1Teraz tedy, o Izraelu, słuchaj ustaw, i sądów, których ja was uczę, abyście je czyniąc żyli, a wszedłszy posiedli ziemię, którą Pan, Bóg ojców waszych, dawa wam.
1劝人民遵行 神的律例
2Nie przydacie do słowa, które ja wam rozkazuję, ani ujmiecie z niego, abyście strzegli przykazaó Pana, Boga waszego, które ja wam rozkazuję.
2我吩咐你们的话,你们不可增加,也不可减少,好使你们遵守我吩咐你们的,就是耶和华你们的 神的命令。
3Oczy wasze widziały, co uczynił Pan dla Baal fegora, jako każdego męża, który się udawał za Baal fegorem, wytracił Pan, Bóg twój, z pośrodku was.
3耶和华因巴力.毗珥的事所行的,你们都亲眼看见了;所有跟随巴力.毗珥的人,耶和华你们的 神都从你们中间消灭了。
4A wy, którzyście trwali przy Panu, Bogu waszym, żyjecie wszyscy aż do dnia dzisiejszego.
4只有你们紧紧倚靠耶和华你们的 神的人,今日全都活着。
5Patrzcież, żem was nauczał ustaw i sądów, jako mi rozkazał Pan, Bóg mój, abyście tak czynili w ziemi tej, do której wchodzicie, abyście ją dziedzicznie posiedli.
5看哪,我照着耶和华我的 神吩咐我的,把律例和典章教训你们,好让你们在将要进去得为业的地上遵行。
6Przestrzegajcież ich tedy, a czyócie je; to bowiem jest mądrość wasza, i rozum wasz przed oczyma narodów; którzy usłyszawszy o tych wszystkich ustawach, rzeką: Tylko ten lud mądry, i rozumny, i naród wielki jest.
6所以你们要谨守遵行,因为在万民的眼中看来,这就是你们的智慧和聪明;他们一听见这一切律例,就必定说:‘这大国的人真是有智慧,有聪明啊。’
7Albowiem któryż naród tak wielki jest, coby mu byli bogowie tak bliscy, jako Pan, Bóg nasz, we wszystkiem, ilekroć go wzywamy?
7哪一个大国的人有神与他们这样亲近,像耶和华我们的 神,在我们每次呼求他的时候,与我们亲近一样呢?
8Albo któryż naród tak wielki, któryby miał ustawy i sądy tak sprawiedliwe, jako wszystek ten zakon, który ja przedkładam wam dziś?
8又哪一个大国有这样公义的律例和典章,像我今日在你面前颁布的这一切律法呢?
9A wszakże miej się na pieczy, a strzeż duszy twej pilnie, byś snać nie zapomniał na te rzeczy, które widziały oczy twoje i aby snać nie odstąpiły od serca twego po wszystkie dni żywota twego; i oznajmisz je synom twym, i synom synów twoich.
9“你只要自己谨慎,又要谨守你的心思,免得你忘了你亲眼看见的事,又免得这些事在你有生之日离开你的心;总要把这些事传给你的子子孙孙,
10Nie zapominaj, żeś onego dnia stał przed oblicznością Pana, Boga twego, na Horeb, gdy mówił Pan do mnie: Zgromadź mi lud, abym im powiedział słowa moje, których się uczyć będą, aby się mnie bali po wszystkie dni, pokąd żyć będą na ziemi, i synów swoich nauczając tego.
10免得你忘了你在何烈山,站在耶和华你们的 神面前的那天。那时耶和华对我说:‘你要为我召集众民,我要叫他们听我的话,使他们在那地上生活的日子,可以学习敬畏我,又可以教训自己的儿女。’
11Tedyście przystąpili, a stanęliście pod górą, a ona góra pałała ogniem aż do samego nieba, a była na niej ciemność, obłok i mgła.
