires to reveal him.

²⁸जे थकलेले व ओझ्याने लादलेले असे सर्व तुम्ही मजकडे या आणि मी तुम्हांला विश्रांति देईन.

²⁸ “Come to me, all you who labor and are heavily burdened, and I will give you rest.

²⁹माझे जू आपणांवर घ्या, माझ्यापासून शिका, म्हणजे तुमच्या आत्म्यास विश्रांति मिळेल.

²⁹ Take my yoke upon you, and learn from me, for I am gentle and lowly in heart; and you will find rest for your souls.

³⁰कारण माझे जू सोपे आहे आणि माझे ओझे हलके आहे.”

³⁰ For my yoke is easy, and my burden is light.”