1एकजना बुद्धिमानी छोरोले आफ्नो बाबुलाई आनन्द दिन्छ भने, एक मूर्ख छोरोले आफ्नी आमालाई कष्ट दिएको हुन्छ।
1
اینها از سخنان سلیمان است:
فرزند عاقل، پدر خود را خوشحال میسازد امّا فرزند احمق مادر خویش را غمگین مینماید.
2खराब काम गरी कमाएको धन सदाको लागि व्यर्थ हुन्छ इमान्दारीताले मानिसहरूलाई मृत्युबाट बचाउँछ।
2
ثروتی را که از راههای نادرست به دست آورده باشی، برایت مفید نخواهد بود امّا امانت و درستکاری زندگی تو را از نابودی نجات میدهد.
3परमप्रभुले धर्मीहरूलाई भोकै राख्नु हुन्न तर उहाँले दुष्ट मानिसको लालसालाई पनि विरोध गर्नु हुन्छ।
3
خداوند نمیگذارد که شخص درستکار گرسنه بماند، ولی خواهشهای مردم شریر را برآورده نمیکند.
4अल्छी मानिसले दरिद्रता निम्तयाँउछ भने, एक मेहनती मानिस धनी हुन्छ।
4
تنبلی تو را فقیر میسازد، امّا کار و کوشش تو را ثروتمند مینماید.
5ग्रीष्म ऋतुमा जसले अन्न जम्मा गरेर राख्छ त्यो ज्ञानी मानिस हो तर जुन मानिस कटनीको समयमा सुत्छ त्यसले शरम ल्याउँछ।
5
شخص عاقل هنگام تابستان آذوقه خود را ذخیره میکند ولی کسیکه در موقع درو بخوابد، شرمنده خواهد شد.
6इमानदार मानिसको शिरमाथि आशीषहरू वर्षन्छन्, तर दुष्ट मानिसको मुखबाट घृणित कुराहरू मात्र निस्कन्छन्।
6
شخص نیکوکار برکت خواهد یافت ولی سخنان شخص زورگو، ظلم و شرارت را میپوشاند.
7एकजना इमान्दार मानिसको स्मरण आशीर्वादको श्रोत हो तर दुष्ट मानिसको नामबाट दुर्गन्ध आँउछ।
7
خاطرهٔ مردم نیک موجب برکت است، امّا مردم شریر خیلی زود فراموش میشوند.
8एकजना ज्ञानी मानिसले आज्ञाहरू पालन गर्छ। तर तर्क गर्ने मूर्खले आफैंलाई नासमा पुर्याउँछ।
8
شخص عاقل به نصیحت دیگران گوش میدهد، امّا احمق پرگو تلف خواهد شد.
9ईमानदार मानिस सदा सर्वदाको लागि सुरक्षित भई रहन्छ भने एउटा दुष्ट मानिस अवश्य पतन हुन्छ।
9
مردم درستکار در امن و امان خواهند بود، ولی مردم نادرست رسوا خواهند شد.
10सच्चाई लुकाउने मानिसले दुःख ल्याउँछ। खुलासँग बोल्ने मानिसले शान्ति ल्याउँछ।
10
کسیکه حقیقت را پنهان کند، موجب بدبختی میشود، ولی کسیکه آشکارا انتقاد کند، وسیلهٔ صلح و آرامش میگردد.
11इमान्दार मानिसको मुख जीवनको स्रोत हो, तर मूर्ख मानिसको मुखबाट घृणीत कुराहरू मात्र निस्कन्छन्।
11
سخنان شخص نیک چشمهٔ حیات است. امّا سخنان شخص زورگو، ظلم و شرارت را پنهان میکند.
12घृणाले झगडा उत्पन्न गराउँछ, तर प्रेमले सबै अपराधहरूलाई क्षमा गर्छ।
12
کینه و نفرت موجب زحمت و دردسر میشود، امّا محبّت تقصیرات دیگران را نادیده میگیرد.
13बुद्धि, ज्ञानी मानिसहरूको मुखमा पाइन्छ, तर मूर्खलाई उसको पीठ्यूँमा लट्ठीले हिर्काइन्छ।
13
مردم فهمیده از روی شعور حرف میزنند، ولی مردم نادان باید تنبیه شوند.
14बुद्धिमानी मानिसहरूले ज्ञानलाई संचय गर्छन्, तर मूर्खको बोलीलो आपद-विपदहरू मात्र बोलाउँछ।
14
مردم حکیم همیشه دنبال کسب علم و دانش هستند، امّا سخنان مردم نادان موجب هلاکت است.
15धनी मानिसलाई धनले रक्षा गर्छ तर दरिद्रताले गरीब मानिसहरूलाई नष्ट पार्छ।
15
اموال دولتمندان ایشان را محافظت میکند، امّا تهیدستی فقیران، سبب نابودی آنها میگردد.
16एकजना इमान्दार मानिसले जे कमाउँछ, त्यसले जीवन प्रदान गर्छ, तर दुष्ट मानिसको कमाईहरू पापको निम्ति प्रयोग हुन्छ।
16
پاداش نیکوکاری رستگاری و عاقبت شرارت گمراهی است.
