1Nie czyócie sobie bałwanów, ani obrazu rytego; ani słupów stawiajcie sobie, ani kamienia w obraz wyrytego stawiajcie w ziemi waszej, abyście mu się kłaniali; bom Ja Pan, Bóg wasz.
1安息年(申15:1-11)
2Sabaty moje zachowywajcie, a świątnicę moję w uczciwości miejcie; Jam Pan.
2“你要告诉以色列人,对他们说:你们到了我赐给你们的那地以后,地要守耶和华的安息。
3Jeźli w ustawach moich chodzić będziecie, i przykazania moje chować i czynić będziecie:
3六年之内,你要耕种田地;六年之内,你要修剪葡萄园,收藏地的出产;
4Spuszczę wam deszcz czasu swego, i wyda ziemia urodzaj swój, i drzewa polne wydadzą owoc swój;
4但是第七年,地要完全休歇,享受耶和华的安息;你不可耕种田地,也不可修剪葡萄园。
5I trwać będzie młoćba do zbierania wina, a zbieranie wina trwać będzie do siewu; będziecie jeść chleb swój do sytości, i mieszkać będziecie bezpiecznie w ziemi swej.
5你收割以后自然生长的庄稼,你不可收割;没有修剪的葡萄树果子,你也不可采摘;这一年,地要完全休歇。
6Bo dam pokój w ziemi, i będziecie spali, a nie będzie, kto by was przestraszył; wyplenię też złego zwierza z ziemi, a miecz nie przejdzie ziemi waszej.
6地在安息年的自然出产,是给你们作食物;就是给你,你的仆婢、雇工和寄居的,就是与你们一起居住的人;
7Owszem będziecie gonić nieprzyjacioły wasze, i upadną przed wami od miecza.
7甚至你的牲畜,以及你那地的走兽,都以安息年的出产作食物。
8Pięć waszych będą gonić sto, a sto waszych dziesięć tysięcy gonić będą, i polegną nieprzyjaciele wasi przed wami od miecza.
8禧年“你又要为自己计算七个安息年,就是七个七年,你经过了七个安息年,四十九年的日子以后,
9Bo obrócę się do was, a rozkrzewię was, i rozmnożę was, i utwierdzę przymierze moje z wami.
9在七月初十,你要吹角,在赎罪日,角声要响遍你的全地。
10I będziecie jedli z dawna zachowałe zboże, i stare, gdy nowe nastaną, wyprzątniecie.
10你们要把第五十年分别为圣,向全地所有居民宣布自由;这一年是你们的禧年,你们各人要归回自己的地业,归回自己的父家。
11I wystawię przybytek mój między wami, a nie uprzykrzy was sobie dusza moja.
11第五十年是你们的禧年;这一年你们不可耕种,也不可收割自然生长的,也不可采摘没有修剪的葡萄树果子。
12I będę chodził między wami, a będę wam za Boga, a wy mnie będziecie za lud.
12因为这是禧年,你们要当作圣年;你们可以吃地里的出产。
13Jam Pan, Bóg wasz, którym was wywiódł z ziemi Egipskiej, abyście im nie służyli; i połamałem łaócuchy jarzma waszego, abyście chodzili prosto.
13“在这禧年中,你们各人要归回自己的地业。
14A jeźlibyście mię nie słuchali, i nie czynili wszystkich tych przykazaó;
14如果你卖什么给邻舍,或是从邻舍的手里买什么,你们不可欺负对方。
15I jeźli ustawy moje wzgardzicie, a sądami moimi będzie się brzydziła dusza wasza, żebyście nie czynili wszystkich przykazaó moich, i wzruszylibyście przymierze moje:
15你要按照下一个禧年以前还剩余的年数向邻舍买;他也要按照这年数可得的出产价值卖给你。
16Ja też wam to uczynię: nawiedzę was strachem, suchotami i gorączką, które wam oczy popsują a boleścią napełnią dusze wasze, a siać będziecie próżno nasienie wasze, bo je zjedzą nieprzyjaciele wasi;
16年数多,你付的买价就要增多。年数少,你付的买价就要减少。因为他是按出产的数值卖给你。
17I postawię twarz moję przeciwko wam, i porażeni będziecie od nieprzyjaciół waszych, i panować będą nad wami, którzy was mają w nienawiści; i będziecie uciekali, choć was nikt gonić nie będzie.
