1तिमीलाई ज्ञान छैन भोलि के हुने हो, यसर्थ भविष्यमा हुने कुरा लिएर शेखी नगर।
1Boast not thyself of to-morrow, for thou knowest not what a day will bring forth.
2आफ्नो प्रशंसा अरूले गरोस्, आफैंले होइन।
2Let another praise thee, and not thine own mouth; a stranger, and not thine own lips.
3ढुङ्गा गह्रौं हुन्छ, बलुवा ओसार्नु अप्ठेरो पर्छ तर क्रोधित मूर्खले गराएको कष्ट सहनु त्यो भन्दा अझ गाह्रो हुन्छ ।
3A stone is heavy, and the sand weighty; but a fool's vexation is heavier than them both.
4रिस निर्दयी हुन्छ अनि क्रोध एउटा बाढी झैं हुन्छ, तर डाहको सामुने को खडा हुन सक्छ?
4Fury is cruel, and anger is outrageous; but who is able to stand before jealousy?
5लुकेको माया भन्दा खुल्ला आलोचना राम्रो।
5Open rebuke is better than hidden love.
6साथीले तिमीलाई कुनै बेला कडा शब्द भन्ला उसको उदेश्य नराम्रो होइन। तर शुत्रको चुम्बनहरू झूटा हुन्छन्। उसले तिमीलाई दया नै देखाओस, तर उसको हृदयमा तिमीप्रति शत्रुताले नै बास गरेको हुन्छ।
6Faithful are the wounds of a friend; but the kisses of an enemy are profuse.
7अघाएको बेला मह पनि मीठो हुँदैन, तर भोकाएको मानिसको लागि सबै तीतो चीज पनि मीठो हुन्छ।
7The full soul trampleth on a honeycomb; but to the hungry soul every bitter thing is sweet.
8आफ्नो घर छाडे पछि गुँडबाट निस्केको चरा जस्तै भौतारिन्छ।
8As a bird that wandereth from her nest, so is a man that wandereth from his place.
9अत्तर तथा सुगन्धित वस्तुहरूले मनमा आनन्द ल्याउँछ। अनि एकजना मानिसको साथीको आनन्ददायता हृदय देखि दिएको सल्लाहबाट आउँछ।
9Ointment and perfume rejoice the heart; and the sweetness of one's friend is [the fruit] of hearty counsel.
10आफ्नो साथी अनि बाबुको साथीलाई कहिल्यै नभूल्नु। आपद आइलागेको समयमा भाइ भनी टाडो सहायता माग्न नजानु कारण टाडाको भाइ भन्दा छिमेकी नै उपयोगी हुन्छ।
10Thine own friend, and thy father's friend, forsake not; and go not into thy brother's house in the day of thy calamity: better is a neighbour that is near than a brother far off.
11हे मेरो छोरो! तिमी बुद्धिमान् भएर मेरो मन खुशी पारिदेऊ ताकि, जसले मलाई घृणागर्छ त्यसलाई म जवाफ दिन सकुँ।
11Be wise, my son, and make my heart glad, that I may have wherewith to answer him that reproacheth me.
12बुद्धिमानी मानिस आपत आईलाग्ने चाल पाए, सुरक्षाको निम्ति शरण लिन्छ तर अज्ञानीमानिस शिरहरू सीधा पारेर यसै आपततिर जान्छ अनि दुःख पाउँछ।
12A prudent [man] seeth the evil, [and] hideth himself; the simple pass on, [and] are punished.
13एउटा अपरिचित मानिसलाई उधारो दिन्छौं भने उसको कोट बन्धक लेऊ। निश्चित होऊ की उसले तिमीलाई ती विदेशीहरूको बन्धकको रूपमा केहि दिन्छ।
13Take his garment that is become surety [for] another, and hold him in pledge for a strange woman.
14प्रभात स्वागतको लागि जसले छिमेकीको निंन्द्रा बिच्काउन जान्छ उसले श्राप पाउँछ।
14He that blesseth his friend with a loud voice, rising early in the morning, it shall be reckoned a curse to him.
15एउटा कचकचे, झगडालु, पत्नी वर्षाको दिनमा पानी चुहुने छाना जस्ती हो।
15A continual dropping on a very rainy day and a contentious woman are alike:
16उसलाई रोक्न कोशीष गर्नु हावा चल्नुबाट रोक्न प्रयास गर्नु जस्तै अथवा हातहरूले तेल समात्न प्रयास गर्नु जस्तै व्यर्थ हो।
16whosoever will restrain her restraineth the wind, and his right hand encountereth oil.
17जसरी फलामको सानो टुक्राले फलाम कै छुरी तथा हतियारहरू उध्याइन्छ त्यसरी नै मानिसहरूले पनि एक-आर्काबाट ज्ञान सिक्छन्।
17Iron is sharpened by iron; so a man sharpeneth the countenance of his friend.
18जसले अञ्जीरको रूख रेखदेख गर्छ उसले त्यसको फल खानु पाउँछ, त्यसरी नै जसले मालिकको खुब सेवा गर्छ उसले पुरस्कार पाउँछ।
18Whoso keepeth the fig-tree shall eat the fruit thereof; and he that guardeth his master shall be honoured.
19जब मानिसले पानीमा हेर्छ उसले त्यहाँ आफ्नो अनुहारको प्रतिबिम्बि देख्छ, त्यसरी नै एकजना मानिसको हृदय कस्तो छ उसको व्यवहारबाट चाल पाइन्छ।
19As [in] water face [answereth] to face, so the heart of man to man.
20जसरी चिहान कहिल्ये भरिदैन, मानिसको आँखा पनि कहिल्ये तृप्त हुँदैन।
20Sheol and destruction are insatiable; so the eyes of man are never satisfied.
21सुन र चाँदी आगोद्वारा जाचिन्छ, त्यसरी नै एकजना मानिसलाई उसको यशबाट जाँचिन्छ।
21The fining-pot is for silver, and the furnace for gold; so let a man be to the mouth that praiseth him.
22मूर्खलाई जाँतोमा पिंधेर धूलो पिठो बनाई सक्दा पनि उसको मूर्खताले उसलाई छोडदैन।
22If thou shouldest bray a fool in a mortar among wheat with a pestle, yet will not his folly depart from him.
23तिमी निश्चित हौ की तिम्रो भेडाहरूको अवस्था तिमी जान्दछौ अनि तिम्रो बथानहरूलाई राम्रो ध्यान देऊ।
23Be well acquainted with the appearance of thy flocks; look well to thy herds:
24सम्पत्ति कसै सित पनि स्थायी भई बस्दैन। राजमुकुट पनि एउटा वंशको टाउकोमा बसिरहँदैन।
24for wealth is not for ever; and doth the crown [endure] from generation to generation?
25[This verse may not be a part of this translation]
25The hay is removed, and the tender grass sheweth itself, and herbs of the mountains are gathered in.
26[This verse may not be a part of this translation]
26The lambs are for thy clothing, and the goats are the price of a field;
27[This verse may not be a part of this translation]
27and there is goats' milk enough for thy food, for the food of thy household, and sustenance for thy maidens.