17आफूले भोगेको सजायबाट जुन मानिसले शिक्षा लिन्छ उसले अन्य मानिसहरूलाई पनि बाँच्न सिकाउँछ। तर जुन मानिसले सजायबाट शिक्षा लिनु अस्वीकार गर्छ त्यसले अरूलाई पथभ्रष्ट बनाई दिन्छ।
17
آنهایی که به پند و اندرز دیگران گوش میدهند، رستگار میشوند. امّا کسانیکه اشتباهات خود را قبول نمیکنند، گمراه میگردند.
18जसले आफ्नो घृणा लुकाएर राख्छ, त्यो कपटी हो र जसले आफूले फैलाउनु सक्ने कथाहरू मात्र खोज्छ त्यो मूर्ख हो।
18
کسیکه کینه و نفرت خود را مخفی میکند دروغگو و کسیکه شایعات بیاساس را منتشر میکند، احمق است.
19धेरै बोल्ने मानिसले प्रायः समस्या उबजाउँछ, तर चुपचाप रहने मानिस विवेकी हुन्छ।
19
پر حرفی موجب گناه میشود، امّا شخص عاقل بیشتر سکوت میکند.
20इमान्दार मानिसको मुखबाट निस्केका शब्दहरू निखुर चाँदी झैं बहूमूल्य हुन् तर नराम्रो मानिसका विचारहरूको मूल्य हुँदैन।
20
سخنان شخص نیکو، مانند نقره خالص است، ولی افکار شریران هیچ ارزش ندارد.
21इमान्दार मानिसका वचनहरूले धेरै मानिसहरूलाई सहायता गर्छ, तर एउटा मूर्खको मूर्खयाँईंले उसलाई मार्छ।
21
سخنان شخص نیکو به عدّهٔ زیادی منفعت میرساند، امّا سخنان احمق موجب نابودی خودش میشود.
22परमेश्वरको आशीर्वादले धन सम्पत्ति ल्याउँछ अनि उहाँले यसमा कष्टहरू थप्नु हुन्न।
22
این برکت خداوند است که تو را ثروتمند میسازد و زحمت زیاد نمیتواند آن را زیادتر کند.
23एउटा मूर्ख मानिस दुष्कर्ममा रमाउँछ, तर समझदार मानिस ज्ञानमा खुशी हुन्छ।
23
لذّت بردن از کارهای بد، کار احمقانهای است. مردم دانا از حکمت لذّت میبرند.
24दुष्ट मानिसहरू जे कुरामा डराउनछन् तिनीहरूलाई त्यहि हुन्छ तर एउटा धर्मी मानिसले जे चिताँउछ त्यहि प्राप्त गर्छ।
24
مردم درستکار به آروزهای خود میرسند، ولی مردم شریر دچار همان چیزی میشوند که از آن وحشت دارند.
25आँधी-बेहरीले उडाएर लगे झैं दुष्ट मानिसहरू एक क्षणमै नष्ट हुन्छन्, तर धर्मी मानिस अनन्त सम्मै दृढ रहिरहन्छ।
25
وقتی توفان بیاید مردم شریر نابود میشوند، امّا مردم درستکار همیشه در امان هستند.
26जसले अल्छी मानिसलाई काम अह्राएर पठाउँछ उसलाई दाँतमा अमिलो सिरका परे झैं र आखाँमा धूवाँ लागे झैं हुन्छ।
26
هرگز کار خود را به مردم تنبل مسپار، آنها مثل سرکه برای دندان و مانند دود برای چشم زیانبخش هستند.
27परमप्रभुको भयले मानिसको आयु बढाइ दिन्छ, तर दुष्ट मानिसको आयु घटूनेछ।
27
خداوند را احترام کن تا عمرت دراز شود. مردم شریر قبل از اینکه موقع مرگشان برسد هلاک میشوند.
28धर्मी मानिसका आशाहरू खुशीमा अन्त हुन्छन, तर दुष्ट मानिसहरूकाा आशाहरू शुन्यमा अन्त हुन्छ।
28
امیدهای شخص نیک او را خوشحال میسازد، ولی مردم شریر هیچ امیدی ندارند.
29परमप्रभुको मार्ग धर्मी मानिसहरूको लागि शरणस्थान हो, तर दुष्ट मानिसहरूको लागि विध्वंस हो।
29
خداوند از مردم درستکار حمایت میکند، ولی شریران را نابود میسازد.
30धर्मी व्याक्ति कहिले डग्मगाउदैन तर दुष्ट मानिसहरू पृथ्वीमा टिक्ने छैनन्।
30
مردم نیک همیشه در امنیّت به سر میبرند، امّا مردم شریر بر زمین باقی نخواهند ماند.
31धर्मी मानिसले ज्ञानको उच्चारण गर्छ, तर एउटा कुटिल जिब्रो काटिनेछ।
31
مردم نیکوکار از روی حکمت صحبت میکنند، امّا زبان شریران بریده خواهد شد.
مردم نیکوکار با مهربانی صحبت میکنند، امّا سخنان شریران همیشه موجب رنجش است.
32एकजना धर्मी मानिसले ग्रहणयोग्य कुरा बोल्न जान्दछ तर एकजना दुष्ट मानसिले यस्ता मात्रै शब्द बोल्छ जसले दुःख दिन्छ।
32
مردم نیکوکار با مهربانی صحبت میکنند، امّا سخنان شریران همیشه موجب رنجش است.