11那时,你们走前来,站在山下;山上有火烧着,火焰冲天,又有黑暗、密云和幽暗。
12I mówił Pan do was z pośród ognia; głos słów słyszeliście, aleście podobieóstwa żadnego nie widzieli oprócz głosu.
12耶和华从火中对你们说话;你们只听见声音,却没有看见形象;只有声音,
13I oznajmił wam przymierze swoje, które rozkazał wam, abyście je czynili, to jest dziesięć słów, które napisał na dwóch tablicach kamiennych.
13把他的约,就是他吩咐你们遵守的那十条诫命,向你们宣布出来;又把它们写在两块石版上。
14Mnie też rozkazał Pan na on czas, abym was nauczał ustaw i sądów, abyście je czynili w ziemi, do której idziecie, abyście ją dziedzicznie posiedli.
14那时,耶和华也吩咐我把律例和典章教训你们,使你们在将要过去得为业的地上遵行。
15A tak strzeżcie pilnie dusz waszych, (gdyżeście nie widzieli żadnego podobieóstwa, dnia, którego mówił Pan do was na Horebie z pośrodku ognia,)
15警告人民勿拜偶像“所以你们要特别小心,谨慎自己,因为耶和华在何烈山从火中对你们说话的那一天,你们没有看见什么形象;
16Abyście się snać nie popsowali, i nie czynili sobie rytego bałwana, albo obrazu wszelkiego podobieóstwa, kształtu mężczyzny albo niewiasty;
16恐怕你们败坏自己,为自己制造偶像,制造任何神像的形象,无论是男像或是女像,
17Albo kształtu jakiego zwierzęcia, które jest na ziemi, kształtu wszelkiego ptaka skrzydlastego, który lata po powietrzu;
17或是地上各种走兽的像,或是飞翔在空中各类有翅膀的雀鸟的像,
18Kształtu wszystkiego tego, co się płaza po ziemi, kształtu wszelkiej ryby, która jest w wodzie pod ziemią.
18或是地上各种爬行动物的像,或是地底下水里各样鱼类的像。
19Ani podnoś oczu swych ku niebu, żebyś widząc słoóce i miesiąc, i gwiazdy ze wszystkiemi zastępy niebieskiemi, nie dał się uwieść, abyś się im kłaniał, i służyłbyś im, ponieważ je oddał Pan, Bóg twój, na posługę wszystkim ludziom pod wszystkiem niebem.
19又恐怕你抬头望天,看见日、月、星,就是天上万象的时候,就被勾引,去敬拜和事奉它们,那原是耶和华你们的 神分给天下万民享用的。
20Aleć was wziął Pan, i wywiódł was jako z żelaznego pieca, z Egiptu, abyście byli jego ludem dziedzicznym, jako dziś jesteście.
20耶和华却把你们从埃及,从铁炉那里领出来,作他自己的产业,自己的人民,像今日一样。
21A Pan rozgniewał się na mię dla was, a przysiągł, że nie przejdę przez Jordan, ani wnijdę do onej wybornej ziemi, którą Pan, Bóg twój, dawa tobie w dziedzictwo.
21耶和华又因你们的缘故,向我发怒,并且起誓不让我过约旦河,也不容我进入耶和华你的 神赐给你作产业的那美地。
22Bo ja umrę w tej ziemi, ja nie przejdę za Jordan; ale wy przejdziecie, i dziedzicznie osiądziecie tę dobrą ziemię.
22我只有死在此地,不得过约旦河;你们却可以过去,取得那美地作产业。
23Strzeżcież się, byście snać nie zapomnieli przymierza Pana, Boga waszego, które uczynił z wami, a nie czynili sobie rytego obrazu na kształt jakiejkolwiek rzeczy, jakoć rozkazał Pan, Bóg twój.
23你们要自己谨慎,免得你们忘记了耶和华你们的 神与你们所立的约,你们就为自己制造偶像,制造任何神像的形象,就是耶和华你的 神吩咐你不可作的。
24Albowiem Pan, Bóg twój, jest ogieó trawiący, Bóg zawisny.
