1Melhor é um bocado seco, e com ele a tranqüilidade, do que a casa cheia de festins, com rixas.
1Maayo pa ang momho nga nauga, ug ang kalinaw uban niana, Kay sa usa ka balay nga napuno sa hudyaka nga inubanan sa pagkabingkil.
2O servo prudente dominará sobre o filho que procede indignamente; e entre os irmãos receberá da herança.
2Ang usa ka ulipon nga nagapaagi sa pagkamanggialamon gayud magagahum sa usa ka anak nga nagapakaulaw, Ug makaambit sa bahin sa panulondon taliwala sa mga kaigsoonan.
3O crisol é para a prata, e o forno para o ouro; mas o Senhor é que prova os corações.
3Ang kolon tunawanan alang sa salapi, ug ang hasohasan alang sa bulawan; Apan si Jehova magasulay sa mga kasingkasing.
4O malfazejo atenta para o lábio iníquo; o mentiroso inclina os ouvidos para a língua maligna.
4Ang mamumuhat sa kadautan magapamati sa dautang mga ngabil; Ug ang usa ka bakakon nagapatalinghug sa usa ka dila nga makadaut
5O que escarnece do pobre insulta ao seu Criador; o que se alegra da calamidade não ficará impune.
5Bisan kinsa nga nagayubit sa kabus nagatamay sa iyang Magbubuhat; Ug ang malipay sa panahon sa pagkaalaut dili makagawas sa silot.
6Coroa dos velhos são os filhos dos filhos; e a glória dos filhos são seus pais.
6Ang mga anak sa mga anak maoy purongpurong sa mga tawong tigulang; Ug ang himaya sa mga anak mao ang ilang mga amahan.
7Não convém ao tolo a fala excelente; quanto menos ao príncipe o lábio mentiroso!
7Ang pakigpulong nga labing maayo dili mahatungod sa usa ka buang; Labing dili angay ang bakakon nga mga ngabil sa usa ka principe.
8Pedra preciosa é a peita aos olhos de quem a oferece; para onde quer que ele se volte, serve-lhe de proveito.
8Ang hiphip daw usa ka hamili nga bato diha sa mga mata kaniya nga magabaton niini; Sa bisan diin kini moliso kini magamauswagon.
9O que perdoa a transgressão busca a amizade; mas o que renova a questão, afastam amigos íntimos.
9Kadtong magatabon sa usa ka kalapasan nagapangita ug gugma; Apan kadtong magabutyag sa usa ka butang nagapabulag sa labing suod nga mga higala.
10Mais profundamente entra a repreensão no prudente, do que cem açoites no insensato.
10Ang usa ka pagbadlong motidlum sa halalum gayud nganha sa usa nga may salabutan Kay sa usa ka gatus nga mga labud nganha sa usa ka buang.
11O rebelde não busca senão o mal; portanto um mensageiro cruel será enviado contra ele.
11Ang tawong dautan magapangita lamang sa usa ka kagubot; Tungod niini ang usa ka mabangis nga sinugo igapadala batok kaniya.
12Encontre-se o homem com a ursa roubada dos filhotes, mas não com o insensato na sua estultícia.
12Ipasugat sa usa ka oso nga nawad-an sa iyang mga anak ang usa ka tawo, Kay sa usa ka buang diha sa iyang binuang.
13Quanto �quele que torna mal por bem, não se apartará o mal da sua casa.
13Bisan kinsa nga nagabalus ug dautan sa maayo, Ang dautan dili mopahawa gikan sa iyang balay.
14O princípio da contenda é como o soltar de águas represadas; deixa por isso a porfia, antes que haja rixas.
14Ang sinugdanan sa panagkabingkil maoy ingon sa usa nga magahuwad sa tubig: Busa biyai ang panaglalis sa dili pa ang panag-away.
15O que justifica o ímpio, e o que condena o justo, são abomináveis ao Senhor, tanto um como o outro.
15Kadtong magapamatarung sa dautan, ug kadtong magasilot sa matarung, Silang duruha managsama maoy dulumtanan kang Jehova.
16De que serve o preço na mão do tolo para comprar a sabedoria, visto que ele não tem entendimento?
16Busa aduna bay bili diha sa kamot sa usa ka buang aron sa pagpalit sa kaalam, Sanglit siya wala may salabutan?
17O amigo ama em todo o tempo; e para a angústia nasce o irmão.
17Ang usa ka higala mahagugma sa tanang panahon; Ug ang usa ka igsoon matawo nga alang sa pagkaalaut.
18O homem falto de entendimento compromete-se, tornando-se fiador na presença do seu vizinho.
18Ang tawo nga walay salabutan magapanghampak sa kamot, Ug mahimong pasalig sa atubangan sa iyang isigkatawo.
19O que ama a contenda ama a transgressao; o que faz alta a sua porta busca a ruína.
19Siya nga mahagugma sa pagkamalapason mahagugma sa pakigbingkil: Kadtong magaalsa sa itaas sa iyang ganghaan nagapangita sa kalumpagan.
20O perverso de coração nunca achará o bem; e o que tem a língua dobre virá a cair no mal.
20Kadtong may masalaagon nga kasingkasing dili makakaplag sa maayo; Ug kadtong may usa ka masukihon nga dila mahulog sa kadautan.
21O que gera um tolo, para sua tristeza o faz; e o pai do insensato não se alegrará.
21Kadtong nanganak ug usa ka buang nakaangkon niini sa iyang kasub-anan; Ug ang amahan sa usa ka buang walay kalipay.
22O coração alegre serve de bom remédio; mas o espírito abatido seca os ossos.
22Ang kasingkasing nga malipayon maoy usa ka maayong tambal; Apan ang usa kamasulob-on nga espiritu nagapauga sa mga bukog.
23O ímpio recebe do regaço a peita, para perverter as veredas da justiça.
23Ang tawong dautan magadawat ug usa ka hiphip gikan sa sabakan, Aron sa pagbalit-ad sa mga dalan sa justicia.
24O alvo do inteligente é a sabedoria; mas os olhos do insensato estão nas extremidades da terra.
24Ang kaalam anaa sa atubangan sa nawong niadtong may salabutan; Apan ang mga mata sa usa ka buang anaa sa mga kinatumyan sa yuta.
25O filho insensato é tristeza para seu, pai, e amargura para quem o deu � luz.
25Ang anak nga buangbuang maoy kasubo sa iyang amahan. Ug kapaitan niadtong nanganak kaniya.
26Não é bom punir ao justo, nem ferir aos nobres por causa da sua retidão.
26Ang pagsilot usab sa matarung dili maayo, Ni ang pagbunal sa harianon alang sa ilang pagkatul-id.
27Refreia as suas palavras aquele que possui o conhecimento; e o homem de entendimento é de espírito sereno.
27Kadtong nagapugong sa iyang mga pulong may kahibalo; Ug kadtong may usa ka mabugnawng espiritu maoy usa ka tawo sa salabutan.
28Até o tolo, estando calado, é tido por sábio; e o que cerra os seus lábios, por entendido.
28Bisan ang usa ka buang, kong siya magahilum, pagaisipon nga manggialamon; Kong siya magatak-om sa iyang mga ngabil, siya pagatamdon nga ingon sa buotan.