17你们不可欺负对方,却要敬畏你的 神,因为我是耶和华你们的 神。
18A jeźliż ani tak nie usłuchacie mię, przydam siedem kroć więcej karania dla grzechów waszych;
18“所以你们要遵行我的律例,谨守我的典章,遵照奉行,就可以在那地安然居住。
19I zetrę pychę mocy waszej, i uczynię niebo nad wami jako żelazo, a ziemię waszę jako miedź;
19地必生产果实,你们就可以吃饱,在那地安然居住。
20I wniwecz się obróci praca wasza; bo nie wyda ziemia wasza użytku swego, i drzewa ziemi nie wydadzą owocu swego.
20如果你们问:在第七年我们不耕种,也不收藏我们的出产,我们吃什么呢?
21A jeźli chodzić będziecie, mnie się sprzeciwiając, a nie zechcecie mię słuchać, przydam kaźni waszych siedmiorako dla grzechów waszych.
21在第六年,我必命我的福临到你们,地就会生产足够三年食用的出产。
22Bo puszczę na was zwierz polny, i osieroci was, i wyniszczy bydło wasze, i upleni was, i spustoszeją drogi wasze.
22第八年你们耕种时,仍有旧粮吃;直到第九年,收成新粮的时候,你还有旧粮可吃。
23A jeźliż tem się nie nakarzecie, ale chodzić będziecie, mnie się sprzeciwiając:
23赎回地土的条例“地不可永远卖掉,因为地是我的;你们在我面前不过是寄居的和客旅。
24Ja też pójdę wam się sprzeciwiając, i bić was będę siedmiorako dla grzechów waszych;
24在你们所得为业的全地,你们应该让人有赎地的权利。
25I przywiodę na was miecz, który się sowicie zemści zgwałcenia przymierza; a gdy się zbieżycie do miast waszych, tedy puszczę powietrze morowe między was, a będziecie podani w ręce nieprzyjacielskie.
25如果你的兄弟贫穷,卖了部分地业,他的至亲可以来,把兄弟所卖的赎回。
26A gdy złamię podporę chleba waszego, będą piekły dziesięć niewiast chleb wasz w piecu jednym, i będą wam oddawać chleb wasz pod wagą, i będziecie jeść, a nie najecie się.
26如果没有代赎人,而他自己的经济能力改善,足够把地赎回,
27A jeźli i przeto nie usłuchacie mię, ale chodzić będziecie, mnie się sprzeciwiając:
27他就要计算卖地的年数,把余剩年数的出产数值还给那买主,他就可以收回自己的地业。
28Ja też pójdę w gniewie przeciwko wam; i Ja też karać was będę siedmiorako więcej dla grzechów waszych.
28如果他没有足够的能力为自己收回卖了的地,他所卖的就要存在买主的手里,直到禧年;到了禧年,买主必须把地归还,卖地的人可以收回自己的地业。
29I będziecie jeść ciało synów waszych, i ciało córek waszych jeść będziecie.
29赎回房屋的条例“如果有人卖了一所城内的住宅,在卖了以后的一整年之内,他有赎回的权利;在这些日子以内,他随时可赎回。
30I wygubię po górach kaplice wasze, a porozwalam słoneczne bałwany wasze; i składę trupy wasze na kloce obrzydłych bałwanów waszych, a będzie się wami brzydziła dusza moja.
30如果满了一年期不赎回,那所城内的房屋,就要确定归买主世世代代为业;就算到了禧年,买主也不必交出退还。
31I podam miasta wasze na spustoszenie, a poburzę świątnice wasze, i nie przyjmę więcej wdzięcznej wonności waszej.
31但房屋在四围没有城墙的村庄里,就要算为乡下的田地一样,是可以赎回的;到了禧年,买主要交出退还。
32I spustoszę ziemię, że się nad nią zdumieją nieprzyjaciele wasi, mieszkając w niej.
32至于利未人的城,就是他们所得为业的城,其中的房屋,利未人有随时可以赎回的权利。
33A was samych rozproszę między narody, i dobędę za wami miecza; a będzie ziemia wasza pusta, i miasta wasze zburzone.
33如果一个利未人在他所得为业的城里,没有赎回已经卖了的房屋,到了禧年,买主仍要交出退还;因为利未人城里的房屋,是他们在以色列人中的产业。
34Tedy rada będzie ziemia odpocznieniu swemu po wszystkie dni spustoszenia swego; a wy będziecie w ziemi nieprzyjaciół waszych, tedy odpocznie ziemia, i rada będzie odpocznieniu swemu.
34只是他们城郊之地不可出卖,因为是他们永远的地业。
35Przez wszystkie dni spustoszenia swego odpoczywać będzie; bo nie miała odpocznienia w sabaty wasze, gdyście wy mieszkali w niej.