24因为耶和华你的 神是烈火,是忌邪的 神。
25Gdy spłodzisz syny i wnuki, a zstarzejecie się w ziemi onej, jeźlibyście się popsowali, a czynilibyście sobie ryte bałwany na kształt jakiejkolwiek rzeczy, i uczynilibyście co złego przed oczyma Pana, Boga waszego, drażniąc go:
25“你们生子生孙,在那地住久了的时候,如果你们败坏自己,制造偶像,制造任何神像的形象,行耶和华你的 神看为恶的事,惹他发怒,
26Biorę na świadectwo przeciwko wam dziś niebo i ziemię, iż pewnie w rychle wyginiecie z ziemi, do której pójdziecie przez Jordan, abyście dziedzicznie ją posiedli; nie przedłużycie dni waszych w niej, bo pewnie wytraceni będziecie.
26我今日就呼天唤地向你们作证,你们必在过约旦河取得为业的地上迅速灭亡;你们必不能在那地长久生存,必全被消灭。
27I rozproszy was Pan między narody, a zostanie was mało między narody, do których zaprowadzi was Pan.
27耶和华必使你们分散在万民中;在耶和华要领你们所到的万国中,你们剩下的人数必不多。
28Tamże będziecie służyli bogom, robocie rąk ludzkich, drewnu i kamieniowi, które ani widzą, ani słyszą, ani wąchają.
28在那里你们必事奉人手所做的神,就是用木头石头做成的,不能看、不能听、不能吃、不能闻的神。
29A wszakże i tam jeźli szukać będziesz Pana, Boga twego, tedy znajdziesz, będzieszli go szukał całem sercem twojem, i całą duszą swoją.
29但你们在那里必寻求耶和华你的 神;如果你一心一意寻找他,就必寻见。
30Gdy ucisk przyjdzie na cię, a najdą cię te wszystkie rzeczy w ostatnie dni, tedy, nawróciszli się do Pana, Boga twego, a posłusznym będziesz głosowi jego,
30日后,你落在患难中,这些事都临到你身上的时候,你必归向耶和华你的 神,听从他的话;
31(Albowiem Bóg miłosierny Pan, Bóg twój jest) nie opuści cię, ani cię skazi, ani zapomni na przymierze ojców twoich, które im przysiągł.
31因为耶和华你的 神原是满有怜悯的 神,他必不丢弃你,不毁灭你,也不忘记他起誓与你的列祖所立的约。
32Pytaj się teraz na dni starodawne, które były przed tobą, ode dnia, którego stworzył Bóg człowieka na ziemi; a od jednego koóca nieba aż do drugiego koóca nieba stałali się kiedy rzecz podobna tej tak wielkiej? albo słuchanoli kiedy co takowego?
32唯耶和华是 神“你问问在你以前过去的日子,自从 神创造人在地上以来,从天这边到天那边,有没有人行过这样的大事,听过像这样的事呢?
33Słyszałli kiedy który naród głos Boga mówiącego z pośrodku ognia, jakoś ty słyszał, a żyw został?
33有没有一个民族听见 神在火中说话的声音,像你听见的一样,还能活着呢?
34Albo kusiłli się który bóg przyjść a wziąć sobie naród z pośrodku innego narodu przez pokusy, przez znaki, i przez cuda, i przez wojny, i przez mocną rękę, i przez ramię wyciągnione, i w strachach wielkich, według wszystkiego, jako uczynił dla was Pan, Bóg wasz, w Egipcie przed oczyma twemi?
34有没有一位神尝试借着试验、神迹、奇事、战争、大能的手和伸出来的膀臂,以及大而可畏的事,把一国的人民从别的国中领出来,像耶和华你们的 神在埃及,在你们面前为你们所作的一切事呢?
35Tobie to ukazano, abyś wiedział, iż Pan jest Bóg, a nie masz innego oprócz niego.
35这是要显明给你看,使你知道,只有耶和华是 神;除了他以外,再没有别的神。
36Dał ci z nieba słyszeć głos swój, aby cię wyćwiczył, a na ziemi ukazał ci ogieó swój wielki, a słowa jego słyszałeś z pośrodku ognia.
36他从天上使你听见他的声音,为要教导你;又在地上使你看见他的大火,并且叫你听到他从火中所说的话。
37A iż umiłował ojce twoje, obrał nasienie ich po nich, i wywiódł cię przed sobą mocą swoją wielką z Egiptu,
37因为他爱你的列祖,所以才拣选了他们的后裔,用大能亲自把你从埃及领出来,
38Aby wygnał narody wielkie i możniejsze nad cię przed twarzą twoją, i wprowadził cię, a dał ci ziemię ich w dziedzictwo, jako to dziś widzisz.
38为要把比你大比你强的民族,从你面前赶走,然后领你进去,把他们的地赐给你作产业,像今日一样。
39Wiedzże tedy dziś, a wspomnij na to w sercu twojem, iż Pan jest Bogiem na niebie wysoko, i na ziemi nisko nie masz innego.
39所以今天你要知道,也要记在心里;天上地下,只有耶和华是 神;除他以外,再没有别的神了。
40A tak przestrzegaj ustaw jego, i przykazaó jego, które ja dziś rozkazuję tobie, abyć się dobrze wodziło, i synom twoim po tobie; abyś też przedłużył dni na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie, po wszystkie dni.
40你要遵守我今日吩咐你的律例和诫命,使你和你的子孙得享福乐,也使你在耶和华你的 神赐给你的那地上得享长寿。”
41Tedy oddzielił Mojżesz trzy miasta z tej strony Jordanu na wschód słoóca.
41约旦河东之避难城那时,摩西在约旦河东,日出的方向,把三座城分别出来,
42Aby tam uciekał mężobójca, któryby zabił bliźniego swego z nieobaczenia, nie mając go w nienawiści przedtem, aby uciekłszy do jednego z tych miast, żyw został;
42让那些素无仇恨、无心误杀人的,可以逃到那里去;逃到这三座城的一座去的,都可以活着:
43Beser na puszczy, w równinie w ziemi Rubenitów, i Ramot w Galaad między Gadyty, i Golam w Bazan między Manassytami.
43为流本人,分出了在旷野平原的比悉;为迦得人,分出了基列的拉末;为玛拿西人,分出了巴珊的哥兰。
44Tenci jest zakon, który przedłożył Mojżesz synom Izraelskim.
44 神的法典以下是摩西在以色列人面前所立的律法,
45Te są świadectwa, i ustawy, i sądy, które mówił Mojżesz do synów Izraelskich, gdy wyszli z Egiptu;
45就是摩西在以色列人出埃及以后,对他们所说的法度、律例和典章;
46Z tej strony Jordanu, w dolinie przeciw Betfegor, w ziemi Sehona, króla Amorejskiego, który mieszkał w Hesebon, którego poraził Mojżesz, i synowie Izraelscy, gdy szli z Egiptu;
46地点是在约旦河东,伯.毗珥对面的谷中,就是住在希实本的亚摩利人的王西宏的地。这西宏是摩西和以色列人出埃及后击杀的。
47I osiedli ziemię jego, i ziemię Oga, króla Basaóskiego, dwóch królów Amorejskich, którzy byli z tej strony Jordanu na wschód słoóca;
47他们占领了他的地和巴珊王噩的地,就是两个亚摩利人的王,是住在约旦河东,日出的方向的;
48Od Aroer, które jest nad brzegiem potoku Arnon, i aż do góry Syon, która jest Hermon;
48从亚嫩谷边的亚罗珥,直到西云山,西云山就是黑门山;
49I wszystkie pola nad Jordanem na wschód słoóca, i aż do morza pustego, pod górą Fazga.
49还有约旦河东的亚拉巴全地,直到亚拉巴海,就是毗斯迦的山坡下。