35借钱给穷人的条例“如果你的兄弟贫穷,在你那里手头拮据,你要资助他,使他可以与你一同生活,像旅客寄居的一样。
36A którzy z was pozostaną, tedy przywiodę strach na serca ich, w ziemiach nieprzyjaciół ich, że je gonić będzie chrzęst liścia padającego; i będą uciekali jako przed mieczem, i padać będą, chociaż ich nikt gonić nie będzie.
36你不可向他收取高利,却要敬畏你的 神,使你的兄弟可以与你一同生活。
37I padnie jeden na drugiego jako od miecza, choć ich nikt gonić nie będzie; ani się ostoicie przed nieprzyjacioły waszymi.
37你借钱给他,不可向他取利息;借粮给他,也不可要他多还。
38I poginiecie między narody, i pożre was ziemia nieprzyjaciół waszych.
38我是耶和华你们的 神,曾经把你们从埃及地领出来,要把迦南地赐给你们,而且要作你们的 神。
39A którzy z was zostaną, wywiędną dla nieprawości swojej w ziemi nieprzyjaciół swoich; także dla nieprawości ojców swych z nimi wywiędną.
39买卖奴婢的条例“你的兄弟在你那里若是贫穷了,卖身给你,你不可逼他作奴仆的工作。
40Ale jeźli wyznają nieprawość swoję, i nieprawość ojców swych według przestępstwa swego, którem wystąpili przeciwko mnie, i według którego chodzili, sprzeciwiając mi się;
40他在你那里要像雇工和寄居的一样;他要服事你直到禧年。
41Żem też i Ja chodził sprzeciwiając się im, a iżem je wprowadził do ziemi nieprzyjaciół ich; jeźli, mówię, na ten czas poniży się serce ich nieobrzezane, i cierpliwie znosić będą kaźó za nieprawości swoje:
41到了禧年,他和他的儿女要离开你,归回他本家,归回自己祖宗的地业。
42Tedy ja też wspomnę na przymierze moje z Jakóbem, i na przymierze moje z Izaakiem, i na przymierze moje z Abrahamem wspomnę, i na tę ziemię wspomnę.
42因为他们是我的仆人,是我从埃及地领出来的,他们不可以卖作奴仆。
43A ziemia będąc od nich uwolniona, rada będzie odpocznieniu swemu, gdy pusta będzie dla nich; a oni będą cierpliwie nosić karanie za nieprawość swą, przeto że sądy moje wzgardzili, i ustawami mojemi brzydziła się dusza ich.
43你不可严严地辖制他,却要敬畏你的 神。
44Wszakże dla tego i na ten czas, gdy będą w ziemi nieprzyjaciół swoich, nie odrzucę ich, ani ich tak sobie obrzydzę, żebym je wyniszczyć miał, i wzruszyć przymierze moje z nimi;
44至于你需要的仆婢,可以来自你们四围的列国,你们可以从他们中间购买奴婢。
45Bom Ja Pan, Bóg ich. Ale wspomnę na nie dla przymierza uczynionego z przodkami ich; którem wywiódł z ziemi Egipskiej, przed oczyma poganów, abym im był za Boga, Ja Pan.
45你们也可以从那些与你们住在一起的外人的儿女中,或是从他们的家族中,就是那些与你们在一起,在你们境内所生的,购买奴婢;他们要作你们的产业。
46Teć są ustawy i sądy i prawa, które postanowił Pan między sobą, i między syny Izraelskimi na górze Synaj przez Mojżesza.
46你们要把他们留给你们的子孙作永远的产业,你们要从他们中间取奴仆;只是你们的兄弟以色列人,你们却不可苛刻管辖。
47寄居者自卖为奴的条例“在你中间寄居的外人或是客旅若是富足起来,你的兄弟在他那里却渐渐穷乏,把自己卖给住在你那里寄居的外人或客旅的家族,
48卖了自己以后,他仍有赎回的权利;他兄弟中的任何一个都可以赎他;
49他的叔伯或是他叔伯的儿子可以赎他,他家族中的骨肉至亲也可以赎他;如果他自己的经济能力改善,也可以自赎。
50他要与买主计算,从卖身那一年起,直到禧年为止;照着年数的多少,按雇工的工价计算赎银。
51如果卖身时还有很多年才到禧年,他就要按着年数,照他卖身的价银按比例偿还他的赎价。
52如果距离禧年只有几年,他就按着年数,与买主计算,按雇工的工价,偿还他的赎价。
53买主要像每年雇用的工人那样待他。不可在你眼前苛刻地管辖他。
54如果他不在这些年间把自己赎回,到了禧年,也可以和他的儿女一同离去。
55因为以色列人都是属我的仆人;他们是我的仆人,是我把他们从埃及地领了出来的;我是耶和华你们的 神。”